Podziemne połączenie kolejowe miało przebiegać na trasie Łódź Fabryczna - Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec, a za jego realizację odpowiadać Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów Sp. z o.o. (PBDiM). PKP PLK wycofało się jednak z umów zawartych z wykonawcą.
"Decyzja ta została podyktowana bezpieczeństwem mieszkańców, troską o nieruchomości na trasie budowy tunelu oraz koniecznością zapewnienia stabilnej i profesjonalnej realizacji kluczowego dla Łodzi i krajowego systemu kolejowego projektu infrastrukturalnego" - przekazała spółka kolejowa w oświadczeniu.
Nieudane mediacje
PKP PLK poinformowały, że prowadziły w ostatnich miesiącach "intensywny proces mediacyjny" w celu "wznowienia robót i doprowadzenia do kontynuacji budowy tunelu łączącego Łódź Fabryczną z Łodzią Kaliską i Łodzią Żabieńcem". "Pomimo zaangażowania po stronie zamawiającego i licznych działań wspierających, wykonawca nie zdołał przezwyciężyć problemów organizacyjnych, finansowych i technicznych. Pogłębiona analiza materiałów kontraktowych, dokumentacji technicznej, ustaleń Inżyniera Kontraktu i opinii niezależnych ekspertów wykazała, że PBDiM nie jest w stanie kontynuować inwestycji zgodnie z umową".
- Analiza przebiegu prac i potencjału wykonawcy obnażyła szereg istotnych problemów po stronie wykonawcy, w tym brak wymaganych zasobów, doświadczenia w technologii TBM oraz poważne trudności finansowe przekładające się na przerwanie realizacji robót. Dialog między PLK SA i PBDiM nie doprowadził do przedstawienia przez wykonawcę realnego, wiarygodnego i wykonalnego planu kontynuacji prac - powiedział Marcin Mochocki, członek Zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.
Decyzja o odstąpieniu obejmuje trzy kontrakty: budowę głównego tunelu średnicowego, budowę przystanku Łódź Koziny oraz budowę podstacji trakcyjnej Włókniarzy.
Zagrożenie i relokacja mieszkańców
Przy drążeniu tunelu wykryto "liczne błędy wykonawcze", w tym "awarie sprzętu".
"Sygnały ostrzegawcze, w tym gwałtowne spadki ciśnienia i deformacje podłoża, nie były prawidłowo analizowane przez wykonawcę. Doprowadziło to do serii incydentów geotechnicznych, których kulminacją była katastrofa budowlana 6-7 września 2024 r., kiedy zawaliła się część oficyny przy ul. 1 Maja 23. Decyzje organów nadzoru budowlanego, a także firma doradcza i inżynierska, która opracowała ekspertyzę dotyczącą tego zdarzenia na rzecz inwestora, jednoznacznie potwierdziły związek przyczynowy pomiędzy katastrofą a prowadzonymi robotami tunelowymi, wskazując na błędy projektowe, niewystarczające rozpoznanie geologiczne oraz brak odpowiednich zabezpieczeń konstrukcji" - napisano w komunikacie.
W konsekwencji 227 mieszkańców z 130 lokali z kilku ulic mierzy się z przedłużoną relokacją.
"Niska efektywność" prac
Pojawiły się też zastrzeżenia wobec dokumentacji projektowej, która miała być prowadzona "fragmentarycznie". Wykonawca "przez lata nie zdołał opracować pełnych projektów technicznych niezbędnych do kontynuacji budowy".
PKP PLK zarzuciło wykonawcy też, że tunel drążony był ze "skrajnie niską efektywnością". Maszyna TBM, która miała ukończyć prace w 14 miesięcy, po 4,5 roku wykonała zaledwie prawie 1,5 km inwestycji i była uruchamiana "przez jedynie 17,5 proc. czasu". Od listopada 2024 r. pozostawała całkowicie unieruchomiona.
"Wykonawca, pomimo licznych zapewnień, nie przedstawił żadnego wiarygodnego planu wznowienia prac. Kolejne propozycje harmonogramów (14 kolejnych harmonogramów przedstawionych w ciągu ostatnich 15 miesięcy) uwzględniały coraz bardziej odległe terminy, dochodzące aż do sierpnia 2028 r., co jednoznacznie wskazywało na brak możliwości zakończenia inwestycji przez PBDiM" - przekazano w oświadczeniu.
Brak wypłat dla wykonawców
Ponadto PBDiM miał utracić płynność finansową, co "doprowadziło do masowego składania przez podwykonawców wniosków o płatności bezpośrednie".
"(...) aby utrzymać ciągłość robót i zapewnić stabilność na budowie, PLK SA, zgodnie z przepisami, zmuszone były uregulować około ćwierć miliarda należności dla podwykonawców, co przekroczyło próg określony w warunkach kontraktu jako podstawa do odstąpienia od umowy. Tylko w 2025 r. podwykonawcy złożyli 161 wniosków o bezpośrednią płatność na kwotę ok. 196 mln zł, co potwierdza stałe problemy z płynnością. Opóźnienia płatności dotyczyły także kosztów relokacji mieszkańców, co dodatkowo pogarszało sytuację społeczną w rejonie inwestycji" - przekazała PKP PLK.
Wielka inwestycja w Łodzi
Zapowiedziano, że wkrótce rozpocznie się inwentaryzacja i zabezpieczenie placu budowy. Dodano, że w możliwie najszybszym terminie ogłoszony zostanie przetarg na dokończenie inwestycji.
Umowa na budowę tunelu średnicowego w Łodzi łączącego dworzec Łódź Fabryczna ze stacjami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec została zawarta w 2017 r., a właściwe roboty budowlane i drążenie rozpoczęły się w sierpniu 2019 r. Pierwotnie inwestycja miała zostać zakończona w 2021 r.
Od września 2024 r. prace związane z jego drążeniem stoją jednak w miejscu, po tym, jak podczas przejścia pod al. 1 Maja zawaliła się część kamienicy bezpośrednio nad tunelem.
W ostatnich miesiącach spółka PKP PLK prowadziła mediacje z wykonawcą, których celem było wznowienie robót oraz określenie nowego terminu zakończenia inwestycji.
Opracowała Alicja Skiba/ams
Źródło: tvn24.pl, PAP
Źródło zdjęcia głównego: Marian Zubrzycki/PAP