Sagittarius A* – co to jest, gdzie się znajduje i czy zagraża Ziemi?

Źródło:
NASA, PAP
"Zdjęcie" czarnej dziury w centrum naszej galaktyki
"Zdjęcie" czarnej dziury w centrum naszej galaktykiTVN24
wideo 2/5
"Zdjęcie" czarnej dziury w centrum naszej galaktykiTVN24

Sagittarius A* to supermasywna czarna dziura znajdująca się w centrum Drogi Mlecznej. W maju 2022 roku astronomowie pokazali zdjęcie Sagittariusa A* wykonane przy wykorzystaniu teleskopów z różnych części świata. Wyjaśniamy, czym dokładnie jest Sagittarius A*, jak udało się uchwycić go na zdjęciu i czy bliskość supermasywnej czarnej dziury zagraża Ziemi.

Sagittarius A* jest jasnym, zwartym źródłem radiowym, supermasywną czarną dziurą znajdującą się w centrum Drogi Mlecznej.Szacuje się, że Sagittarius A* jest 17 razy większy od Słońca, ale jego masa odpowiada masie czterech milionów Słońc.Obraz Sagittariusa A*, wykonany przez radioteleskopy uczestniczące w projekcie Teleskop Horyzontu Zdarzeń, przedstawiono światu 12 maja 2022 roku.

Sagittarius A* 

Sagittarius A* (Sgr A*), supermasywna czarna dziura, to znajdujące się w centrum Drogi Mlecznej, około 26 tys. lat świetlnych od Ziemi, jasne i zwarte źródło radiowe, część większej struktury astronomicznej o nazwie Sagittarius A. Wokół Sgr A* krąży cała galaktyka Drogi Mlecznej, a sam Sagittarius A* jest bardzo silnym źródłem promieniowania. W ciągu ostatnich 5–10 miliardów lat ta supermasywna czarna dziura wchłaniała znajdujące się w pobliżu gwiazdy, zwiększając swoją masę dwu- lub nawet czterokrotnie.

Droga Mleczna i położenie jej centralnej czarnej dziury widziane przez Atacama Large Millimeter/submillimeter ArrayESO/José Francisco Salgado (josefrancisco.org), EHT Collaboration

„Większość astrofizyków uważa, że Sagittarius A* to najbardziej interesująca czarna dziura we wszechświecie, między innymi dlatego, że wszystko wokół niej dzieje się bardzo szybko. A to sprzyja badaniom dynamiki tego obiektu i jego otoczenia” – podkreślał w wypowiedzi dla PAP dr Maciej Wielgus z Max Planck Institute for Radioastronomy w Bonn (Niemcy), jeden ze współautorów zaprezentowanego w 2022 roku zdjęcia tej czarnej dziury.

Wymiary Sagittariusa A*

To, że Sagittarius A* jest supermasywną czarną dziurą zostało udowodnione przez astronomów Reinharda Genzela i Andreę Ghez. To odkrycie przyniosło jego twórcom Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki w 2020 roku. Dzięki ich pracy udało się lepiej zbadać Sgr A* i określić jego przybliżone wymiary.

Sagittarius A* nie bez powodu nazywany jest supermasywną czarną dziurą. Szacuje się, że ma masę około czterech milionów Słońc, a dokładniej od 3,7 do 4,3 miliona. Promień tej czarnej dziury wynosi ok. pół minuty świetlnej (0,06 j.a.) – to o 13 razy więcej niż promień Słońca. Z kolei średnica Sagittariusa A* ma od 20 do 40 milionów kilometrów, co oznacza, że masa ponad czterech milionów Słońc mieści się w obszarze zaledwie siedemnaście razy większym od Słońca. 

Porównanie dwóch czarnych dziur - M87* i Sagittarius A*EHT collaboration (Lia Medeiros, xkcd)

Sagittarius A* – zdjęcie czarnej dziury

W maju 2022 roku światem astronomii wstrząsnął obraz Sagittariusa A*, wykonany dzięki współpracy astronomów z wielu państw. O odkryciu potwierdzającym istnienie supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej poinformowało 12 maja 2022 roku Europejskie Obserwatorium Południowe i uczestnicy projektu Teleskop Horyzontu Zdarzeń (Event Horizon Telescope, w skrócie EHT). 

EHT to globalna sieć radioteleskopów, która wykonała w 2019 roku pierwsze zdjęcie czarnej dziury w centrum galaktyki eliptycznej Messier 87 (M87*), oddalonej o 55 milionów lat świetlnych od Ziemi. Wykonanie zdjęcia Sagittariusa A* było możliwe dzięki zebraniu przez EHT danych z różnych teleskopów, m.in. Chandra X-ray Observatory, Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTAR) i Neil Gehrels Swift Observatory (Swift). 

Czarna dziura Sagittarius A*EHT Collaboration

„Ziemia się kręci, więc przez kilka godzin możemy zmierzyć wiele komponentów obrazu. Następnie dokonujemy numerycznej rekonstrukcji obrazu. Przy pomocy obliczeń możemy uzupełnić brakujące w obrazie dane. Nad tymi danymi – ich redukcją, kalibracją i zrozumieniem, co z tego wynika – siedzieliśmy pięć lat” – opowiadał dr Wielgus.

ZOBACZ TAKŻE: Polak o pierwszym "zdjęciu" czarnej dziury z naszej Drogi Mlecznej. "Ma wręcz filozoficzne znaczenie" 

Czy Sagittarius A* zagraża Ziemi?

Skoro wiemy, że w samym centrum naszej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, powinniśmy obawiać się o naszą planetę? Nie, możemy spać spokojnie. Ziemia jest oddalona od Sagittariusa A* o 26 tysięcy lat świetlnych. Przyciąganie grawitacyjne Sgr A* nie oddziałuje na naszą planetę, nie ma więc możliwości, żeby ta supermasywna czarna dziura ją pochłonęła.

Autorka/Autor:red.

Źródło: NASA, PAP

Źródło zdjęcia głównego: EHT Collaboration

Pozostałe wiadomości

W środę burze z obfitymi opadami deszczu i silnym wiatrem będą pojawiać się we wschodniej połowie Polski. Mieszkańcy pozostałych regionów mogą spodziewać się słońca przez cały dzień. Na termometrach zobaczymy od 21 do 27 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - środa 29.05. Burzowy front w połowie kraju

Pogoda na dziś - środa 29.05. Burzowy front w połowie kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

We wtorek różnica temperatury pomiędzy Piłą a Toruniem, które są od siebie oddalone o około 140 kilometrów, wyniosła prawie 14 stopni. Zapytaliśmy o to Tomasza Wasilewskiego, prezentera tvnmeteo.pl.

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Burze pojawiają się we wtorek głównie na zachodzie kraju. Towarzyszą im nie tylko silne porywy wiatru, intensywne opady deszczu i gradobicia. W okolicach miejscowości Smolec na Dolnym Śląsku pojawił się zalążek trąby powietrznej.

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Źródło:
Sieć Obserwatorów Burz, tvnmeteo.pl

Zorze polarne mogą powrócić w czerwcu na nasze niebo. Aktywny region słoneczny AR3664, odpowiedzialny za silną burzę magnetyczną z początku maja, już wkrótce znów zwróci się w stronę Ziemi. Co istotne, w obserwacjach pomoże nam także Księżyc.

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Źródło:
Live Science, Z głową w gwiazdach, tvnmeteo.pl

Nawałnica przeszła we wtorek przez Wielkopolskę. Spowodowała, że część dróg została zalana. Strażacy przeprowadzili kilkadziesiąt interwencji. Ich działania polegały głównie na usuwaniu połamanych gałęzi i wypompowywaniu wody.

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Nie odpoczniemy od niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych - każdego dnia spodziewane są burze z obfitymi opadami deszczu. Temperatura sięgnie miejscami 27 stopni Celsjusza w cieniu. Sprawdź najnowszą prognozę przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Artura Chrzanowskiego.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Niebezpieczna aura nie odpuści

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Niebezpieczna aura nie odpuści

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

15 osób zginęło na skutek osunięcia się zbocza kamieniołomu w Indiach. Osuwisko zostało spowodowane przez ulewy towarzyszące cyklonowi Remal, który przyniósł gwałtowne zjawiska atmosferyczne nad Indie i Bangladesz. Zjawisko słabnie, ale niebezpieczeństwo jeszcze nie minęło.

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Źródło:
PAP, Reuters, Times of India tvnmeteo.pl

Fiński Instytut Meteorologiczny wydał pierwsze w tym roku ostrzeżenia przed upałami. W ostatnie dni maja temperatura może lokalnie przekroczyć 30 stopni, a nawet pobić dotychczasowe rekordy. Meteorolodzy podkreślili, że upałom niestety nie towarzyszą wyczekiwane opady deszczu.

W weekend Finów czekają tropikalne noce

W weekend Finów czekają tropikalne noce

Źródło:
YLE, FMI, ess.fi

Osuwisko, które przyczyniło się do śmierci nawet dwóch tysięcy osób, zagraża kolejnym tysiącom mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. W kraju ogłoszono stan klęski żywiołowej, zaś akcję poszukiwawczo-ratunkową mają wesprzeć australijscy ratownicy.

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Źródło:
PAP, postcourier.com.pg, tvnmeteo.pl

Tajfun Ewiniar szaleje na Pacyfiku. W południowych prowincjach Filipin, w które uderzył jako burza tropikalna, żywioł przyczynił się do śmierci co najmniej siedmiu osób i wywołał niszczycielskie powodzie. Zjawisko nabiera intensywności, a w ciągu kilku dni może dotrzeć do Japonii.

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Źródło:
PAP, The Straits Times

Pakistan doświadcza ekstremalnej fali upałów. Temperatura na południu kraju wzrosła powyżej 52 stopni Celsjusza, co jest wartością bliską rekordu ciepła w skali całego kraju - podał tamtejszy departament meteorologiczny. Setki osób trafiają do szpitali z objawami udaru cieplnego.

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

W Dżibuti we wschodniej Afryce w ubiegłym tygodniu do środowiska uwolniono zmodyfikowane genetycznie komary, które mają pomóc w walce z malarią. To już kolejna taka próba na świecie i zapowiadane są kolejne. Od 2019 roku na całym świecie do środowiska trafił ponad miliard komarów GMO - wynika z danych amerykańskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (CDC).

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Źródło:
PAP

Jeszcze w maju na termometrach zobaczymy prawie 30 stopni. A jakie wartości przyniesie nam pierwszy miesiąc meteorologicznego lata? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Źródło:
tvnmeteo.pl

Co najmniej 18 osób nie żyje po burzach i tornadach, jakie nawiedziły w miniony weekend amerykańskie stany Teksas, Arkansas, Oklahoma i Kentucky. Jest wielu rannych. Żywioł niszczył domy, zrywał linie energetyczne i łamał drzewa. W jednym ze stanów ogłoszono stan wyjątkowy.

"Szkody są tak duże, że nie wiemy, od czego zacząć naprawy". Co najmniej 18 osób nie żyje

"Szkody są tak duże, że nie wiemy, od czego zacząć naprawy". Co najmniej 18 osób nie żyje

Źródło:
PAP, CNN

"Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie. Kwiaty tego gatunku charakteryzują się niezbyt przyjemnym dla ludzkiego nosa zapachem zgniłego mięsa. Pełni on jednak bardzo ważną rolę w rozmnażaniu się rośliny.

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Źródło:
PAP, rhs.org.uk

W poniedziałek w rejonie archipelagu Tonga pod dnem południowego Pacyfiku odnotowano silne trzęsienie ziemi. Jak poinformowała Amerykańska Służba Geologiczna (USGS), wstrząsy miały magnitudę 6,6. Nie ma informacji o zniszczeniach ani falach tsunami.

Silne trzęsienie ziemi pod dnem oceanu. Gdzie odczuwalne były wstrząsy

Silne trzęsienie ziemi pod dnem oceanu. Gdzie odczuwalne były wstrząsy

Źródło:
PAP, AFP

Meksykańskie miasto Puebla nawiedziła potężna burza gradowa. Ulice zasypała miejscami półtorametrowa warstwa lodu. Do zjawiska doszło nagle, podczas trwającej w kraju fali upałów.

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Źródło:
Reuters, El Pais

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

, między innymi za sprawą zastąpienia anomalii pogodowej El Nino przez La Ninę. Amerykańska Narodowa Służba do spraw Oceanu i Atmosfery podała, że od czerwca do listopada możemy spodziewać się nawet 13 huraganów, z czego siedem może być silnych. Meteorolodzy ogłosili także listę imion dla tych zjawisk.

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

Źródło:
Reuters, NOAA, tvnmeteo.pl

Meksyk zmaga się z wielotygodniową falą upałów, przynoszącą rekordy temperatury. Zalegająca nad krajem masa gorącego powietrza przyczyniła się do śmierci prawie 50 osób. Kraj zmaga się także z uciążliwą suszą. W wielu miastach regularnie odcinane są dostawy wody, co doprowadziło do protestów ludności.

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Źródło:
PAP, Reuters, CONAGUA

Deszczowy las Borrowdale w północnej Anglii doczekał się statusu Narodowego Rezerwatu Przyrody. Ten typ ekosystemu charakteryzuje się bogatą, gęstą roślinnością i właściwie całorocznym okresem wegetacyjnym. Na dodatek lasy te są coraz rzadsze, przez co konieczna jest ich odpowiednia ochrona.

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

Źródło:
ENEX, gov.uk

Dwie grupy cykad wieloletnich zaczynają wylęgać się w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne zjawisko ma wyjątkowy charakter, ponieważ po raz pierwszy od ponad 200 lat doszło do jednoczesnego dojrzenia tych lęgów. Naukowcy i mieszkańcy spodziewają się jednego - przeraźliwie głośnych owadzich koncertów.

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Źródło:
USA Today, Reuters, University of Connecticut, CNN

Na plaży w Ustce w czwartek znaleziono martwą fokę. Zgłoszenie o zwierzęciu otrzymał Błękitny Patrol WWF. Zdjęcia dostaliśmy na Kontakt 24.

Martwa foka na plaży w Ustce

Martwa foka na plaży w Ustce

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl