O planowanych zmianach pisaliśmy wczoraj w tvn24.pl. Resort informował nas o tym, że w ostatnich dniach skierował wniosek o wpis projektu nowelizacji ustawy o świadczeniu wspierającym do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Jakie zmiany w świadczeniu wspierającym zapowiedziało ministerstwo?
Przyjrzeliśmy się tym zapowiedziom. Wśród nich najważniejszą była ta, która zakładała możliwość wypłaty świadczenia po śmierci wnioskodawcy, jeśli umrze on przed wydaniem decyzji.
"Proponuje się wypłatę świadczenia za okres nie dłuższy niż trzy miesiące" - informowało MRPiPS.
Inne wskazywane w korespondencji do nas zmiany dotyczyły m.in. zawieszania postępowania, jeśli w trakcie oczekiwania na decyzję wygaśnie orzeczenie o niepełnosprawności. Obecnie jest ono umarzane, a całą procedurę trzeba zaczynać od nowa.
Mecenas Katarzyna Łodygowska, autorka bloga Matka Prawnik, w rozmowie z nami oceniała, że wypłata świadczenia po śmierci to rozwiązanie "na otarcie łez", a zawieszanie postępowań tylko częściowo poprawi sytuację związaną z przewlekłością postępowań administracyjnych.
- Nadal jednak nie widzę tu żadnego rozwiązania, które miałoby faktycznie przyspieszyć pracę wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności [WZON -red.] - mówi mec. Katarzyna Łodygowska.
Co z szybką ścieżką dla osób z szybko postępującą chorobą?
Tymczasem to właśnie usprawnienie orzekania, zwłaszcza w przypadku osób z chorobami szybko postępującymi, było zmianą najbardziej oczekiwaną przez osoby z niepełnosprawnościami i ich bliskich.
Te postulaty zaczęły wybrzmiewać szczególnie głośno po opisywanej przez media, w tym Fakty TVN, sprawie 18-letniej Hani Barczak. Chorująca na agresywnego raka nastolatka ubiegała się o świadczenie wspierające. Komisja miała ją odwiedzić wiosną, dopiero po roku od złożenia wniosku. Niestety, Hania nie dożyła już tej wizyty.
Do resortu rodziny, pracy i polityki społecznej skierowaliśmy wczoraj pytania o to, czy jednak przewiduje wprowadzenie mechanizmów, które pozwolą usprawnić ścieżkę dla osób z szybko postępującymi chorobami. Dziś otrzymaliśmy odpowiedź.
"W przypadku, w którym osoba z niepełnosprawnością znajduje się w zaawansowanym stadium nieuleczalnej i postępującej choroby, której przebieg stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, decyzja ustalająca poziom wsparcia będzie wydawana w trybie przyspieszonym" - zapewniło ministerstwo.
- Głównym celem nowelizacji jest przyspieszenie wydawania decyzji o potrzebie wsparcia. Te terminy, które obserwowaliśmy i systematycznie staraliśmy się skracać, niestety są dalece niesatysfakcjonujące - powiedziała dziś w rozmowie z TVN24 wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej Katarzyna Nowakowska.
Przypomnijmy, w niektórych regionach, jak w województwie śląskim, na spotkanie z komisją czekało się jeszcze niedawno nawet do niemal 40 miesięcy. Na Śląsku kolejkę udało się skrócić do 10 miesięcy, ale w ocenie ekspertów to wciąż za długo, zwłaszcza gdy czas ma naprawdę decydujące znaczenie, tak jak to było w przypadku Hani.
- W większości województw to już jest od dwóch do czterech miesięcy oczekiwania. W 2025 roku w zespołach do spraw orzekania zatrudniono 125 nowych pracowników. W 2026 roku przekazaliśmy dodatkowo 40 milionów złotych na to, by te ścieżki były jak najszybsze i nie dochodziło do takich sytuacji, że ktoś nie zdąży otrzymać pomocy - dodała Katarzyna Nowakowska.
- Nie zauważyliśmy jakiegoś znaczącego przyspieszenia w wydawaniu decyzji. Niektóre WZON-y wciąż nawet nie odbierają telefonów. Nadal brakuje też absolutnej podstawy, jaką są osoby, które wyjaśniałyby, jak wypełniać formularz - mówiła wczoraj w rozmowie z tvn24.pl mec. Katarzyna Łodygowska.
Tymczasem wnioski mają być po zmianach składane tylko elektronicznie. Resort rodziny uspokaja jednak w przesłanym do nas stanowisku, że zespoły orzekające oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych zostaną zobowiązane do zapewnienia wsparcia dla tych, którzy samodzielnie nie są w stanie złożyć wniosku w formie elektronicznej.
Tryb przyspieszony: decyzja o poziomie potrzeby wsparcia nawet w 30 dni
Jak wyjaśnia MRPiPS w przesłanej do nas informacji, decyzja o nadaniu przyspieszonego trybu rozpatrywania będzie należała do przewodniczącego wojewódzkiego zespołu orzekającego - znaczenie będzie tu miała weryfikacja dołączonej do wniosku dokumentacji medycznej przez lekarza zasiadającego we WZON. Ma to się zamknąć w terminie pięciu dni roboczych od dnia wpłynięcia takiego wniosku.
"W przypadku zakwalifikowania wniosku do trybu przyspieszonego wojewódzki zespół wyda decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia w terminie 30 dni od dnia dokonania tej kwalifikacji" - wskazuje resort.
W przypadku odmowy, przewodniczący wojewódzkiego zespołu wyda postanowienie, na które przysługiwać będzie zażalenie do wojewody, wnoszone w terminie 7 dni roboczych od dnia doręczenia postanowienia.
"Ministerstwo dostrzega, że w przypadku osób z ciężkimi, szybko postępującymi chorobami, nawet ustawowy trzymiesięczny termin na wydanie decyzji może okazać się zbyt długi. Dlatego szczególnego znaczenia nabiera nie tylko poprawa ogólnej terminowości postępowań, ale również poszukiwanie rozwiązań pozwalających lepiej odpowiadać na potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji zdrowotnej" - czytamy w korespondencji z MRPiPS.