Piramida finansowa – co to jest i w jaki sposób działa? Jak nie paść ofiarą oszustwa?

Źródło:
TVN24 Biznes
W Hiszpanii zatrzymano Joannę S. i jej syna Mikaela, którzy są podejrzani o kierowanie piramidą finansową
W Hiszpanii zatrzymano Joannę S. i jej syna Mikaela, którzy są podejrzani o kierowanie piramidą finansowąPolicia Nacional/ Departament Bezpieczeństwa Narodowego KPRM
wideo 2/4
W Hiszpanii zatrzymano Joannę S. i jej syna Mikaela, którzy są podejrzani o kierowanie piramidą finansowąPolicia Nacional/ Departament Bezpieczeństwa Narodowego KPRM

Oszustwa nazywane piramidami finansowymi znane są od wielu lat, lecz wciąż wiele osób traci na nich swoje oszczędności. Twórcy piramid kuszą nie tylko atrakcyjnymi reklamami, ale przede wszystkim wizją szybkich i znaczących zysków. Czym dokładnie jest piramida finansowa? Jak działa to oszustwo i jak się przed nim chronić?

Piramida finansowa jest rodzajem oszustwa, w którym obiecywane są szybkie zyski.Pieniądze w piramidzie nie pochodzą z inwestycji, a jedynie z wpłat uczestników.Piramida istnieje tak długo, jak werbowani są nowi uczestnicy. Kończy się zawsze upadkiem i stratą pieniędzy większości uczestników.Piramidy wykorzystują często marketing wielopoziomowy (MLM), te dwa pojęcia nie są jednak tożsame.

Co to jest piramida finansowa?

Najprościej mówiąc piramida finansowa to oszustwo polegające na stworzeniu struktury, w której zysk uczestnika zależy od wpłat kolejnych zwerbowanych uczestników. Każdy uczestnik musi więc werbować kolejnych, a ich wpłaty nie są najczęściej nigdzie inwestowane. Zachętą do werbowania są zwykle dodatkowe premie lub obietnice jeszcze większych zysków.

Z tego powodu piramida finansowa zawsze kończy się upadkiem i niewypłacalnością, ponieważ nie da się bez końca znajdować nowych uczestników. Olbrzymie zyski osiągają jedynie twórcy piramid i nieliczni pierwsi uczestnicy.

Piramidę finansową definiuje ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Według definicji ustawowej to system promocyjny, w którym „konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów”. Zakaz tworzenia piramid finansowych i przewidziane za to kary wynikają także m.in. z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.

Schemat Ponziego - jak działa piramida finansowa?

Piramida finansowa często nazywana jest również schematem Ponziego od nazwiska osoby, która znana jest jako jej pierwszy współczesny twórca. W praktyce piramida taka przedstawiana jest jako bezpieczna inwestycja gwarantująca jednocześnie olbrzymie zyski – znacznie większe, niż te możliwe na lokatach bankowych czy w legalnych funduszach inwestycyjnych.

Aby budować zaufanie i zachęcać kolejnych uczestników, twórcy piramid finansowych inwestują w odpowiedni marketing, wykupują reklamy czy wykorzystują wizerunek celebrytów. Nowi uczestnicy przekonywani są, że ich wpłaty będą inwestowane w nowatorski i bezpieczny sposób, na giełdzie lub np. w surowce naturalne. Czasem wykorzystywane są również tzw. łańcuszki internetowe.

Wiarygodność budowana jest też tym, że pierwsi uczestnicy rzeczywiście osiągają obiecane zyski – ich wypłaty nie są jednak wypracowane, a pochodzą po prostu z kieszeni nowo zwerbowanych osób. Część z wpłacanych przez kolejnych uczestników środków trafia również do twórców całej piramidy, co umożliwia im osiąganie największych zysków. 

Kolejni uczestnicy są natomiast cały czas oszukiwani, że ich pieniądze są inwestowane, pracują i przyniosą olbrzymi zysk. O tym, że zostali oszukani, dowiadują się najczęściej dopiero w chwili, gdy nie mogą wycofać swoich pieniędzy, a piramida właśnie upada.

Jak sprawdzić, czy to piramida finansowa?

Aby uchronić się przed ryzykiem zainwestowania w piramidę finansową, powinno się zwracać uwagę na ich najbardziej charakterystyczne cechy:

– obietnice bardzo wysokich zysków w krótkim czasie, – niezrozumiały mechanizm inwestycji i osiąganych z niej zysków, – brak szczegółowych informacji o podmiocie oferującym inwestycję, – zachęcanie do samodzielnego szukania kolejnych inwestorów, często w zamian za premię.

Dobrą zasadą w tym przypadku będzie unikanie przekazywania pieniędzy na inwestycje, których mechanizmu się nie rozumie. Podmiot oferujący inwestycję warto również sprawdzić na stronach Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Rzecznika Finansowego, a zwłaszcza Komisji Nadzoru Finansowego. Ostatnia z tych instytucji m.in. prowadzi listę ostrzeżeń publicznych przed potencjalnie niebezpiecznymi formami inwestowania.  

UOKiK udostępnia również specjalne narzędzie edukacyjne – symulator portalu społecznościowego, który prezentuje mechanizmy działania różnego rodzaju zagrożeń czyhających w Internecie, m.in. piramidy finansowej. Narzędzie to dostępne jest na portalu konsument.edu.pl.

MLM - co to jest?

Pokrewnym zjawiskiem do piramidy finansowej jest MLM, czyli marketing wielopoziomowy lub marketing sieciowy (multi-level marketing). To legalny sposób działania spółki, polegający na sprzedaży jej produktów przez niezatrudnionych uczestników/handlowców. 

Dzięki MLM spółka ogranicza swoje koszty własne, zaś jej produkty dzięki rozproszonej sieci współpracujących osób, trafiają do wielu potencjalnych klientów. Produkty oferowane są bardzo często w formie sprzedaży bezpośredniej, czyli w miejscu zamieszkania klienta lub na specjalnie organizowanych pokazach. Bardzo często w ten sposób sprzedawane są np. kosmetyki lub drobne sprzęty gospodarstwa domowego.

Piramida MLM

MLM nie jest jednak tym samym, co piramida finansowa. W piramidzie finansowej zyski pochodzą wyłącznie z wpłat wnoszonych przez nowych uczestników, podczas gdy w MLM zyski pochodzą z realnej sprzedaży produktów i prowizji, które twórcy danej spółki sobie rezerwują. 

MLM mimo to budzi wiele kontrowersji, a wielu uczestników tego typu mechanizmu sprzedaży w rzeczywistości traci pieniądze przez zbyt wysokie prowizje lub niemożliwe do spełnienia cele sprzedażowe. 

Ponadto marketing wielopoziomowy może być również narzędziem wykorzystywanym przez twórców piramidy finansowej. Nowi uczestnicy mogą być bowiem kuszeni nie inwestowaniem w coś, ale kupowaniem czegoś, np. nowego, cudownego produktu, licencji, albo obiecującej kryptowaluty.

Autorka/Autor:red.

Źródło: TVN24 Biznes

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Według wstępnej oceny nowe amerykańskie cła mogą zmniejszyć polski PKB o 0,4 procent, czyli w ostrożnym uproszczeniu straty przekroczą 10 miliardów złotych - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Chociaż w Polsce nie produkuje się samochodów przeznaczonych na rynek amerykański, wartość komponentów wytwarzanych w Polsce i montowanych w tych pojazdach szacuje się na około 350 milionów euro rocznie – poinformował prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego (PZPM) Jakub Faryś. Zwrócił uwagę, że Polska może pośrednio odczuć skutki ceł. Wskazywał, że taryfy to też kolejny cios dla całej europejskiej branży.

Cła i inne "nieszczęścia". Czarne chmury nad branżą, oberwie także Polska

Cła i inne "nieszczęścia". Czarne chmury nad branżą, oberwie także Polska

Źródło:
PAP

Ogłoszone przez Trumpa cła są "bombą" wymierzoną w światowy system handlowy, która może doprowadzić do recesji w USA i światowego spowolnienia - powiedział Gary Hufbauer, były urzędnik Departamentu Skarbu i ekspert Peterson Institute for International Economics. Dodał, że w jego ocenie podejście prezydenta USA nie ma sensu.

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

Źródło:
PAP

Donald Trump ogłosił w środę nowe taryfy na produkty importowane do USA. Nazwał to "dniem wyzwolenia" i stwierdził, że jego działania przywrócą równowagę między Stanami a innymi krajami. Jednak, jak zauważa CBS News, zmęczeni inflacją Amerykanie będą niedługo musieli sięgnąć jeszcze głębiej do portfeli. Wiele produktów bowiem zdrożeje.

Te produkty podrożeją przez cła

Te produkty podrożeją przez cła

Źródło:
CBS News

Inwestorzy na europejskich giełdach wyprzedają akcje w reakcji na wprowadzenie przez Stany Zjednoczone kolejnych ceł. Na rynku walutowym osłabia się dolar, mocno wzrosła cena złota.

Nerwy po decyzji Trumpa. Czerwień rozlała się po rynkach

Nerwy po decyzji Trumpa. Czerwień rozlała się po rynkach

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Minister finansów Andrzej Domański odniósł się w mediach społecznościowych do ogłoszonych przez USA ceł, które prezydent Donald Trump nazywa "wzajemnymi". Na mocy rozporządzenia towary z Unii Europejskiej zostaną objęte dodatkowym 20-procentowym podatkiem.

"To nie jest optymistyczny poranek"

"To nie jest optymistyczny poranek"

Źródło:
PAP

Ponad 68 tysięcy osób weźmie udział w konkursie o 569 miejsc pracy w Agencji Celnej we Włoszech. W 11 lokalizacjach w całym kraju odbyły się już wstępne egzaminy. Rekordowa liczba kandydatów ubiega się o stanowiska asystentów do spraw pobierania opłat.

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Źródło:
PAP

Prezydent USA Donald Trump podpisał rozporządzenie wprowadzające cła na towary importowane do USA ze 180 państw. Stawki są zróżnicowane i zaczynają się od 10 procent. Oto wszystko, co musisz wiedzieć.

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Źródło:
tvn24.pl

Prezydent Donald Trump ogłosił w środę wprowadzenie ceł na towary sprowadzane do USA. Stawki są zróżnicowane, na przykład na Chiny nałożono 34 procentowe dodatkowe cła, a na Unię Europejską 20-procentowe. Zaskakuje, że na liście jest dotknięta wojną Ukraina, która została objęta 10-procentowym cłem, a nie ma na niej Rosji. Jak Biały Dom to tłumaczy?

Dodatkowe cła na Ukrainę, ale nie na Rosję. Jak tłumaczy to Biały Dom

Dodatkowe cła na Ukrainę, ale nie na Rosję. Jak tłumaczy to Biały Dom

Źródło:
tvn24.pl/Newsweek

- Francja jest przygotowana na nadchodzącą wojnę handlową - oznajmiła rzeczniczka rządu Sophie Primas, odnosząc się do decyzji Stanów Zjednoczonych o nałożeniu 20-procentowych ceł na produkty z Unii Europejskiej. Primas zapowiedziała, że w kwietniu Francja podejmie działania we współpracy z UE.

"Trump myśli, że jest panem świata"

"Trump myśli, że jest panem świata"

Źródło:
PAP

W życie weszły amerykańskie 25-procentowe cła na na importowane samochody i lekkie ciężarówki. Częściowo wyłączone zostały auta z Meksyku i Kanady. Dodatkowy podatek od importu części samochodowych i komputerów ma zostać wdrożony 3 maja.

Amerykańskie cła na samochody weszły w życie

Amerykańskie cła na samochody weszły w życie

Źródło:
PAP

Rada Polityki Pieniężnej zostawiła stopy procentowe na niezmienionym poziomie - poinformował bank centralny. Ostatnia obniżka stóp procentowych miała miejsce w październiku 2023 roku. 

Jest decyzja w sprawie stóp procentowych

Jest decyzja w sprawie stóp procentowych

Źródło:
tvn24.pl

Stopy procentowe w kwietniu pozostały na dotychczasowym poziomie. Jarosław Sadowski z firmy Rankomat zwraca jednak uwagę, że dość dobre dane na temat inflacji w marcu sprawiły, że przewidywany moment obniżki coraz bardziej się przybliża, co wpływa na WIBOR. Ekspert wyliczył, ile może wynieść rata w kolejnych miesiącach.

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

Źródło:
tvn24.pl

Posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym w Polsce, proponujący wprowadzenie całorocznego czasu letniego. Zdaniem autorów likwidacja zmiany czasu wpłynęłaby pozytywnie na zdrowie Polaków.

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Źródło:
PAP

Chiński gigant Xiaomi zapowiedział współpracę z policją w dochodzeniu dotyczącym tragicznego wypadku z udziałem samochodu SU7, wyposażonego w system autonomicznej jazdy - przekazał dziennik "South China Morning Post". W zdarzeniu, do którego doszło w sobotę, życie straciły trzy osoby.

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Źródło:
PAP

Biały Dom szacuje koszty, jakie Stany Zjednoczone poniosłyby w związku z zarządzaniem Grenlandią, gdyby to terytorium, obecnie zależne od Danii, znalazło się pod amerykańską kontrolą – podał w środę "Washington Post".

USA liczą koszty. "Zapłacimy więcej"

USA liczą koszty. "Zapłacimy więcej"

Źródło:
PAP

Portal Moscow Times poinformował w środę, że łączny majątek 146 rosyjskich miliarderów przewyższa oszczędności zgromadzone przez wszystkich pozostałych mieszkańców kraju. Dane pochodzą z dorocznej listy miliarderów magazynu 'Forbes'."

146 osób ma więcej niż reszta obywateli

146 osób ma więcej niż reszta obywateli

Źródło:
PAP

Prezes Zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej Krzysztof Trofiniak złożył rezygnację z zajmowanego stanowiska - podała spółka w komunikacie. Zarząd PGZ działa obecnie w czteroosobowym składzie.

Prezes polskiego giganta rezygnuje

Prezes polskiego giganta rezygnuje

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Najem krótkoterminowy za pośrednictwem wyspecjalizowanych platform mocno zyskuje na popularności w Unii Europejskiej. Według danych Eurostatu w 2024 roku odnotowano jego wzrost o 18,8 procent w porównaniu do roku 2023. W trzecim kwartale najpopularniejsze pod tym względem były trzy regiony, znajdujące się w Chorwacji, Hiszpanii i Francji.

Fala rozlewa się na całą Europę. Duży wzrost

Fala rozlewa się na całą Europę. Duży wzrost

Źródło:
tvn24.pl

Przebywająca w stolicy Ukrainy Kijowie niemiecka minister spraw zagranicznych Annalena Baerbock wykluczyła możliwość wznowienia projektu gazociągu Nord Stream 2, który miałby dostarczać Europie rosyjski gaz. Moskwa zasugerowała ostatnio wznowienie projektu.

Niemiecka ministra zabrała głos w sprawie Nord Stream 2

Niemiecka ministra zabrała głos w sprawie Nord Stream 2

Źródło:
PAP

Na południowej granicy kraju w związku z zagrożeniem pryszczycą wprowadzone zostały rygorystyczne kontrole weterynaryjne - przekazał w środę w Sejmie minister rolnictwa Czesław Siekierski. Na dziesięciu przejściach granicznych służby weterynaryjne prowadzą dyżury, rozstawiono bramki i maty dezynfekcyjne.

"Rygorystyczne kontrole" na granicach

"Rygorystyczne kontrole" na granicach

Źródło:
PAP

Eksploatacja reaktora jądrowego Maria została wstrzymana na czas od 1 kwietnia do 8 maja - poinformowało tvn24.pl Narodowe Centrum Badań Jądrowych. Z końcem marca wygasło zezwolenie Państwowej Agencji Atomistyki umożliwiające działalność tego obiektu.

Jedyny taki reaktor w Polsce. Przestał działać

Jedyny taki reaktor w Polsce. Przestał działać

Źródło:
tvn24.pl

Skarga Ryanaira w sprawie pomocy publicznej przyznanej polskiemu LOT-owi została oddalona przez Sąd Unii Europejskiej. Pieniądze miały zrekompensować polskiemu przewoźnikowi straty poniesione w związku z pandemią COVID-19.

Ryanair przegrywa w sądzie

Ryanair przegrywa w sądzie

Źródło:
PAP

Zamknięta część popularnych szlaków na Maderze i tak jest odwiedzana przez turystów, w tym Polaków - wynika z informacji portugalskich mediów. Przeskakują przez ogrodzenie, łamiąc w ten sposób zakazy. Narażają się jednocześnie na duże koszty, jeśli będą musieli skorzystać z pomocy.

Polacy ryzykują zdrowiem i życiem. Grożą im duże kary

Polacy ryzykują zdrowiem i życiem. Grożą im duże kary

Źródło:
PAP

Ceny jaj z powodu ptasiej grypy mogą wzrosnąć - przyznał wiceminister rolnictwa Stefan Krajewski. Przypomniał, że problem z dostępnością jaj ma kilka państw, na przykład Stany Zjednoczone, które zwróciły się już o pomoc do kilku krajów - również do Polski.

Ceny tego produktu mogą wzrosnąć. "Sytuacja jest dynamiczna"

Ceny tego produktu mogą wzrosnąć. "Sytuacja jest dynamiczna"

Źródło:
PAP, tvn24.pl

- Amerykanie masowo grają na giełdzie, a wielu się zadłuża, by kupować akcje. Polityka administracji USA może jednak doprowadzić do zapaści na Wall Street. Zachowania Trumpa są nieobliczalne, a rynki kapitałowe są bardzo czułe na takie decyzje - powiedział rektor i profesor SGH Piotr Wachowiak.

"To jest randka w ciemno, a taka randka rzadko się udaje"

"To jest randka w ciemno, a taka randka rzadko się udaje"

Źródło:
PAP