Więzień Auschwitz bez wzajemności pokochał łączniczkę. Jego portret trafił do muzeum

Źródło:
PAP
Obóz Auschwitz-Birkenau. Film z drona
Obóz Auschwitz-Birkenau. Film z dronatvn24
wideo 2/5
Obóz Auschwitz-Birkenau. Film z dronatvn24

Mieczysław Kościelniak, więzień obozu koncentracyjnego Auschwitz, namalował portret współwięźnia Wilhelma Gawliczka. Później Gawliczek podarował obraz pracownicy przyobozowej kantyny. Jej córka przekazała go właśnie Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.

Kościelniak namalował portret Gawliczka w 1944 roku. Obraz, w dowód wdzięczności za pomoc okazaną Gawliczkowi oraz innym więźniom, trafił do Heleny Datoń. Teraz muzeum otrzymało go od jej córki, Małgorzaty Boroń.

"Bezcenny dar od Małgorzaty Boroń znajdzie godne miejsce na wystawie stałej" – zakomunikowało muzeum.

Portret Wilhelma GawliczkaMuzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej

Działalność konspiracyjna

Placówka przypomniała, że Helena Datoń z domu Szpak miała 17 lat, gdy wybuchła II wojna światowa. Urodziła się i mieszkała w Chrzanowie. Ponieważ groziło jej wywiezienie na prace przymusowe do Niemiec, przyjęła propozycję pracy w przykopalnianej kantynie w Brzeszczach, którą zaoferowała jej koleżanka Wanda Sztwiertnia. Tam poznała Edwarda Hałonia, ps. Boruta, szefa przyobozowej organizacji podziemnej PPS, który wciągnął ją w działalność konspiracyjną. To on później powiedział Helenie, że jest wolne stanowisko pracy w "Haus 7" w pobliżu KL Auschwitz. W tym budynku znajdowały się sklep i kantyna SS. Młoda kobieta znała język niemiecki, więc dostała pracę.

Helena łatwo nawiązywała kontakty z ludźmi. Jak sama przyznała po wojnie, wyglądała wówczas niewinnie i naiwnie, dlatego więźniowie uznali, że będzie ostatnią osobą, którą Niemcy mogą podejrzewać o kontakty z podziemiem. Przyjęła pseudonim Lech. Dzięki posiadanym dokumentom mogła swobodnie poruszać się po strefie przyobozowej. Codziennie jeździła do pracy z Chrzanowa. Grypsy od więźniów woziła do Brzeszcz i przekazywała konspiratorom: Edwardowi Hałoniowi, Władysławowi Pytlikowi i Bronisławie Dłuciak. Woziła je też do Chrzanowa. Z powrotem zabierała grypsy do więźniów, lekarstwa i żywność. Przekazywane przez nią informacje o zbrodniach Niemców w obozie trafiały do Londynu i były podawane przez radio BBC.

Wilhelm GawliczekArchiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

- Była główną łączniczką między obozem a społeczeństwem Chrzanowa i Oświęcimia. Dziś trudno sobie nawet wyobrazić, jaka to była dzielna dziewczyna. Bardzo się udzielała i bardzo narażała – powiedziała w listopadzie 2022 roku siostra Heleny – Danuta Dyba.

Helena była bardzo ostrożna, ale i tak zaczęła wzbudzać podejrzenia Niemców. Danuta Dyba pamięta częste przeszukania domu w Chrzanowie.

Miłość bez wzajemności

Wilhelm (Wincenty) Gawliczek urodził się w 1912 roku w Raciborzu. W oświadczeniu dla Muzeum Auschwitz z 1969 r. jako miejsce urodzenia podał Bottrop w Westfalii. Do KL Auschwitz trafił 11 lutego 1941 roku. Pracował w tej samej kantynie co Helena Datoń. Mocno zaangażował się emocjonalnie i w zachowanych listach otwarcie wyznawał Helenie miłość. Bez wzajemności.

Helena DatońMuzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej

Jego portret namalował malarz i rysownik Mieczysław Kościelniak. Urodził się również w 1912 roku w Kaliszu. Po aresztowaniu w 1941 roku trafił do KL Auschwitz. W obozie potajemnie wykonał około 300 prac dokumentujących codzienne życie więźniów. Spod jego ręki wyszedł również portret Wilhelma, który trafił do Heleny Datoń. Na obrazie widoczny jest napis: "Za przyjaźń. Wilek" oraz rok 1944 i inicjały autora MK.

Wilhelm Gawliczek i Mieczysław Kościelniak przeżyli obóz. Helena Datoń zmarła 14 października 2014 roku.

Mieczysław KościelniakArchiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest powiat oświęcimski, a organem współprowadzącym ministerstwo kultury. Jego misją jest prowadzenie działań mających na celu upamiętnienie mieszkańców ziemi oświęcimskiej, ze szczególnym uwzględnieniem okresu II wojny światowej i pomocy, jaką niejednokrotnie z narażeniem życia nieśli oni więźniom obozu. 

Autorka/Autor:wini/PKoz

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej

Pozostałe wiadomości

Tomasz Mraz, były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości w Ministerstwie Sprawiedliwości, podczas posiedzenia zespołu do spraw rozliczeń PiS powiedział, że "dokumenty, co do zasady, były przygotowywane w taki sposób, aby nie można było na ich podstawie poznać prawdy o tym, jak to funkcjonowało". Dodał, że w sprawach dotyczących rozstrzygnięć konkursowych Zbigniew Ziobro był "tak naprawdę głównym decydentem".

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Źródło:
TVN24

Środa to kolejny burzowy dzień w naszym kraju. Strażacy wyjeżdżają do interwencji między innymi w takich województwach, jak małopolskie, świętokrzyskie czy łódzkie. W Radzewie (województwo wielkopolskie) piorun uderzył w budynek mieszkalny.

Piorun trafił w budynek mieszkalny, pojawiają się  podtopienia. Burze w Polsce

Piorun trafił w budynek mieszkalny, pojawiają się podtopienia. Burze w Polsce

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24

Od 1 czerwca banki będą musiały przed udzieleniem pożyczki, kredytu czy przy wypłacie gotówki sprawdzić, czy numer PESEL klienta nie został zastrzeżony. Zapowiedź wdrożenia usługi właśnie pojawiła się na stronie internetowej Banku Millennium. Zapytaliśmy także inne banki, czy będą gotowe z wypełnieniem ustawowego obowiązku na czas.

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

Źródło:
tvn24.pl

Prokuratura ma skierować pierwsze wnioski o uchylenie immunitetu poselskiego w związku z prowadzonym śledztwem w sprawie Funduszu Sprawiedliwości. Mają one dotyczyć polityków Suwerennej Polski, byłych wiceministrów sprawiedliwości Michała Wosia i Marcina Romanowskiego - dowiedział się TVN24.

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

Źródło:
TVN24, PAP

Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia sądu I instancji o zastosowaniu tymczasowego aresztu wobec trzech osób w związku z działaniami Funduszu Sprawiedliwości, w tym księdza Michał O., prezesa Fundacji Profeto - poinformował w środę rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej prokurator Przemysław Nowak.

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Źródło:
PAP

Chińskie ministerstwo spraw zagranicznych poinformowało w środę o objęciu sankcjami 12 amerykańskich firm zbrojeniowych i ich kierownictw wyższego szczebla w ramach retorsji za sankcje nałożone na chińskie firmy i w odpowiedzi na sprzedaż broni Tajwanowi.

Napięcie między Chinami i USA rośnie. Jest biznesowy odwet

Napięcie między Chinami i USA rośnie. Jest biznesowy odwet

Źródło:
PAP

65-latek, wyjeżdżając z jednej z dróg osiedlowych w Białystoku, nie ustąpił pierwszeństwa mężczyźnie poruszającemu się po ścieżce rowerowej. Doszło do zderzenia. Obaj rowerzyści upadli. 65-latek trafił do szpitala. Tam zmarł. Policja opublikowała nagranie ze zdarzenia i przestrzega przed jeżdżeniem rowerem bez kasku.

Rowerzyści zderzyli się na ścieżce. 65-latek zmarł w szpitalu

Rowerzyści zderzyli się na ścieżce. 65-latek zmarł w szpitalu

Źródło:
tvn24.pl

Cztery i pół godziny trwało przesłuchanie Mateusza Morawieckiego, który w środę po raz drugi stanął przed komisją do spraw wyborów kopertowych. Zeznał, że decyzję o wyborach kopertowych podjęło kierownictwo polityczne PiS i były plany, aby druga tura wyborów także odbyła się w trybie korespondencyjnym. Na posiedzeniu panowała napięta atmosfera, padały wzajemne oskarżenia. Trzech posłów PiS opuściło salę. Jeden z nich - Przemysław Czarnek - został decyzją komisji wykluczony z obrad.

Morawiecki drugi raz przed komisją do spraw wyborów kopertowych. Trzech posłów opuściło salę

Morawiecki drugi raz przed komisją do spraw wyborów kopertowych. Trzech posłów opuściło salę

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl, PAP

Prokuratura Okręgowa w Warszawie wznowiła śledztwo w sprawie zakupu respiratorów przez Ministerstwo Zdrowia w czasie pandemii. Pismo w tej sprawie otrzymali posłowie KO Michał Szczerba i Dariusz Joński.

Prokuratura wznawia śledztwo w sprawie afery respiratorowej

Prokuratura wznawia śledztwo w sprawie afery respiratorowej

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Projekt uchwały w sprawie korekty granic morskich Rosji z Finlandią i Litwą na Morzu Bałtyckim, zgłoszony we wtorek przez resort obrony w Moskwie, został w środę usunięty z rosyjskiej rządowej bazy aktów prawnych - poinformowała agencja Reutera. Na postulowane przez Moskwę zmiany zareagowały władze Finlandii, Litwy i Niemiec, które wezwały Rosję do przestrzegania prawa międzynarodowego, w szczególności Konwencji ONZ o prawie morza. "Trwa kolejna rosyjska operacja hybrydowa, tym razem mająca na celu sianie strachu, niepewności i wątpliwości co do ich zamiarów" - napisał szef MSZ Litwy.

Rosja chce rewizji granic na Morzu Bałtyckim. Reuters: projekt zniknął z bazy aktów prawnych

Rosja chce rewizji granic na Morzu Bałtyckim. Reuters: projekt zniknął z bazy aktów prawnych

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, The Moscow Times, Radio Swoboda, PAP

Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła dochodzenie w sprawie Tomasza Lisa, byłego redaktora naczelnego tygodnika "Newsweek". Dziennikarz był oskarżany o mobbing współpracowników. Podstawą umorzenia było w dwóch przypadkach stwierdzenie braku znamion czynu zabronionego, a w pozostałym zakresie - przedawnienie. "Zero tryumfalizmu ani satysfakcji. Raczej ulga" - komentował Lis w mediach społecznościowych.

Śledztwo w sprawie Tomasza Lisa umorzone

Śledztwo w sprawie Tomasza Lisa umorzone

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Środa będzie burzowa w wielu regionach kraju. Są miejsca, w których Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej podniósł stopień ostrzeżeń do trzeciego, najwyższego. Obowiązują także ostrzeżenia drugiego i pierwszego stopnia. Prognozowane są bardzo silne opady deszczu, grad, a wiatr ma osiągać w porywach nawet około 80 kilometrów na godzinę.

Trzeci, najwyższy stopień ostrzeżeń IMGW. Tutaj aura będzie szczególnie groźna

Trzeci, najwyższy stopień ostrzeżeń IMGW. Tutaj aura będzie szczególnie groźna

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Gdzie jest burza? W środę 22.05 nad Polską występują wyładowania atmosferyczne. Gwałtownych zjawisk w ciągu kolejnych godzin będzie przybywać. Sprawdź, gdzie jest burza, i śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Kłębią się chmury, ulewnie pada

Gdzie jest burza? Kłębią się chmury, ulewnie pada

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Od 1 czerwca obowiązywać będą nowe zasady zatrzymywania oraz zwrotu dowodu rejestracyjnego przed diagnostów. W przypadku niektórych pojazdów zmieni się także sam sposób przeprowadzania badań technicznych. Oto szczegóły nadchodzącej rewolucji. 

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Źródło:
tvn24.pl

Pseudoekologiczne, palą się całą dobę - twierdzą przeciwnicy samochodów elektrycznych. Auta te stały się tematem politycznych kampanii oraz antyunijnych i antyklimatycznych narracji. Prezes PiS Jarosław Kaczyński ironizował ostatnio, że elektryk "się bardzo ładnie pali, intensywnie". Ile jest prawdy, a ile fałszu w takich tezach? Wyjaśniamy.

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

Źródło:
Konkret24

Choć media na Wyspach nazywają go przyjacielem Harry'ego i Williama, tylko ten drugi ma być obecny na ślubie arystokraty i miliardera Hugh Grosvenora. W ceremonii nie będzie uczestniczył również jego ojciec chrzestny - król Karol, nie jest spodziewana też na niej księżna Kate. Co wiadomo o czerwcowym ślubie?

Ślub "najlepszej partii na Wyspach". Harry odmówił przyjazdu, Williamowi powierzono specjalną rolę

Ślub "najlepszej partii na Wyspach". Harry odmówił przyjazdu, Williamowi powierzono specjalną rolę

Źródło:
The Times, The Telegraph, The Independent

Na autostradzie A2 w pobliżu Komornik pojawił się pieszy. Jak podaje policja, 29-latek wbiegł pod nadjeżdżające auta i został potrącony. Po wypadku zniknął z miejsca zdarzenia. Strażacy znaleźli go 800 metrów dalej. Poszkodowanego przewieziono do szpitala.

Pieszy wbiegł na A2 pod nadjeżdżające auta, potem uciekł. Znaleźli go 800 metrów dalej

Pieszy wbiegł na A2 pod nadjeżdżające auta, potem uciekł. Znaleźli go 800 metrów dalej

Źródło:
TVN24

Antoni Macierewicz tutaj cały czas krzyczy, ale o panu to będzie jeszcze osobna debata. O podkomisji smoleńskiej, o sprzeniewierzeniu pieniędzy, o działaniu, które było nieuprawnione - zwrócił się do posła PiS wicepremier, minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz podczas dyskusji po przedstawieniu informacji na temat bezpieczeństwa, gdy Macierewicz przeszkadzał.

"Pan Macierewicz tutaj cały czas krzyczy". Kosiniak-Kamysz z ripostą

"Pan Macierewicz tutaj cały czas krzyczy". Kosiniak-Kamysz z ripostą

Źródło:
PAP, TVN24, tvn24.pl

Do 31 maja osoby dorabiające do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego mają czas na dostarczenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaświadczenia o osiągniętych przychodach za okres od 1 marca 2023 roku do 29 lutego 2024 roku - poinformował rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.

ZUS przypomina o ważnym terminie

ZUS przypomina o ważnym terminie

Źródło:
PAP

Naukowcy z Harvard Medical School postanowili sprawdzić, co daje lepszy efekt zdrowotny: liczenie kroków, czy liczenie aktywności w minutach. Eksperci przez dziewięć lat obserwowali aktywność fizyczną ponad 14 tysięcy kobiet. Teraz podzielili się wnioskami ze swojej analizy.

Liczenie kroków czy liczenie aktywności w minutach? Eksperci postanowili sprawdzić, co jest korzystniejsze

Liczenie kroków czy liczenie aktywności w minutach? Eksperci postanowili sprawdzić, co jest korzystniejsze

Źródło:
PAP

W rządzie trwają prace nad wdrożeniem unijnej dyrektywy w sprawie pensji minimalnych w Unii Europejskiej. Resort rodziny skłania się, by wartość referencyjna była określona jako 60 procent przeciętnego wynagrodzenia - przekazało biuro prasowe ministerstwa.

Rewolucja w płacy minimalnej. Propozycja rządu

Rewolucja w płacy minimalnej. Propozycja rządu

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Kierowco, planujesz wyposażyć auto w instalację gazową? Będziesz musiał posiadać specjalną naklejkę lub tabliczkę, która potwierdza jej homologację. W piątek 17 maja weszło w życie rozporządzenie ministra infrastruktury w tej sprawie.

Nowy obowiązek dla części kierowców. Przepisy już obowiązują

Nowy obowiązek dla części kierowców. Przepisy już obowiązują

Źródło:
tvn24.pl

Dariusz Barski nie wrócił skutecznie ze stanu spoczynku na stanowisko prokuratora krajowego. Minister sprawiedliwości Adam Bodnar myli się, twierdząc, że czynności podejmowane przez Barskiego, z upoważnienia prokuratora generalnego, były skuteczne - informuje w środę "Dziennik Gazeta Prawna", powołując się na decyzję wrocławskiego sądu rejonowego. O tym, że decyzje Barskiego "pozostają w mocy", Adam Bodnar mówił między innymi w styczniu tego roku w TVN24.

"DGP": Sąd zwraca akt podpisany przez asesora, którego powołał Barski. "Prawdopodobnie pierwszy taki przypadek"

"DGP": Sąd zwraca akt podpisany przez asesora, którego powołał Barski. "Prawdopodobnie pierwszy taki przypadek"

Źródło:
Dziennik Gazeta Prawna, tvn24.pl

Podczas debaty o stanie bezpieczeństwa państwa minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział wprowadzenie Karty Rodziny Wojskowej. Jak mówił ma działać podobnie jak Karta Dużej Rodziny. Co wiadomo?

Będą ulgi dla rodzin żołnierzy. Szef MON zapowiada Kartę Rodziny Wojskowej

Będą ulgi dla rodzin żołnierzy. Szef MON zapowiada Kartę Rodziny Wojskowej

Źródło:
tvn24.pl

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i pozwolenie na budowę pomnika Bitwy Warszawskiej 1920 roku - poinformował Instytut Adama Mickiewicza, który przejął obowiązki zlikwidowanego Biura "Niepodległa", odpowiedzialnego za budowę monumentu.

Sąd uchylił pozwolenie na budowę Pomnika Bitwy Warszawskiej 1920 roku

Sąd uchylił pozwolenie na budowę Pomnika Bitwy Warszawskiej 1920 roku

Źródło:
tvnwarszawa.pl
"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

Źródło:
tvn24.pl
Premium

"Diuna: Część druga" już od jutra będzie dostępna w serwisie HBO Max. Pierwsza część adaptacji powieści Franka Herberta od soboty będzie dostępna również w Playerze.

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

Źródło:
tvn24.pl

Zamach na premiera Słowacji Roberta Ficę poruszył lawinę nieszczerego ubolewania na temat niebezpiecznych skutków upowszechniania się tak zwanej mowy nienawiści. Piszę "nieszczerego", ponieważ mowa nienawiści stała się ulubionym językiem polityków. Bez mowy nienawiści dzisiejsza polityka jest nie do pomyślenia. Tylko oderwany od rzeczywistości pięknoduch albo frajer nie używa mowy nienawiści, narażając się tym samym na miano nudziarza albo mało wyrazistego polityka. 

Szczucie jako sport narodowy

Szczucie jako sport narodowy

Źródło:
tvn24.pl