Nieoczekiwane odkrycie podczas remontu dworca

Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Podczas remontu dworca PKP w Rzeszowie odkryli modernistyczną mozaikę
Źródło: B. Podubny Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu

Mozaikę z lat 60. XX wieku wykonaną z kamienia, odkryto podczas prac remontowo-budowlanych w budynku dworca PKP w Rzeszowie. Odsłonięta dekoracja jest najcenniejszym, zachowanym w całości, elementem wnętrza dworca z okresu modernizmu.

Jak poinformował na swojej stronie podkarpacki Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków z siedzibą w Przemyślu, interesującą dekorację ścienną odsłonięto w sali dawnej restauracji przebudowywanego budynku dworca PKP. Zachowana mozaika przedstawia kompozycję abstrakcyjną, organiczną z elementami informel. Informel, to z języka francuskiego, sztuka bezkształtna, bez formy. Termin określa rodzaj malarstwa współczesnego, które powstało w latach 50. XX wieku.

- Wykorzystano w niej kamienie, materiał ogólnie dostępny, uważany za małowartościowy i przypadkowy. Całość tworzy relief, w którym malarstwo ścienne przeplata się z fragmentami zaprawy z zatopionymi w niej kamieniami - opisała mozaikę Elżbieta Wiącek-Lach, konserwator zabytków pełniąca nadzór konserwatorski nad inwestycją.

Czytaj też Podczas prac na kościelnej wieży trafili na kapsułę czasu. Najstarsze rzeczy pochodzą z połowy XIX wieku

Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Źródło: B. Podubny Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu

Mozaikę tworzą wielobarwne kamienie nasączone olejami

Dekoracja została wykonana z wielobarwnych kamieni, tzw. otoczaków, nasączonych olejami po to, aby zachowały w ścianie swój naturalny połysk i kolor mokrego kamienia.

Wiącek-Lach dodała, że fragmenty polichromowane zostały wykonane w technice olejnej, przy użyciu naturalnych pigmentów ziemnych, takich jak ochra, ugier i umbra. - Powierzchnię obiektu zabezpieczono warstwą werniksu damarowego, który po latach drastycznie pociemniał i spowodował zmianę pierwotnej kolorystyki - wyjaśniła konserwator.

Podkreśliła jednocześnie, że odkryta mozaika jest jednym z niewielu tego typu projektów, zrealizowanych i zachowanych do dzisiaj na terenie Rzeszowa. - Forma oraz technologia wykonania kompozycji oddaje charakter i idee sztuki modernistycznej - zwróciła uwagę.

Czyta też Podczas przebudowy ulicy odkryli historyczny bruk. "Prace wstrzymane, inwestor czeka na opinię konserwatora"

Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Źródło: B. Podubny Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu

Mozaika zostanie poddana konserwacji

Zapewniła, że planowana jest konserwacja techniczna i estetyczna obiektu, służąca zahamowaniu procesu destrukcji oraz przywróceniu jego pierwotnych walorów estetycznych.

- Ponowna ekspozycja mozaiki jest zgodna z założeniami przebudowy dworca PKP, która ma na celu przywrócenie obiektowi modernistycznego charakteru. Mozaika stanowi najcenniejszy, zachowany w całości, element dekoracyjny wnętrza dworca z tego okresu - stwierdziła Wiącek-Lach.

Czytaj też Na budowie dworca odnaleźli części pieca kaflowego z XVIII wieku

Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Mozaika na dworcu PKP w Rzeszowie
Źródło: B. Podubny Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu

Autor projektu i wykonawca nieznany, choć są pewne przypuszczenia

Zaznaczyła, że nie jest znany ani autor projektu ani jego wykonawca, jednak ze względu na jego charakterystyczne cechy, takie jak zastosowane materiały oraz łączenie mozaiki z malarstwem ściennym, należy przypuszczać, że twórcami kompozycji byli Hanna i Gabriel Rechowiczowie.

- Tworzyli oni w dobie modernizmu, a ich monumentalne mozaiki oraz polichromie dekorowały reprezentacyjne budynki użyteczności publicznej z tego okresu, takie jak Dom Chłopa oraz Supersam w Warszawie - przekazała Wiącek-Lach.

Wskazała też, że przykładem twórczości tych artystów była do niedawna mozaika i polichromia w sali koncertowej oraz na elewacji zewnętrznej Miejskiego Domu Kultury w Łańcucie.

Czytaj też Usunęli przeróbki i odsłonili oryginalny XVII-wieczny obraz. Rentgen odsłonił więcej tajemnic

Powstaje Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne

Przebudowa budynku dworca to jeden z elementów większej inwestycji - budowy Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego. Wartość inwestycji to blisko 74 mln zł.

Budowa RCK składa się z trzech zadań. Oprócz przebudowy budynku dworca to także przebudowa pl. Dworcowego i budowa pod nim parkingu podziemnego dla ponad 100 samochodów oraz miejsc postojowych dla taksówek i rowerów, a także przebudowa układu drogowego w rejonie dworca PKP. Budowa RCK ma potrwać do drugiej połowy 2023 roku. 

TVN24 HD
Dowiedz się więcej:

TVN24 HD

Czytaj także: