Oto najodleglejsza fuzja czarnych dziur, jaką kiedykolwiek zauważyli badacze

Źródło:
PAP, ESA
Znaleziono nową czarną dziurę najbliższą Ziemi
Znaleziono nową czarną dziurę najbliższą ZiemiInternational Gemini Observatory/NOIRLab/NSF/AURA/N. Bartmann
wideo 2/14
Czarne dziury

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba wykrył najodleglejsze jak dotąd połączenie się dwóch galaktyk i ich masywnych czarnych dziur. W chwili tego zdarzenia Wszechświat miał zaledwie 740 milionów lat - poinformowali badacze. To odkrycie może pomóc wyjaśnić, dlaczego supermasywne czarne dziury są tak ogromne.

Astronomowie zdołali odkryć supermasywne czarne dziury, czyli takie o masach milionów, a nawet miliardów mas Słońca, w większości dużych galaktyk, w tym w Drodze Mlecznej. Zdaniem naukowców miały one prawdopodobnie znaczny wpływ na ewolucję galaktyk, w których się znajdują, jednak wciąż brakuje jednoznacznych odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób te obiekty zyskały tak olbrzymie masy. Obserwacje dokonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) rzucają nowe światło na tę kwestię.

Nowe obrazy zarejestrowane przez JWST dostarczają dowodów na połączenie się dwóch galaktyk i masywnych czarnych dziur w ich centrach. Wydarzyło się to w chwili, gdy Wszechświat miał tylko 740 milionów lat. To najodleglejsza fuzja czarnych dziur, jaką kiedykolwiek zauważyli badacze. Układowi temu nadano nazwę ZS7.

Odkrycie gigantycznych czarnych dziur powstałych w czasie krótszym niż miliard lat od Wielkiego Wybuchu (który nastąpił około 13,8 miliarda lat temu), wskazuje, że ich wzrost musiał przebiegać bardzo szybko.

Jedna z nich ma 50 milionów mas Słońca

Astronomowie identyfikują masywne czarne dziury na podstawie charakterystycznych cech spektrograficznych uzyskanych między innymi za pomocą instrumentu do badań w bliskiej podczerwieni (Near Infrared Spectrograph - NIRSpec), w który jest wyposażony teleskop Webba.

- Znaleźliśmy dowody na obecność gęstego gazu poruszającego się bardzo szybko w pobliżu czarnej dziury, a także gorącego i silnie zjonizowanego gazu, rozświetlonego przez promieniowanie energetyczne, wytwarzane zwykle przez czarne dziury podczas akrecji (opadania rozproszonej materii na powierzchnię czarnej dziury pod wpływem grawitacji) - wyjaśniła główna autorka badania, dr Hannah Übler z Instytutu Kosmologii Kavli na Uniwersytecie Cambridge.

Lokalizacja odkrytego układu ZS7 na obrazie z kamery NIRSpecESA/Webb, NASA, CSA, J. Dunlop, H. Übler, R. Maiolino

Jak dodała badaczka, potężna rozdzielczość aparatury JWST pozwoliła jej zespołowi na przestrzenne rozdzielenie dwóch czarnych dziur i ustalenie, że jedna z nich ma masę 50 mln razy większą od masy Słońca.

- Masa drugiej czarnej dziury jest prawdopodobnie podobna, jednak znacznie trudniej to zmierzyć, ponieważ ten obiekt tkwi w gęstym gazie - tłumaczył członek zespołu, prof. Roberto Maiolino, astrofizyk z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Cambridge.

Czytaj też: To najcięższa para czarnych dziur, jaką udało się zmierzyć

"Kształtowały ewolucję galaktyk od samego początku"

- Nasze odkrycia sugerują, że łączenie się jest ważnym procesem, dzięki któremu czarne dziury mogą szybko rosnąć i że było tak również w okresie kosmicznego świtu (okres od około 100 mln lat do miliarda lat po Wielkim Wybuchu ). Wyniki naszych badań pokazują również, że masywne czarne dziury kształtowały ewolucję galaktyk od samego początku - powiedziała dr Übler.

Autorzy odkrycia zauważają również, że połączone czarne dziury emitują fale grawitacyjne (niewidoczne zmarszczki w strukturze czasoprzestrzeni wywoływane przez gwałtowne i wysokoenergetyczne wydarzenia we Wszechświecie), które można wykryć za pomocą aparatury nowej generacji. W takie instrumenty będzie wyposażone pierwsze obserwatorium fal grawitacyjnych - Laser Interferometer Space Antenna (LISA). Misja ESA, która ma się rozpocząć w 2037 r., zakłada rozmieszczenie na orbicie okołosłonecznej trzech satelitów mierzących fale grawitacyjne.

Zespół dr Übler zajmie się teraz badaniem związków między masywnymi czarnymi dziurami a galaktykami, w których się mieszczą. Naukowcy za pomocą JWST będą wyszukiwać fuzje czarnych dziur, by określić częstotliwość takich zdarzeń, ich wpływ na rozrost czarnych dziur i pojawianie się fal grawitacyjnych.

Badanie opisano na łamach czasopisma "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society".

Czytaj też: Odkryto silne spiralne pola magnetyczne w pobliżu czarnej dziury w Drodze Mlecznej

Autorka/Autor:ps

Źródło: PAP, ESA

Źródło zdjęcia głównego: ESA/Webb, NASA, CSA, J. Dunlop, H. Übler, R. Maiolino

Pozostałe wiadomości

IMGW ostrzega przed gwałtownymi burzami, które wystąpią w nocy z piątku na sobotę. Obowiązują alarmy pierwszego, drugiego, a nawet i trzeciego stopnia. Zjawiskom towarzyszyć będzie silny wiatr i ulewny deszcz.

Najwyższy stopień ostrzeżeń w części Polski. Pogoda "zagrożeniem dla życia i zdrowia"

Najwyższy stopień ostrzeżeń w części Polski. Pogoda "zagrożeniem dla życia i zdrowia"

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Piątek w części kraju upływa pod znakiem burz. To, jak jest niebezpiecznie, widać na nagraniu uchwyconym w Legnicy (woj. dolnośląskie). Miejscami spadł też grad.

Nawalny deszcz, grad. Burzowy piątek w Polsce

Nawalny deszcz, grad. Burzowy piątek w Polsce

Źródło:
tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

Pogoda na jutro. To będą bardzo niebezpieczne godziny. W nocy głównym zagrożeniem będą obfite opady deszczu oraz gwałtowne burze. Sobota 22.06 przyniesie wytchnienie od upału, ale nie od groźnych zjawisk.

Pogoda na jutro - sobota 22.06. Nocą opady będą obfite

Pogoda na jutro - sobota 22.06. Nocą opady będą obfite

Źródło:
tvnmeteo.pl

Alert RCB w piątek został ogłoszony na terenie całego kraju. Służby ostrzegają przed gwałtownymi burzami z gradem i silnym wiatrem. Możliwe są przerwy w dostawach prądu.

Alert RCB dla całej Polski

Alert RCB dla całej Polski

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Indie zmagają się z falami upałów. Temperatura na północy kraju wzrosła prawie do 50 stopni Celsjusza. Jest tak gorąco, że z drzew spadają martwe nietoperze.

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Źródło:
Reuters

Jaka pogoda czeka nas w lipcu? Czy upały dadzą się we znaki? Z prognozy długoterminowej na ten miesiąc opracowanej przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wynika, że temperatura na południu, zachodzie i w centrum kraju ma być powyżej normy.

Jaka pogoda na lipiec? W tych regionach może być cieplej niż zwykle

Jaka pogoda na lipiec? W tych regionach może być cieplej niż zwykle

Źródło:
PAP

Weekend przyniesie wytchnienie od burz, choć w sobotę jeszcze miejscami będzie grzmieć. Nowy tydzień przyniesie pogodną aurę. W środę spodziewane jest nadejście kolejnego burzowego frontu.

Pogoda na 5 dni. Wiemy, kiedy aura się uspokoi

Pogoda na 5 dni. Wiemy, kiedy aura się uspokoi

Źródło:
tvnmeteo.pl

Dziś w nocy warto spojrzeć w niebo, bo rozświetli je Truskawkowy Księżyc. Czerwcowa pełnia będzie szczególnie efektowna, ponieważ Srebrny Glob zawiśnie wyjątkowo nisko nad horyzontem. Przez to będzie bardziej pomarańczowy niż podczas typowych nocy. Sprawdź, czy aura sprzyjać będzie obserwacjom.

Dzisiejszej nocy pełnia Księżyca. "I to nie byle jaka!"

Dzisiejszej nocy pełnia Księżyca. "I to nie byle jaka!"

Aktualizacja:
Źródło:
Z głową w gwiazdach, NASA, tvnmeteo.pl

Fala upałów nęka Włochy, Grecję, Cypr, Rumunię, Serbię, Chorwację i Turcję. Temperatura w wielu miejscach przekracza 40 stopni Celsjusza. Władze państw bałkańskich wezwały swoich obywateli do unikania wychodzenia z domów w związku z wyjątkowo wysokimi temperaturami, których kulminacja przypadnie na piątek.

Czerwone alerty, apele o niewychodzenie z domów. Minos nad Europą

Czerwone alerty, apele o niewychodzenie z domów. Minos nad Europą

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Deszcz zalewa południowo-wschodnie Chiny. Najtrudniejsza sytuacja panuje w prowincjach Guangdong i Anhui, gdzie doszło do gwałtownych powodzi i osunięć ziemi. Na nagraniu uchwycono moment, w którym zawalił się dom naruszony przez lawinę błotną.

Dom runął na ich oczach. Nagranie

Dom runął na ich oczach. Nagranie

Źródło:
Reuters

W czwartek powitaliśmy astronomiczne lato. Jego początek wyznacza przesilenie letnie, najwcześniejsze od 228 lat. Za nami najdłuższy dzień i najkrótsza noc w roku.

Zaczęło się astronomiczne lato. Tak witano je w Stonehenge

Zaczęło się astronomiczne lato. Tak witano je w Stonehenge

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, gum.gov.pl, PAP

Burza tropikalna Alberto przeszła nad południowym Teksasem i północnym Meksykiem. Żywioł spowodował podtopienia i powodzie. Jak przekazały meksykańskie służby ratunkowe, na skutek żywiołu zginęły cztery osoby, w tym troje nieletnich.

Alberto uderzył w ląd. Zginęły cztery osoby, w tym troje dzieci

Alberto uderzył w ląd. Zginęły cztery osoby, w tym troje dzieci

Źródło:
Reuters, CBS News, PAP

Dwa lwy zostały zastrzelone w Zambii po tym, gdy podeszły zbyt blisko ludzkich siedzib. Zwierzęta uciekły z pobliskiego parku narodowego i w ciągu ostatnich dwóch tygodni zabiły 16 krów. Obecność dzikich kotów wywołała panikę wśród mieszkańców i skłoniła lokalne władze do zamknięcia kilku szkół.

Lwy zaatakowały wóz z pacjentami, zostały zastrzelone 

Lwy zaatakowały wóz z pacjentami, zostały zastrzelone 

Źródło:
BBC, Lusaka Times

Utrzymujące się upały sprzyjają pożarom lasów i zarośli w Grecji. W środę w całym kraju, w tym w okolicach Aten, strażacy gasili ogień w ponad 60 miejscach. W czwartek z powodu kolejnych pożarów wydano nakazy ewakuacji dla dwóch miejscowości na wschodnim wybrzeżu Peloponezu.

"Nowy pożar co 10 minut"

"Nowy pożar co 10 minut"

Źródło:
Reuters, ekathimerini.com, tvnmeteo.pl

Rysie iberyjskie nie są już zagrożone wyginięciem. Od wielu lat w Hiszpanii i Portugalii prowadzone są działania na rzecz reintrodukcji tego rzadkiego, dzikiego kota. Na początku XX wieku dzika populacja zwierzęcia liczyła zaledwie 62 dorosłe osobniki, a teraz wzrosła do ponad 2000.

Na początku wieku był na skraju wymarcia. Teraz przestał być zagrożony

Na początku wieku był na skraju wymarcia. Teraz przestał być zagrożony

Źródło:
PAP, IUCN

Środa przyniosła w części kraju gwałtowną aurę. To, jak było niebezpiecznie, widać na nagraniu uchwyconym w Raciborzu (woj. śląskie). Przez miasto przeszła superkomórka burzowa.

Leje, wieje, sypie gradem. Nawałnica na nagraniu

Leje, wieje, sypie gradem. Nawałnica na nagraniu

Źródło:
tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

Ponad 100 osób zmarło, a 40 tysięcy ucierpiało z powodu udaru cieplnego od 1 marca do 18 czerwca - podało indyjskie Ministerstwo Zdrowia. W jednym ze szpitali w Delhi powstał pierwszy w kraju oddział zajmujący się wyłącznie pacjentami z udarem cieplnym.

Zmarło ponad sto osób. W szpitalu powstał specjalny oddział

Zmarło ponad sto osób. W szpitalu powstał specjalny oddział

Źródło:
Reuters, PAP

W stanie Nowy Meksyk w niszczycielskich pożarach lasów i zarośli zginęły co najmniej dwie osoby, a żywioł zniszczył prawie półtora tysiąca budynków, w tym wiele domów. Konieczna była ewakuacja wszystkich siedmiu tysięcy mieszkańców miejscowości Ruidoso w hrabstwie Lincoln.

"Nie próbujcie zabierać rzeczy ani chronić domu. Wyjeżdżajcie natychmiast"

"Nie próbujcie zabierać rzeczy ani chronić domu. Wyjeżdżajcie natychmiast"

Źródło:
PAP, Reuters, CNN

Ponad 900 uczestników hadżdżu, czyli corocznej pielgrzymki muzułmanów do Mekki w Arabii Saudyjskiej, zmarło w wyniku upałów - podała agencja informacyjna AFP. Najwięcej ofiar jest wśród obywateli Egiptu.

Idą, bo to obowiązek wiernych. Zmarły już setki

Idą, bo to obowiązek wiernych. Zmarły już setki

Źródło:
PAP

Burze przetoczyły się w środę nad Polską. Silny wiatr zrywał dachy z domów, łamał drzewa. Towarzyszący nawałnicom ulewny deszcz spowodował, że doszło do zalań i podtopień. Straż pożarna przeprowadziła w całym kraju 2440 interwencji. 

Grad wielkości piłek tenisowych. Prawie 2500 interwencji strażaków

Grad wielkości piłek tenisowych. Prawie 2500 interwencji strażaków

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, TVN24, tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

50-letnia kobieta zginęła w czasie burzy w Czeskim Cieszynie, gdy upadło na nią drzewo - poinformowała straż pożarna kraju morawsko-śląskiego. Strażacy w tym regionie wyjeżdżali do interwencji prawie 600 razy.

Śmierć podczas burzy w Czechach

Śmierć podczas burzy w Czechach

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Miniona noc była rekordowa pod względem temperatury w tym roku. Miejscami termometry pokazały aż 21,2 stopnia Celsjusza. - Za nami pierwsza noc tropikalna - przekazała w środę Ilona Śmigrodzka, synoptyk Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW).

Za nami pierwsza taka noc w tym roku

Za nami pierwsza taka noc w tym roku

Źródło:
IMGW, PAP, tvnmeteo.pl

Występowanie przenoszących dengę komarów tygrysich stwierdzono już w 13 państwach UE, w tym w kilku popularnych destynacjach wakacyjnych. Zaobserwowano je m.in. w Chorwacji, Grecji, Włoszech czy Hiszpanii. Co należy o nich wiedzieć? Jak chronić się przed roznoszoną przez nie chorobą? Wyjaśniamy.  

Przenoszą dengę, są już w 13 krajach Europy. Jak się chronić przed komarem tygrysim? 

Przenoszą dengę, są już w 13 krajach Europy. Jak się chronić przed komarem tygrysim? 

Źródło:
BBC, Euronews, tvn24.pl

Chmury mammatus z charakterystycznymi wypustkami, przypominającymi krowie wymiona, pojawiły się we wtorek w województwie lubuskim. Udało się je uchwycić na nagraniu Reporterowi 24.

"Krowie wymiona" zawisły nad Ziemią Lubuską

"Krowie wymiona" zawisły nad Ziemią Lubuską

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Trąba powietrzna pojawiła się w miejscowości Carlepont położonej na północy Francji. Strażacy przekazali, że w wyniku żywiołu 34 domy zostały uszkodzone.

Uszkodzone domy, zerwane linie energetyczne. "To było wstrząsające"

Uszkodzone domy, zerwane linie energetyczne. "To było wstrząsające"

Źródło:
Reuters, bfmtv.com,france3-regions.francetvinfo.fr

Pięć lat temu pewna galaktyka zaczęła świecić jaśniej niż kiedykolwiek i nie przestała. Teraz naukowcy mają prawdopodobne wyjaśnienie tego zjawiska. Ich zdaniem po razy pierwszy udało się zaobserwować aktywację czarnej dziury w czasie rzeczywistym.

"Być może obserwujemy aktywację masywnej czarnej dziury w czasie rzeczywistym"

"Być może obserwujemy aktywację masywnej czarnej dziury w czasie rzeczywistym"

Źródło:
ESO

Rekin podpłynął bardzo blisko plaż na Wyspach Kanaryjskich, wymuszając ich zamknięcie. Drapieżnik jest na bieżąco monitorowany przez służby morskie.

W panice uciekali przed głowomłotem. Zamknięto plaże na Gran Canarii

W panice uciekali przed głowomłotem. Zamknięto plaże na Gran Canarii

Źródło:
Onda Cero, El Norte de Castilla

Upały nadciągają na Stany Zjednoczone. Tereny zamieszkałe przez 70 milionów ludzi zostały objęte ostrzeżeniami przed gorącem, a niektóre regiony czeka potencjalnie najdłuższa fala gorąca od dekad. Co ciekawe, w części kraju spodziewana jest niemal zimowa aura.

Na horyzoncie "najdłuższa od dziesięcioleci" fala upałów

Na horyzoncie "najdłuższa od dziesięcioleci" fala upałów

Źródło:
PAP, NWS, NHC

Na Babiej Górze odkryto dwa nieznane dotąd naukowcom gatunki jastrzębców, roślin należących do rodziny astrowatych. Zostały uznane za gatunki endemiczne, a więc występujące tylko tam. Łacińskie określenie jednego z nich pochodzi od nazwy Babiogórskiego Parku Narodowego, który w tym roku obchodzi swoje 70-lecie.

Mamy w Polsce dwa nowe gatunki endemiczne

Mamy w Polsce dwa nowe gatunki endemiczne

Źródło:
PAP

Chiny zmagają się ze skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych, które przynoszą poważne powodzie na południowych obszarach i osunięcia ziemi, w których w ostatnich dniach zginęło co najmniej dziewięć osób. W północnych regionach rolniczych panuje z kolei susza, co może odbić się negatywnie na zbiorach.

40-stopniowe upały na północy, powodzie na południu. Zabici i zaginieni

40-stopniowe upały na północy, powodzie na południu. Zabici i zaginieni

Źródło:
PAP