Termometry i higrometry. Rodzaje, sposób działania, odczytywanie wskazań

Źródło:
TVN Meteo
"Termometr wskazał 48,4 stopnia Celsjusza"
"Termometr wskazał 48,4 stopnia Celsjusza"TVN24
wideo 2/4
"Termometr wskazał 48,4 stopnia Celsjusza"TVN24

Termometr i higrometr to przyrządy wykorzystywane do określania czynników meteorologicznych. Pierwszy z nich służy do pomiaru temperatury, drugi – wilgotności. Warto wiedzieć, w jaki sposób działa każdy z tych przyrządów.

Zgodnie z zasadą działania, termometry dzielą się m.in. na: cieczowe, bimetalowe, gazowe, parowe, radiacyjne, elektryczne i rezystancyjne.Ze względu na przeznaczenie termometry podzielić można na: meteorologiczne, zaokienne, pokojowe, laboratoryjne i lekarskie.Higrometr, czyli wilgotnościomierz, to przyrząd służący do wyznaczania wilgotności gazów, w szczególności powietrza.

Jak działa termometr?

Termometr wykorzystywany jest do pośredniego pomiaru temperatury. Wskazywana przez przyrząd wartość zależy od zmian właściwości ciała termometrycznego. Wpływ na te wahnięcia ma temperatura. Dla przykładu, zawarta w termometrze cieczowym rtęć, która znajduje się kapilarze, rozszerza się pod wpływem wysokiej temperatury. Dzięki temu możliwy jest odczyt wartości temperatury na skali znajdującej się obok kapilary. 

Dostępne termometry można podzielić przyjmując za kryterium zasadę działania lub przeznaczenie. W przypadku pierwszego rozróżnienia należy wskazać przyrządy:

cieczowe – wykorzystują rozszerzalność cieplną cieczy: – rtęciowe – do temperatur od -38 do +356 st. Celsjusza, – alkoholowe – od -70 do +120 st. Celsjusza, – bimetaliczne – bazują na różnicach w rozszerzalności dwóch metali, – gazowe – mierzy się objętość przy stałym ciśnieniu lub ciśnienie przy stałej objętości, – parowe – opierają się na zależności ciśnienia nasyconej pary od temperatury, – radiacyjne – pomiar promieniowania emitowanego przez ciała, – elektryczne – wykorzystują wpływ temperatury na właściwości elektryczne materiałów używanych do budowy czujników,  – magnetyczne (paramagnetyczne) – do pomiaru o wartościach mniejszych od 1 kelwina, – rezystancyjne – wykorzystują zależność rezystancji (oporu) metali i półprzewodników od temperatury. W tego typu termometrach mogą być użyte takie materiały, jak: platyna, brąz, półprzewodniki, specjalne stopy (termistory – rezystory półprzewodnikowe), – termometry wykorzystujące różnicę potencjałów na stykach różnych materiałów wraz z temperaturą: termometr termoelektryczny i półprzewodnikowy.

Jeśli natomiast klasyfikacja opiera się na przeznaczeniu, wyróżnia się termometry: – meteorologiczne – maksymalny o zakresie od -35 do +50 st. Celsjusza i minimalny o zakresie od -50 do +35 st. Celsjusza,  – zaokienne – od -50 do +50 st. Celsjusza, – pokojowe – od 0 do 40 st. Celsjusza, – laboratoryjne  – od 0 do 150 st. Celsjusza, – lekarskie – zakres od 35 do 42 st. Celsjusza.

Kiedy powstał pierwszy termometr?

Za czas wynalezienia pierwszego termometru uznawany jest rok 210 p.n.e., a za jego twórcę Filon z Bizancjum – grecki pisarz, mechanik i wynalazca. Przyrząd ten znacznie odbiegał zarówno wyglądem, jak funkcjonalnością od znanych dziś termometrów. Pierwszym zatwierdzonym jako precyzyjny aparat do pomiaru temperatury jest wynaleziony w XVII wieku termometr stworzony przez Gabriela Fahrenheita. 

Co to jest higrometr?

Higrometr określany jest jako wilgotnościomierz. W obrębie tego typu przyrządów wyróżnia się m.in. psychometry. Są to przyrządy oparte na pomiarze z wykorzystaniem suchego i wilgotnego termometru. We współczesnych wilgotnościomierzach wykorzystuje się pomiar elektroniczny. Wykorzystywane rozwiązania pozwalają na określenie zawartości wody w powietrzu, temperatury, ciśnienia, itp.

Jak działa psychrometr?

Specjalną grupą higrometrów są psychrometry (gr. psychros - zimny, chłodny). Stosuje się w nim dwa termometry, z których jeden jest suchy, a drugi mokry (pojemniczek rtęciowy wilgotnego termometru otoczony jest batystem, którego koniec znajduje się w wodzie). Zachodzi wówczas zjawisko hamowania parowania przez wilgotne powietrze oraz przyspieszenia procesu parowania przez suche cząstki gazu.  Wilgotny przyrząd wskazuje temperaturę niższą od suchego odpowiednika. Wyjątek stanowi całkowite nasycenie otoczenia parą wodną. Dzięki psychrometrycznej różnicy można obliczyć względną wilgotność, wykorzystując odpowiednie tablice psychrometryczne.

Wilgotnościomierz powietrza – historia powstania

Pierwsze pomiary poziomu wilgotności odbywały się już XV i XVI wieku. Pomiary te dotyczyły określenia stężenia gęstniejącej pary wodnej w powietrzu. Za twórcę pierwszego higrometru uznawany jest Leonardo da Vinci, który w 1500 roku zbudował przyrząd składający się z kuli wełnianej zawieszonej na wadze, która zmieniała swój ciężar pod wpływem wchłoniętej wilgoci. Późniejsze badania wyodrębniły wiele różnych materiałów reagujących na zmianę wilgotności, w tym nieorganiczne (np. minerały) i organiczne (np. włosy, rośliny). 

Jak wyglądają współczesne higrometry?

Współczesne higrometry to przyrządy elektroniczne, które wskazują także wartości innych czynników atmosferycznych. Popularne są przenośne stacje meteo, dzięki którym można odczytać temperaturę, wilgotność względną itp. Urządzenia elektroniczne bazują na zmianie pojemności w czujniku sondy pomiarowej. Do termohigrometrów dołączone jest świadectwo wzorcowania, stanowiące potwierdzenie poprawności wskazywanych wartości. Certyfikat kalibracji wydaje laboratorium pomiarowe, które określa, czy dokładność urządzenia odpowiada specyfikacji producenta.

Wilgotnościomierz pokojowy – czy warto kupić?

Optymalna wilgotność w konkretnym pomieszczeniu powinna oscylować w granicach od 40 do 60 proc. Obecne na rynku przyrządy różnią się pod względem rodzaju wskazywanych parametrów. Kupując wielofunkcyjne urządzenie, nie trzeba inwestować w dodatkowy termometr, barometr itp. Wilgotnościomierz jest niezwykle przydatnym przyrządem, gdyż zbyt niska lub nadmierna zawartość pary wodnej w pomieszczeniach źle wpływa na ogólny stan zdrowia. Najczęstsze objawy gorszego samopoczucia, które wywołane jest zbyt wysoką wilgotnością powietrza, to: kaszel, ból głowy, łzawienie itp. Zbyt niska wilgotność natomiast może powodować wysuszanie się śluzówki nosa, oczu i gardła, co z kolei może prowadzić do różnych infekcji. 

Zakup wilgotnościomierza jest szczególnie wskazany dla osób mających małe dzieci. Są one bowiem szczególnie wrażliwe na niekorzystne warunki panujące w domu. Przed zakupem konkretnego modelu należy jednak upewnić się, czy ma on świadectwo wzorcowania.

Autorka/Autor:red.

Źródło: TVN Meteo

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Pogoda na jutro. W sobotę 15.06 w wielu regionach kraju możliwe są opady deszczu. Najwięcej słońca będzie na wschodzie i południu. Zrobi się cieplej, a miejscami nawet gorąco.

Pogoda na jutro - sobota 15.06. Deszcz w połowie kraju

Pogoda na jutro - sobota 15.06. Deszcz w połowie kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

Weekend przyniesie zmianę pogody. Zacznie robić się cieplej, a w niektórych regionach Polski zagrzmi. W następnym tygodniu spodziewamy się gwałtownych burz i ulew przy ponad 30-stopniowych upałach.

W weekend wrócą burze. Później będzie ich więcej

W weekend wrócą burze. Później będzie ich więcej

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa usuwanie skutków nawałnic i powodzi, jakie w weekend nawiedziły południe i wschód Austrii. Wstępnie straty szacuje się na co najmniej pięć milionów euro. W pomoc poszkodowanym zaangażował się rząd oraz organizacje pozarządowe i osoby prywatne.

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Źródło:
PAP

Uderzenie gorąca spodziewane jest już w przyszłym tygodniu. Z prognoz wynika, że miejscami temperatura wyniesie 33 stopnie Celsjusza. Jak wyjaśniła synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek, w niektórych regionach będzie jednak zdecydowanie chłodniej.

Nadciąga pierwsza fala upałów. Jak długo potrwa?

Nadciąga pierwsza fala upałów. Jak długo potrwa?

Źródło:
tvnmeteo.pl

W ostatnim czasie Grecję nęka fala upałów. Służby skarżą się, że turyści przyjeżdżają nieprzygotowani i wyruszają na spacery bez nakryć głowy, podczas gdy temperatura przekracza 40 stopni Celsjusza. Ponieważ podczas wędrówek zmarło czworo zagranicznych turystów, a dwóch jest zaginionych, lokalne media ostrzegają przed tragicznymi skutkami upalnej pogody.

Turyści umierają podczas wędrówek. Greckie media: nie zdają sobie sprawy z ryzyka

Turyści umierają podczas wędrówek. Greckie media: nie zdają sobie sprawy z ryzyka

Źródło:
PAP, The Independent, tvnmeteo.pl

Powrót kapsuły Starliner z dwojgiem astronautów na pokładzie został po raz kolejny przesunięty. Amerykanie mają wrócić na Ziemię nie wcześniej niż 22 czerwca - podała w piątek NASA.

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w nocy z czwartku na piątek przez Rumunię. W różnych częściach kraju mocno padało i silnie wiało, co doprowadziło do poważnych zniszczeń.

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Źródło:
ENEX

Żmija nosoroga ugryzła siedmioletnie dziecko w Chorwacji. Ten silnie jadowity gatunek staje się coraz większym problemem nie tylko w okolicach Splitu, gdzie doszło do ataku - węże te znajdowane są coraz bliżej ludzkich siedzib także w innych popularnych wśród turystów regionach.

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Źródło:
PAP, Dnevnik, TPortal

Ulewne deszcze nawiedziły południowe i środkowe Chile. W wyniku żywiołu zginęła jedna osoba, a tysiące ludzi musiało opuścić swoje domy. Władze wprowadziły w pięciu regionach stan katastrofy.

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Źródło:
Reuters, phys.org

W Tajlandii urodziły się bliźnięta słoni. Ciąża bliźniacza u tego gatunku jest niezwykle rzadka. - To cud - powiedziała w rozmowie z BBC weterynarz Lardthongtare Meepan, która odbierała poród.

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Źródło:
BBC

Osuwiska i powodzie zabiły co najmniej sześć osób w północno-wschodnich Indiach i spowodowały uwięzienie ponad 2000 turystów w górskim regionie Sikkim. Doszło do nich po ulewnych opadach deszczu, które od kilku dni nawiedzają tę część Azji. Niebezpiecznie jest również w sąsiednim Nepalu, gdzie zginęły cztery osoby.

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Źródło:
Reuters, CNN, Times of India

NASA wyróżniła zdjęcie zorzy polarnej i obserwatorium na Śnieżce tytułem fotografii dnia. Zdjęcie powstało spontanicznie i dzięki ogromnemu szczęściu - mówi jego autor, Daniel Koszela. Jak podkreśla zorza, którą uwiecznił, "przejdzie do historii".

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Źródło:
PAP

Niektóre rośliny wykazują inteligentne zachowania. Badanie naukowców ze Stanów Zjednoczonych wskazało, że nawłoć potrafi informować otaczające ją rośliny o ataku roślinożercy - ale tylko te należące do tego samego gatunku. Odbiór takiego sygnału warunkuje dalsze zachowanie rośliny.

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Źródło:
ScienceAlert, Cornell University

Nie biorą wolnego, nie proszą o podwyżkę i nie chodzą na L4 - urząd miasta w Katowicach wykorzystuje owce do koszenia trawy. Trawniki skoszone równo, niczym boisko piłkarskie, to w miastach już wcale nie norma. Jeśli sami zastanawiacie się, czy kosić trawę, czy nie, odpowiedzi znajdziecie w materiale magazynu "Polska i Świat".

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

Źródło:
TVN24

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej podsumował maj pod względem temperatury i opadów atmosferycznych. Z raportu wynika, że był to miesiąc ekstremalnie ciepły - ze średnią temperaturą wynoszącą 16 stopni Celsjusza. A jak wyglądały kwestie związane z opadami?

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Źródło:
IMGW

Pięcioletni chłopiec zginął, a drugi został ranny, gdy w kraju związkowym Styria we wschodniej Austrii doszło do niewielkiego osunięcia się ziemi - poinformowały miejscowe media.

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Źródło:
spegiel.de, derstandard.at, AFP, ENEX

Biały bizon urodził się w amerykańskim Parku Narodowym Yellowstone. Według ekspertów, taki przypadek zdarza się raz na 10 milionów narodzin. Tymczasem zamieszkujący okoliczne tereny rdzenni Amerykanie uznali te narodziny za znak i spełnienie ich dawnej przepowiedni.

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Źródło:
CBS News, BBC, tvn24.pl

- Doszło do poważnego zachorowania, niestety rokowania dowódcy są niepewne - między innymi takie słowa było słychać podczas środowej transmisji na żywo z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, po czym transmisja została przerwana. Zdarzenie zaniepokoiło internautów, jednak NASA wydała już w tej sprawie wyjaśniający wszystko komunikat.

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

Mierzący 3,6 metra krokodyl terroryzował społeczność Aborygenów zamieszkujących północ Australii. Jak podała australijska policja, zwierzę zostało odstrzelone, a następnie zjedzone przez lokalną społeczność.

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Źródło:
abc.net.au, PAP

Delos już niedługo zatonie w Morzu Egejskim. Wyspa, na której znajdują się ruiny świątyń, domów mieszkalnych i amfiteatrów, jest coraz bardziej narażona na skutki rosnącego poziomu morza, a część budynków już uległa zniszczeniu. Archeolodzy przewidują, że zniknięcie Delos to kwestia dekad.

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Źródło:
AFP, Greek City Times

Kamera znajdująca się w autobusie miejskim uchwyciła dramatyczny moment, w którym jeleń uderza w przednią szybę pojazdu i ją rozbija. Zwierzę prawie wpadło na pasażerów siedzących w środku. Do zdarzenia doszło w mieście Warwick w stanie Rhode Island.

Uderzył w przednią szybę i wpadł do autobusu. Nagranie

Uderzył w przednią szybę i wpadł do autobusu. Nagranie

Źródło:
Reuters, eu.usatoday.com, abc7.com

Pierwsza ofiara śmiertelna małpiej ospy została odnotowana w Republice Południowej Afryki. Jak przekazał minister zdrowia RPA, w kraju potwierdzono pięć przypadków zarażenia ludzi tym wirusem. To niejedyny kraj, który zmaga się z tą niebezpieczną chorobą.

Wirus małpiej ospy zabija w kolejnym kraju

Wirus małpiej ospy zabija w kolejnym kraju

Źródło:
PAP, Sowetan Live

Około 1000 zwierząt spłonęło w pożarze targowiska w Bangkoku. Ogień wybuchł we wtorek na skutek zwarcia instalacji elektrycznej w części bazaru, w której mieściły się sklepy zoologiczne.

Spłonęło około 1000 zwierząt z ponad 100 sklepów zoologicznych

Spłonęło około 1000 zwierząt z ponad 100 sklepów zoologicznych

Źródło:
BBC, Reuters, Khaosod

Pożar wybuchł na południu Francji. Ogień strawił ponad 600 hektarów. W akcji gaszenia biorą udział samoloty i śmigłowce gaśnicze oraz 137 pojazdów. - Siła, z jaką wybuchł ten pożar, zaskoczyła nas wszystkich - powiedział Michel Persoglio, strażak. 

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

Źródło:
tf1info.fr, francetvinfo.fr

Lej kondensacyjny pojawił się w środę nad Bałtykiem w rejonie Mielna (Zachodniopomorskie). Zalążek trąby wodnej udało się uchwycić na zdjęciach.

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Na Cyprze wybuchł pożar, który zmusiły mieszkańców pięciu miejscowości do ewakuacji. Co najmniej trzy domy zostały zniszczone, a kilka innych uszkodzonych - podały lokalne media.

Pożar na Cyprze. "Ogień przeleciał przez naszą miejscowość jak huragan, nic nie zostało"

Pożar na Cyprze. "Ogień przeleciał przez naszą miejscowość jak huragan, nic nie zostało"

Źródło:
ENEX, cyprus-mail.com

Mieszkaniec Bydgoszczy zauważył na parapecie swojego okna pustułkę. Nagranie, na którym widać młodego osobnika, przesłał na Kontakt 24. - W tej fazie wciąż jest jeszcze karmiona przez rodziców, ale za kilka tygodni się usamodzielni - powiedział ornitolog Przemysław Chylarecki.

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

Źródło:
Kontakt 24

Kenijski rząd zapowiedział plan eliminacji wron orientalnych. Według krajowych służb ochrony dzikiej przyrody, ten inwazyjny gatunek wypiera rodzime gatunki, przenosi choroby oraz zakłóca spokój mieszkańców i turystów. Jak tłumaczą władze, eliminacja tych ptaków mieści się w ramach środków prawnych mających na celu kontrolę problematycznego szkodnika.

Chcą wybić milion wron

Chcą wybić milion wron

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Kobiety mogą być bardziej odporne na stres związany z lotem w kosmos niż mężczyźni - wynika z opublikowanych badań. Zdaniem naukowców, aktywność genów u astronautów jest bardziej zaburzona niż u astronautek, a powrót do normy po wylądowaniu na Ziemi zajmuje im więcej czasu.

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Źródło:
PAP, nature.com, The Guardian

Zaczął się sezon na obłoki srebrzyste. Lśniące chmury, najwyższe spośród wszystkich, jakie da się zobaczyć z powierzchni naszej planety, dostrzegł nocą z wtorku na środę Reporter 24 w Suwałkach.

Niebo w Suwałkach zalśniło

Niebo w Suwałkach zalśniło

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

W sąsiedztwie popularnych wśród turystów plaż Portugalii coraz częściej jest obserwowana obecność atlantyckich wielorybów - informują biolodzy, cytowani przez miejscowe media. Według specjalistów może to wynikać z podnoszącej się temperatury wody u wybrzeża.

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Źródło:
PAP, Publico

Około dwa miliony lat temu Układ Słoneczny przeszedł przez gęsty obłok międzygwiazdowy i to mogło doprowadzić do zmian klimatu na Ziemi - wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie "Nature Astronomy".

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Źródło:
PAP, eurekalert.org