Zbierają żywe relacje świadków wojny. "Chcemy ocalić historię od zapomnienia"

Fragment dokumentu "Zapomnij o Kresach". Część relacji wzbogaci Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej
Fragment dokumentu "Zapomnij o Kresach". Część relacji wzbogaci Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej
Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej/ Inne Oblicza Historii
Świadkowie historii będą nagrywani przez dwa lataArchiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej/ Inne Oblicza Historii

Pamiętają okrucieństwo wojny i najtrudniejsze powojenne lata. Swoje doświadczenia, wspomnienia i tęsknoty chcą ocalić od zapomnienia, dlatego opowiadają o nich przed kamerą. Żywe relacje kresowiaków, żołnierzy generała Andersa, czy zwykłych mieszkańców ziemi wałbrzyskiej utworzą trzecie w Polsce archiwum historii mówionej.

W tym roku obchodzimy 70-lecie osadnictwa polskiego na ziemiach zachodnich, z tej okazji powstał projekt, który pozwoli zebrać ustne relacje świadków historii XX wieku.

Dowiedziałem się, od dyrektora Kunsela, że Niemcy przegrywają wojnę, maszyny z fabryk muszą być ewakuowane. Codziennie wychodziły transporty w głąb Niemiec, co działo się z więźniami nie wiem, ale SS-manka Fischer powiedziała mi, że świadków mają likwidować. Franciszek Hain - mieszkaniec Walimia z czasów przed i powojennych, Ślązak.

- Przez dwa lata będziemy nagrywać tych, którzy w przeszłości byli związani z powiatem wałbrzyskim. Koncentrujemy się przede wszystkim na latach 1945-49, kiedy trwało zasiedlanie tych terenów. Będziemy rozmawiać z żołnierzami Korpusu Andersa, partyzantami, kresowiakami, robotnikami oraz mieszkańcami regionu wałbrzyskiego. Na początku przedstawimy losy trzech osób pochodzących z Walimia, Głuszycy i Boguszowa-Gorc – mówi Łukasz Kazek, pomysłodawca projektu Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej.

Stara się znaleźć jak najwięcej świadków tamtych wydarzeń. Dlatego do swoich wywiadów zaprasza także Niemców, którzy w czasie wojny byli związani z ziemią wałbrzyską. – Zostało nam niewiele czasu, dlatego każda relacja się liczy. Na szczęście są osoby, które same się zgłaszają i chcą opowiedzieć o swoich przeżyciach – tłumaczy Kazek.

Kazimierz Wiśniowski - żołnierz AK, mieszkaniec Walimia od 1945 roku/ fot. T. WolakT. Wolak

Nie tylko rozmowa

Archiwum będzie składało się z historii pojedynczych bohaterów. Relacja każdego ze świadków to materiał video, zapis słowny całego spotkania, zeskanowane prywatne fotografie oraz zdjęcia pamiątek i przedmiotów. – Wśród osobistych rzeczy świadków znajdują się mundury, odznaczenia, broń, czy też przestrzelona menażka. Są to dla archiwum bardzo cenne zbiory – opowiada Kazek.

Wyjątkowe historie

Nie wszystkie opowieści dotyczą okrucieństwa wojny. Część historii nagranych bohaterów mogłaby stać się podstawą filmowego scenariusza. – Przed 1939 rokiem w Walimiu mieszkał mężczyzna, który całą Polskę przejechał koleją. Proszę sobie wyobrazić, że odwiedził każdy dworzec w naszym kraju – zapowiada anegdotę Kazek.

Kolejna ciekawa relacja należy do mieszkańca Jedliny, którego rodzina była zaprzyjaźniona ze znanym śpiewakiem. - Częstym gościem w domu jednego z naszych bohaterów był wybitny polski artysta, Jan Kiepura. Do dziś zachował jego autograf, który wciąż można odczytać - cieszy się Kazek.

I od razu zapowiada następną intrygującą opowieść świadka, który w młodości był badany przez znanego niemieckiego lekarza, Josefa Mengele. Był to wojenny zbrodniarz, który jako lekarz pracował w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Słynął on z wyjątkowego okrucieństwa i makabrycznych eksperymentów medycznych.

Władysław MilanowskiArchiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej

Patronat honorowy

Czy zabijałem Niemców hmmm..., wie Pan, żołnierz strzela, a Pan Bóg kule nosi... Ale spotkałem niemieckich oficerów wziętych do niewoli, tak mieli oni naprawdę wysoką kulturę. Co nas różniło? Ja przeżyłem, a ich tego samego wieczora rozwalili Ruscy. Feliks Ciepliński - oficer Armii Berlinga

Nad wałbrzyską inicjatywą patronat honorowy objął dr Jacek Wilczur. Choć nie pochodzi z regionu, to jego losy łączą się z Dolnym Śląskiem. Dlatego też stanie się jednym z bohaterów nowo powstałego archiwum. - Dr Jacek Wilczur to człowiek legenda. W 1964 roku, jako szef zespołu badawczo-naukowego Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, dowodził ekspedycją w Górach Sowich. Dzięki niemu mamy teraz niesamowite materiały - opowiada Kazek.

Trzecie w Polsce

Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej to jeden z trzech takich projektów w Polsce. Wszystkie nagrania, zebrane w ciągu dwóch lat, trafią do archiwum, które od 2017 roku będzie udostępnione w Starostwie Powiatowym w Wałbrzychu. Korzystanie z materiałów będzie bezpłatne, jeśli tylko wskaże się źródło.

Projekt wspiera Starostwo Powiatowe w WałbrzychuArchiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej

Autor: Zuzanna Pezalska / Źródło: TVN24 Wrocław

Źródło zdjęcia głównego: Archiwum Historii Mówionej Ziemi Wałbrzyskiej

Pozostałe wiadomości

Rok więzienia w zawieszeniu na dwa lata oraz zadośćuczynienie w kwocie 28 tysięcy złotych - to wyrok dla kierowcy, który śmiertelnie potrącił na przejściu dla pieszych sześcioletnią dziewczynkę. W wypadku poszkodowane zostały również ciotka i młodsza siostra dziewczynki. Wymiar kary został uzgodniony z pełnomocnikiem pokrzywdzonych.

Sześciolatka zginęła pod kołami autobusu. Kierowca skazany bez procesu

Sześciolatka zginęła pod kołami autobusu. Kierowca skazany bez procesu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Justin Timberlake został zatrzymany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości - informuje ABC News, powołując się na funkcjonariuszy policji. Informację potwierdzają też inne amerykańskie media.

Media: Justin Timberlake zatrzymany za prowadzenie w stanie nietrzeźwości

Media: Justin Timberlake zatrzymany za prowadzenie w stanie nietrzeźwości

Źródło:
ABC News

We wtorek 32-letnia Marlena Engelborn, będąca potomkinią Fredricha Engelborna, założyciela przedsiębiorstwa chemiczno-farmaceutycznego BASF, rozdała majątek odziedziczony po swojej babci. Spadek w wysokości prawie 25 milionów euro został podzielony pomiędzy kilkadziesiąt organizacji pozarządowych. 

Młoda dziedziczka fortuny rozdała prawie 25 milionów euro

Młoda dziedziczka fortuny rozdała prawie 25 milionów euro

Źródło:
PAP

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzega przed zapowiadanymi na wtorkowy wieczór i najbliższą noc gwałtownymi zjawiskami pogodowymi. Alert został wysłany do osób przebywających na terenie sześciu województw.

Alert RCB dla sześciu województw. "Możliwe przerwy w dostawie prądu"

Alert RCB dla sześciu województw. "Możliwe przerwy w dostawie prądu"

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Zmarł Łukasz Lipiński, zastępca redaktora naczelnego tygodnika "Polityka" i szef serwisu internetowego pisma. O jego śmierci poinformowała redakcja. Miał 51 lat.

Nie żyje Łukasz Lipiński, zastępca redaktora naczelnego "Polityki"

Nie żyje Łukasz Lipiński, zastępca redaktora naczelnego "Polityki"

Źródło:
tvn24.pl, "Polityka"

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) zdecydował o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie akcji protestacyjnej sieci Euronet - przekazał Urząd. Dodał, nie przesądza to, czy doszło do naruszeń, a UOKiK zbada sytuację przede wszystkim pod kątem przepisów ochrony konkurencji.

Protest Euronetu. Jest decyzja w sprawie postępowania wyjaśniającego

Protest Euronetu. Jest decyzja w sprawie postępowania wyjaśniającego

Źródło:
PAP

Gdzie jest burza? We wtorek 18.06 nad Polską pojawiają się frontowe wyładowania atmosferyczne. Śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Grzmi w kolejnych miejscach, może padać grad

Gdzie jest burza? Grzmi w kolejnych miejscach, może padać grad

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

W danych o wykonaniu budżetu państwa widać odbudowę wpływów z VAT, ale jest ona zbyt wolna, żeby osiągnąć zapisany w budżecie poziom wpływów z tego podatku - czytamy w komentarzu Banku Pekao. Według ekonomistów banku zabraknie co najmniej 20 miliardów złotych.

"Zabraknie co najmniej 20 miliardów złotych"

"Zabraknie co najmniej 20 miliardów złotych"

Źródło:
PAP

Niemcy przyznali się do naruszenia procedur, przeprosili za to, był to wypadek przy pracy - powiedział na antenie Radia Zet, wiceminister MSWiA Maciej Duszczyk. Sprawa dotyczy incydentu, do którego doszło 14 czerwca na granicy polsko-niemieckiej. Niemiecka policja zatrzymała cudzoziemców, przewiozła ich do Polski w okolice Osinowa Dolnego koło Cedyni i tam pozostawiła. O sprawie rozmawiali szefowie polskiej Straży Granicznej i niemieckiej Policji Federalnej.

Niemieckie służby przewiozły do Polski rodzinę migrantów. "Przeprosili za to, to był wypadek przy pracy"

Niemieckie służby przewiozły do Polski rodzinę migrantów. "Przeprosili za to, to był wypadek przy pracy"

Źródło:
tvn24.pl, TVN24, PAP, Fakt.pl

Kontrolerzy resortu spraw zagranicznych przyjrzeli się Centrum Decyzji Wizowych w Łodzi, stworzonemu jeszcze przez byłe kierownictwo ministerstwa. Według ich raportu "doszło do naruszenia procedur". Jak stwierdzono "złamane zostało wewnętrzne zarządzenie w sprawie pozyskiwania nieruchomości, a także regulamin organizacyjny MSZ".

"Nie zostawili suchej nitki". Kontrolerzy MSZ sprawdzili centrum wizowe

"Nie zostawili suchej nitki". Kontrolerzy MSZ sprawdzili centrum wizowe

Źródło:
PAP, Onet

Zarzuty doprowadzenia podstępem do poddania się tzw. innej czynności seksualnej oraz utrwalania i usiłowania utrwalenia wizerunku nagiej osoby bez jej zgody usłyszał 57-letni nauczyciel wychowania fizycznego z jednej ze szkół podstawowych w Sanoku (Podkarpacie), a zarazem trener w miejscowym klubie lekkoatletycznym. Poszkodowanych jest łącznie kilkanaście dziewczynek poniżej 15 roku życia.

Szokujące zarzuty dla nauczyciela i trenera. Poszkodowanych kilkanaście dziewczynek

Szokujące zarzuty dla nauczyciela i trenera. Poszkodowanych kilkanaście dziewczynek

Źródło:
tvn24.pl

Mieszkańcy Majorki protestują przeciwko ogromnemu napływowi turystów na wyspę. - Blokowali turystom dostępu do plaży i wznosili wrogie okrzyki wobec lokalnych władz - przekazała policja w Palma de Mallorca. W 2023 r. zamieszkana przez 900 tys. osób Majorka była jednym z głównych kierunków wybieranych przez turystów udających się do Hiszpanii.

Blokują dostęp do plaży, wznoszą wrogie okrzyki. Mieszkańcy mają dość turystów

Blokują dostęp do plaży, wznoszą wrogie okrzyki. Mieszkańcy mają dość turystów

Źródło:
PAP

Dwie interwencje strażników granicznych w samolotach na Lotnisku Chopina. W pierwszym przypadku pasażer musiał opuścić pokład w asyście jeszcze przed wylotem do Madrytu. W drugim inny pasażer został wyprowadzony z samolotu, który przyleciał ze Stambułu.

Jednego wyprowadzili z samolotu przed odlotem, drugiego po przylocie

Jednego wyprowadzili z samolotu przed odlotem, drugiego po przylocie

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Przechodził spokojnie przez ulicę, nagle podszedł do samochodu i potężnie uderzył z główki w przednią szybę. Po czym, równie spokojnie, poszedł dalej.

Nietypowe zachowanie pieszego. Głową uszkodził szybę w aucie

Nietypowe zachowanie pieszego. Głową uszkodził szybę w aucie

Źródło:
tvn24.pl

Rosyjscy śledczy aresztowali i postawili zarzuty trzem osobom po tym, jak ponad 120 osób w Moskwie i dziesiątki w innych miastach zgłosiło się do lekarzy z powodu podejrzenia zatrucia pokarmowego.

Seria rzadkich zatruć w Moskwie i innych rosyjskich miastach

Seria rzadkich zatruć w Moskwie i innych rosyjskich miastach

Źródło:
Reuters

IMGW wydał kolejne ostrzeżenia meteorologiczne. Na południu i wschodzie kraju we znaki da się nam męczące gorąco - termometry mogą pokazać wartości sięgające 32 stopni Celsjusza. W północnej i zachodniej Polsce niebezpieczeństwo stanowić mają burze.

IMGW ostrzega prawie cały kraj. Miejscami aż drugi stopień alarmów przed burzami i gorącem

IMGW ostrzega prawie cały kraj. Miejscami aż drugi stopień alarmów przed burzami i gorącem

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Polak zaginął na oceanie w okolicach Wysp Kanaryjskich. Sprawę monitoruje MSZ. Konsul w Madrycie pozostaje w kontakcie zarówno ze służbami prowadzącymi poszukiwania, jak i z bliskimi podróżnika - poinformował rzecznik ministerstwa Paweł Wroński.

Polak zaginął na Atlantyku, nie dopłynął do portu. MSZ: monitorujemy sytuację

Polak zaginął na Atlantyku, nie dopłynął do portu. MSZ: monitorujemy sytuację

Źródło:
PAP, Kontakt 24

19-letni motocyklista przejechał przez główną ulicę w Piekarach Śląskich na jednym kole. Szybko zapłacił za ten popis, bo widzami okazali się policjanci z drogówki. - Cena przygody może być bardzo wysoka - ostrzegają policjanci.

Przejechał na jednym kole na oczach drogówki. Nagranie

Przejechał na jednym kole na oczach drogówki. Nagranie

Źródło:
tvn24.pl

Skierowaliśmy do Adama Bodnara zawiadomienie w sprawie podkomisji smoleńskiej - poinformował wiceminister obrony Cezary Tomczyk. - Rozpoczęły się dwa śledztwa, sprawa jest w prokuraturze - dodał.

Jest zawiadomienie w sprawie podkomisji smoleńskiej. "Trafiliśmy na bardzo ciekawy materiał dowodowy"

Jest zawiadomienie w sprawie podkomisji smoleńskiej. "Trafiliśmy na bardzo ciekawy materiał dowodowy"

Źródło:
PAP

Do trzech lat więzienia grozi dwóm mężczyznom podejrzanym o uprowadzenie pięcioletniej dziewczynki. Ta szła z mamą chodnikiem, gdy obok podjechał samochód. Doszło do szarpaniny. Wszystko działo się w Łapach (woj. podlaskie). Mężczyzn zatrzymano na drugim krańcu Polski. Policja informuje, że jeden z nich jest ojcem dziewczynki.

Wysiedli z auta i porwali pięciolatkę. W pościg ruszyła policja w całym kraju. "Zatrzymaliśmy ich kilometr przed granicą" 

Wysiedli z auta i porwali pięciolatkę. W pościg ruszyła policja w całym kraju. "Zatrzymaliśmy ich kilometr przed granicą" 

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Mały, zapłakany, niemówiący po polsku, sam. Takiego chłopca zauważyła na peronie w Częstochowie zakonnica. Powiadomiła służby. Te zaś po nagraniach z monitoringu ustaliły, którym rodzina 10-latka odjechała pociągiem. A on wysiadł sam.

"Papa odjechał". 10-latek wysiadł sam z pociągu

"Papa odjechał". 10-latek wysiadł sam z pociągu

Źródło:
tvn24.pl

Najwyższa Izba Kontroli po zbadaniu działania Funduszu Patriotycznego złożyła zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Chodzi o dwóch pracowników zarządzającego tym funduszem Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej. NIK wskazała w komunikacie na szereg nieprawidłowości i niegospodarność w wydatkowaniu pieniędzy.

Ponad 100 milionów z Funduszu Patriotycznego i szereg nieprawidłowości. NIK zawiadamia prokuraturę

Ponad 100 milionów z Funduszu Patriotycznego i szereg nieprawidłowości. NIK zawiadamia prokuraturę

Źródło:
tvn24.pl

Zaginęła 39-letnia Natalia Panocha-Raczkiewicz z podpoznańskiego Gortatowa. O nagłym zniknięciu kobiety rodzina zaalarmowała policję, która opublikowała komunikat na swojej stronie. Funkcjonariusze proszą o kontakt wszystkie osoby posiadające wiedzę o tym, gdzie przebywa zaginiona. Jest wniosek do prokuratury o wszczęcie śledztwa.

Kontakt nagle się urwał. Poszukiwania 39-letniej Natalii spod Poznania. Będzie śledztwo

Kontakt nagle się urwał. Poszukiwania 39-letniej Natalii spod Poznania. Będzie śledztwo

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24

Posłanka Lewicy Wanda Nowicka zapytana, czy w ochronę naszej wschodniej granicy powinien się włączyć Frontex, stwierdziła, że ta unijna agencja zaangażuje się tylko wtedy, "gdybyśmy sobie rzeczywiście nie radzili z tymi problemami". Tak jednak nie jest. Frontex regularnie współpracuje z Polską - również w tym roku.

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Źródło:
Konkret24

Rekin podpłynął bardzo blisko plaż na Wyspach Kanaryjskich, wymuszając ich zamknięcie. Drapieżnik jest na bieżąco monitorowany przez służby morskie.

W panice uciekali przed głowomłotem. Zamknięto plaże na Gran Canarii

W panice uciekali przed głowomłotem. Zamknięto plaże na Gran Canarii

Źródło:
Onda Cero, El Norte de Castilla

Inflacja liczona według HICP w Polsce w maju 2024 roku wyniosła 2,8 procent rok do roku - podał unijny urząd statystyczny Eurostat. Wskaźnik dla Polski jest powyżej średniej Unii Europejskiej, gdzie ceny rosły w tempie 2,7 procent rok do roku.

Inflacyjna mapa Europy. Tak wypadła Polska na tle UE

Inflacyjna mapa Europy. Tak wypadła Polska na tle UE

Źródło:
tvn24.pl, PAP

"Ród smoka" powrócił. Wyczekiwany przez fanów pierwszy odcinek drugiego sezonu hitowego serialu ukazał się w HBO i na platformie Max w poniedziałek o trzeciej nad ranem. Są już pierwsze recenzje. Jak "Syna za syna" oceniają krytycy i dziennikarze?  

"Uczta dla oka i ucha". Pierwsze recenzje premierowego odcinka "Rodu smoka"

"Uczta dla oka i ucha". Pierwsze recenzje premierowego odcinka "Rodu smoka"

Źródło:
tvn24.pl