Latające kleszcze - czym są, jak wyglądają?

[object Object]
Sposoby ochrony przed kleszczamitvn24
wideo 2/21

Latające kleszcze to potoczna nazwa strzyżaków jelenich (sarnich). Te „kleszcze” ze skrzydełkami należą do owadów, a nie pajęczaków. Nie są groźne dla człowieka tak jak kleszcze, jednak ślady po ich ugryzieniu są bolesne i wywołują przewlekłe zapalenie skóry. Strzyżaki żerują w lasach. Atakują stadnie.

„Latające kleszcze” to potoczne określenie strzyżaka sarniego lub jeleniego (Lipoptena cervi).

Strzyżaki bytują w lasach Europy Północnej i żywią się krwią saren, jeleni i łosi. Mogą boleśnie pogryźć człowieka.

Ugryzienia „latających kleszczy” mogą spowodować przewlekłe zapalenie skóry, jednak same strzyżaki nie przenoszą boreliozy.

Czym są latające kleszcze?

„Latające kleszcze” to owady z rodziny narzępikowatych, rzędu muchówek – kleszcz ze skrzydełkami wcale kleszczem nie jest. Jego poprawna nazwa to strzyżak sarni, strzyżak jelenica (Lipoptena cervi). W mowie potocznej jednak strzyżak funkcjonuje jako „kleszcz latający”.

O „latających kleszczach” zrobiło się głośno kilka lat temu, kiedy to Lasy Państwowe zamieściły na Facebooku zdjęcie strzyżaka sarniego z komentarzem: „Małe toto, szybkie i twarde. Normalnie ściśnięcie między palcami często jest niewystarczające. Bąble po ich ugryzieniach często bardzo długo się goją”.

Miłośnicy leśnych spacerów i grzybobrania wystraszyli się kolejnego zagrożenia. Czy słusznie? Niezupełnie, strzyżaki jelenie są uciążliwe, a ślady po ich ukąszeniu mogą boleć, swędzieć, nawet wywołać silną reakcję alergiczną, ale „latający kleszcz” nie roznosi boreliozy ani innych groźnych chorób. „Latające kleszcze” są jednak uciążliwe dla ludzi, a ich ugryzienia mogą powodować dotkliwe zapalenie skóry.

Jak wygląda latający kleszcz?

Strzyżak sarni, czyli „latający kleszcz”, jest brązowy, ma od pięciu do sześciu milimetrów długości, szeroką głowę z małymi oczami, trzy pary odnóży i skrzydła dochodzące do sześciu milimetrów. Jego pancerzyk jest pokryty ciemną szczeciną. Po znalezieniu żywiciela strzyżak mocno przyczepia się do skóry i odrzuca skrzydła. To dlatego bywa nazywany też wszą jelenią – bez skrzydeł żywi się krwią żywiciela jak wesz. „Kleszcza ze skrzydłami” trudno wyjąć, a jego tułów jest twardy i niełatwo go rozgnieść. Stąd właśnie określenie latające kleszcze.

Latające kleszcze – miejsce występowania

„Latające kleszcze” żerują w lasach i na ich obrzeżach. To ich naturalne środowisko. Strzyżaki bytują w lasach na obszarach o umiarkowanym klimacie – w Europie Północnej, części Azji – ponieważ żywią się krwią saren, jeleni i łosi. To w futrze tych zwierząt strzyżaki się rozmnażają. „Latające kleszcze” są jajożyworodne: jajo dojrzewa wewnątrz samicy, która następnie rodzi 20–30 larw. Strzyżaki nie mogą jednak rozmnażać się na ludziach, dlatego też po ugryzieniu odczepiają się od człowieka.

Latające kleszcze w Polsce

W Polsce oprócz strzyżaka jelenicy (Lipoptena cervi) można spotkać też inny rodzaj „latającego kleszcza”. To Lipoptena fortisetosa – muchówka syberyjska. Oba „latające kleszcze” są do siebie bardzo podobne i nie sposób ich odróżnić gołym okiem. Strzyżak jelenica występuje na całym terenie naszego kraju i jest aktywny od sierpnia do pierwszych mrozów, natomiast strzyżak syberyjski spotykany jest głównie na Mazurach i w Małopolsce. O tym, że powiększa swój obszar żerowania, mogą świadczyć informacje o jego obecności stwierdzonej także w województwie lubuskim. Ta muchówka jest aktywna dłużej od sarniej, bo od końca maja do końca listopada.

Latające kleszcze – ugryzienie

Bezpośrednio po pogryzieniu przez strzyżaki możesz nawet nie wiedzieć, że właśnie padłeś ofiarą „latającego kleszcza”. Ukąszenie jest zazwyczaj bezbolesne, a w jego miejscu na początku widnieje jedynie niewielki ślad. Po pewnym czasie – od sześciu do 24 godzin – możesz jednak zauważyć na ciele grudkę i odczuwać dotkliwy świąd oraz nasilający się, piekący ból. Potem grudek może pojawić się więcej – od 20 do 50. Ślady po ugryzieniu „latających kleszczy” mają od kilku milimetrów do dwóch centymetrów średnicy i znajdują się najczęściej na głowie, szyi i górnej części pleców.

Jeśli wystąpi reakcja alergiczna, zapalenie skóry może utrzymywać się przez kilka tygodni, czasami nawet do roku. Zdarza się też, że pojawiają się pęcherze wypełnione surowicą, przekształcające się następnie w niewielkie nadżerki. Po jakimś czasie infekcja skórna może się odnowić w postaci dokuczliwych, swędzących rumieni, które nie znikają przez kolejnych kilka miesięcy.

Jak się chronić przed latającymi kleszczami?

Strzyżaki są szczególnie aktywne jesienią, kiedy poszukują żywiciela. Nic więc dziwnego, że grzybiarze tak bardzo nie lubią „latających kleszczy”. Z badań przeprowadzonych przez naukowców z Finlandii wynika, że strzyżaki chętniej obsiadają ludzi ubranych w ciemną i czerwoną odzież. Najczęściej atakują górną część ciała i raczej jego boki, a nie przód. Podobnie do kleszczy, one także lubią ciepłe miejsca na ciele swojego żywiciela. Wchodzą pod ubranie i do uszu, wplątują się we włosy i brody.

Nie ma żadnych środków chemicznych odstraszających strzyżaki. Wybierając się do lasu, wkładaj jasne ubrania z długimi rękawami i długimi nogawkami oraz nakrycie głowy. Ochroni cię to, chociaż częściowo, nie tylko przed „latającymi kleszczami”, ale i przed rzeczywiście groźnymi prawdziwymi pajęczakami.

Czy latające kleszcze przenoszą choroby?

Ugryzienia „latających kleszczy” nie są przyjemne, zwłaszcza przez to, jak długo odczuwa się ich dokuczliwe skutki. Jednak w przeciwieństwie do kleszcza, który może roznosić boreliozę i wiele innych niebezpiecznych dla ludzi i zwierząt chorób, strzyżak to owad, który gryzie, ale brak dowodów, żeby przenosił na ludzi choroby odkleszczowe.

Wiadomo jednak, że strzyżaki sarnie są nosicielami patogenów, m.in. Bartonella schoenbuchensis, Borrelia burgdorferi i Anaplasma phagocytophilum. Mogą powodować poważne problemy zdrowotne u człowieka w postaci przewlekłego zapalenia skóry i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek. W odróżnieniu od kleszcza strzyżak od razu po ukąszeniu człowieka odczepia się z jego skóry.

Kleszcz latający a „zwykły”

Różnice między strzyżakami dobrze obrazuje infografika Lasów Państwowych. Przede wszystkim:

- strzyżaki są owadami, a kleszcze pajęczakami,

- kleszcze nie mają skrzydeł, nie fruwają,

- kleszcze mogą przenosić groźne choroby, jednak to objawy po ugryzieniu przez „latającego kleszcza” są dotkliwsze.

Autor: ks/mro / Źródło: Lasy Państwowe, Polskie Parki Narodowe

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Koniec majówki to również koniec bardzo ciepłej pogody. Jakie jeszcze niespodzianki przyniesie nam aura? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: nieuchronnie zbliża się ochłodzenie

Pogoda na 16 dni: nieuchronnie zbliża się ochłodzenie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Niedziela upływa pod znakiem burz. W części kraju spadł też grad. Towarzyszący wyładowaniom ulewny deszcz spowodował, że doszło do podtopień. Na Kontakt 24 otrzymujemy Wasze pogodowe relacje.

Nawałnice w Polsce. Po ulewach zalane zostały ulice

Nawałnice w Polsce. Po ulewach zalane zostały ulice

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Pogoda na jutro, czyli na poniedziałek 6.05. W nocy przelotnie popada deszcz i zagrzmi. W dzień również pojawią się miejscami burze. Termometry pokażą maksymalnie 24 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - poniedziałek, 6.05. Nocą będzie grzmieć, w dzień do 24 stopni

Pogoda na jutro - poniedziałek, 6.05. Nocą będzie grzmieć, w dzień do 24 stopni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Gdzie jest burza? W niedzielę 05.05 nad Polską pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Silnie pada deszcz i wieje porywisty wiatr. Śledź aktualną sytuację pogodową w kraju na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Wieczór głośny od grzmotów

Gdzie jest burza? Wieczór głośny od grzmotów

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Alert RCB został wydany w 10 województwach. Ostrzeżenie przed burzami z gradem i silnym wiatrem zostało wydane w niedzielę i ma obowiązywać przez cały dzień. Sprawdź, gdzie należy zachować szczególną ostrożność.

Alert RCB dla 10 województw. "Gwałtowne burze z gradem i silny wiatr"

Alert RCB dla 10 województw. "Gwałtowne burze z gradem i silny wiatr"

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

IMGW wydał ostrzeżenia pierwszego i drugiego stopnia przed burzami. Zjawiskom towarzyszyć mogą opady gradu i silne porywy wiatru, sięgające nawet 100 kilometrów na godzinę.

Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu. IMGW ostrzega

Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu. IMGW ostrzega

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Kobieta zmarła na skutek upadku ze słynnych klifów Moheru w Irlandii. Do zdarzenia doszło w sobotnie popołudnie. Jak przekazały lokalne media, gdy doszło do tragedii, kobieta była na wycieczce ze znajomymi.

Tragiczny wypadek w kultowym miejscu

Tragiczny wypadek w kultowym miejscu

Źródło:
RTE, BBC

Indonezyjscy wolontariusze niosą pomoc zwierzętom, które pozostały na terenach w pobliżu wulkanu Ruang. Po erupcji konieczna była ewakuacja tysięcy ludzi, którzy nie zawsze mieli możliwość zabrać ze sobą czworonożnych przyjaciół. Akcja ratunkowa jest trudna, ponieważ wulkan grozi kolejnym wybuchem.

Ruszyli na pomoc zwierzętom, ale sami są w niebezpieczeństwie

Ruszyli na pomoc zwierzętom, ale sami są w niebezpieczeństwie

Źródło:
Reuters, Straits Times

Szczyt Eta Akwarydów spodziewany jest w noc z niedzieli na poniedziałek. Obserwacja tego roju meteorów w Polsce może być niełatwa, ale warto spojrzeć w niebo. Te spadające gwiazdy charakteryzują się bowiem pewną niezwykłą cechą, która czyni je wyjątkowo atrakcyjnymi.

Przed nami "czas najpiękniejszych meteorów"

Przed nami "czas najpiękniejszych meteorów"

Źródło:
IMGW, O kosmosie i astronautyce, tvnmeteo.pl

Powodzie nawiedziły wschodni Teksas. Trudna sytuacja panuje w Houston, gdzie pod wodą znalazły się całe dzielnice, a do tej pory konieczne było uratowanie ponad 170 uwięzionych osób. To kolejne z serii gwałtownych zjawisk pogodowych, jakie nawiedzają stan od miesiąca.

Całe dzielnice pod wodą, a deszcz nie przestaje padać

Całe dzielnice pod wodą, a deszcz nie przestaje padać

Źródło:
Reuters, CNN

Niezwykle wyglądające chmury, nazywane mammatusami, pojawiły się w sobotę na dolnośląskim niebie. Udało się je uchwycić na zdjęciach Reporterce 24.

Mammatusy pojawiły się nad Dolnym Śląskiem

Mammatusy pojawiły się nad Dolnym Śląskiem

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Wzrasta liczba śmiertelnych ofiar powodzi na południu Brazylii. Władze informują o blisko 60 zabitych. Dziesiątki osób uznaje się za zaginione, wielu ludzi musiało opuścić swoje domy. Zniszczone są drogi i mosty.

Rośnie liczba zabitych, zagrożone są wały przeciwpowodziowe

Rośnie liczba zabitych, zagrożone są wały przeciwpowodziowe

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, PAP

Ulewy spowodowały powodzie i osunięcia ziemi na indonezyjskiej wyspie Sulawesi (Celebes). Jest kilkanaście ofiar śmiertelnych. Uszkodzeniu uległo ponad 1800 domów.

Co najmniej 15 osób nie żyje, wiele musiało opuścić domy

Co najmniej 15 osób nie żyje, wiele musiało opuścić domy

Źródło:
PAP, Reuters

W taki sposób na Słońce nie możemy patrzeć na co dzień. Sonda ESA Solar Orbiter zarejestrowała z bliska wyrzuty plazmy z korony słonecznej - dzięki temu nasza gwiazda przypomina puszystą kulę. Ten niesamowity i hipnotyzujący widok można zobaczyć na nagraniu.

Słońce niczym puszysta kula. Nagranie

Słońce niczym puszysta kula. Nagranie

Źródło:
ESA, Universe Today, tvnmeteo.pl

Burze z ulewami nawiedziły w czwartek wschodnią Chorwację. Jak przekazały lokalne media, woda szybko wypełniła ulice miasta Slavonski Brod, porywając ze sobą samochody. Żywioł przyniósł ze sobą również intensywne opady gradu.

Auta spływały ulicami, miasto pokryła płachta gradu

Auta spływały ulicami, miasto pokryła płachta gradu

Źródło:
PAP, startnews.hr

O dużym szczęściu może mówić pewien funkcjonariusz policji z Teksasu, który wpadł samochodem do dziury w drodze powstałej w wyniku opadów deszczu. Mężczyzna trafił do szpitala, doznał tylko powierzchownych obrażeń.

Policjant wpadł autem do dziury w drodze

Policjant wpadł autem do dziury w drodze

Źródło:
KWTX, tvnmeteo.pl

Powodzie w Kenii, będące konsekwencją ulewnych deszczy, doprowadziły do śmierci co najmniej 210 osób. Jak przekazał prezydent kraju William Ruto, prognozy na najbliższy czas są niepokojące. - Sytuacja będzie eskalować - mówił. Do lądu zbliża się cyklon Hidaya, który oprócz opadów niesie ze sobą silny wiatr i niebezpieczne fale.

"Nie widać końca tego niebezpiecznego okresu"

"Nie widać końca tego niebezpiecznego okresu"

Źródło:
Reuters

W czwartek późnym wieczorem na niebie nad Polską można było zobaczyć nietypowe zjawisko. Była to rozległa, jasna chmura, kierująca się na północ. Jej zdjęcia otrzymaliśmy na Kontakt 24. Pojawiły się pytania na temat tego, co mogło być przyczyną tego widoku.

Tajemnicze światło na niebie. Co leciało nad Polską

Tajemnicze światło na niebie. Co leciało nad Polską

Aktualizacja:
Źródło:
"Z głową w gwiazdach", tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Węże coraz częściej atakują mieszkańców południowej Chorwacji. Do ostatniego ataku doszło w tym tygodniu, kiedy to gad pokąsał kobietę na jej własnym podwórku. W kraju żyją trzy gatunki jadowitych żmij, których populacje stają się coraz większe.

Ataki jadowitych węży coraz częstsze w Chorwacji. "Mieszkańcy są zaniepokojeni"

Ataki jadowitych węży coraz częstsze w Chorwacji. "Mieszkańcy są zaniepokojeni"

Źródło:
PAP, Slobodna Dalmacija, dnevno.hr

Jest kilka gatunków drzew, które będą w stanie przeżyć tak szybko zachodzące zmiany klimatu. To właśnie je powinno się wykorzystać do ponownego zalesiania terenów. Jednak, jak ustalili badacze z Austrii, nawet te gatunki nie podołają wyzwaniu stworzenia lasów odpornych na zagrożenia i zapewniające stabilność ekosystemu.

Europejskie lasy poważnie zagrożone

Europejskie lasy poważnie zagrożone

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, EurekAlert

Sonda księżycowa Chang'e-6 rozpoczęła w piątek swoją misję. Jej celem jest niewidoczna strona Srebrnego Globu - statek kosmiczny ma wylądować na jego powierzchni i pobrać próbki, które następnie trafią na Ziemię. Chiny przygotowują się także do wysłania ludzi na Księżyc.

Chcą zabrać na Ziemię kawałek "ciemnej strony Księżyca"

Chcą zabrać na Ziemię kawałek "ciemnej strony Księżyca"

Źródło:
PAP, phys.org

Kenia w ostatnim czasie zmaga się z katastrofalnymi powodziami. W czwartek z narodowego rezerwatu przyrody Masai Mara ewakuowano turystów. Konsekwencje gwałtownej pogody odczuwalne są jednak w całym kraju - z powodu braku prądu zapanowały ciemności. Do tej pory żywioł doprowadził do śmierci blisko 200 osób.

"Ludzie przeskakiwali przez krokodyle"

"Ludzie przeskakiwali przez krokodyle"

Źródło:
Reuters, PAP

Frankfurt nad Menem nawiedziły w czwartek burze z ulewami. Deszcz powodował zalania ulic i zaparkowanych na nich samochodów. Występowały spore utrudnienia w lotach samolotów. Strażacy interweniowali kilkaset razy.

Gwałtowna burza we Frankfurcie nad Menem. Woda wdzierała się do samochodów

Gwałtowna burza we Frankfurcie nad Menem. Woda wdzierała się do samochodów

Źródło:
Reuters, Frankfurter Rundschau, Tagesschau

W Bieszczadach, między szczytami Obnoga a Krzemień, w czwartek wybuchł pożar. Z ogniem walczyło prawie 100 osób, zarówno z ziemi, jak i z powietrza. W akcji brał udział śmigłowiec Straży Granicznej.

W Bieszczadach płonęły połoniny. Śmigłowiec i prawie 100 osób w akcji

W Bieszczadach płonęły połoniny. Śmigłowiec i prawie 100 osób w akcji

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, PAP

Za kierowcą z miasta Turkey w amerykańskim stanie Teksas chwila, której nie zapomni do końca życia. Mężczyzna stanął oko w oko z przechodzącym tornadem, a spotkanie to zostało uwiecznione na nagraniu.

Był w aucie, kiedy tornado przeszło tuż przed nim

Był w aucie, kiedy tornado przeszło tuż przed nim

Źródło:
ENEX, thenationaldesk.com

Lawina błotna zeszła na dom w miejscowości Courmelles na północy Francji. Zginęła 57-letnia kobieta, a jej mąż został ranny.

Ziemia osunęła się na dom, nie żyje kobieta

Ziemia osunęła się na dom, nie żyje kobieta

Źródło:
ENEX