We wtorek Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki. Otrzymał ją Francis Halzen z University of Wisconsin-Madison w USA "za kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie wysokoenergetycznych neutrin pochodzenia astrofizycznego".
- To duża niespodzianka, nie spodziewałem się. To wielka przyjemność słyszeć o nagrodzie podczas tej pięknej prezentacji - mówił noblista, który połączył się z komitetem w Włoch.
Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki
"Tegoroczny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, Francis Halzen, położył podwaliny pod zupełnie nowy rodzaj astronomii. Jego pomysłem było wykorzystanie lodu lodowcowego na biegunie południowym do wychwytywania tajemniczych cząstek zwanych neutrinami. Efektem tych prac było powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory, które potrafi śledzić neutrina pochodzące z kosmosu" - wyjaśnia Akademia w mediach społecznościowych.
Neutrina to cząstki elementarne, które są niemal nie do powstrzymania - potrafią przenikać przez nasze ciała, ziemię, skały, wodę. Popularnie bywają nazywane "cząsteczkami-duchami". Są obojętne elektrycznie i słabo oddziałują z materią, dlatego ich badanie jest niezwykle trudne. Szwedzka Akademia w najnowszym wpisie opisuje neutrino jako "najbardziej nieśmiałą cząstką we wszechświecie". W dalszej części wpisu czytamy: "Co sekundę przez paznokieć twojego małego palca przepływa 65 miliardów neutrin pochodzących ze Słońca".
Hubert Kijek z "Faktów o świecie" w TVN24 BiS zauważył, że Halzen "złapał duchy i to na biegunie południowym". Jak dodał na antenie TVN24 neutrina nie mają ani żadnej masy ani wpływu na nas. - I pan Francis Halzen uznał: "a co gdyby złapać tego ducha, który podróżuje przez kosmos?". Jeżeli złapiemy takiego ducha, który został wyrzucony na przykład przez okolice czarnych dziur, będziemy mogli zbadać okolice czarnych dziur - kontynuował reporter.
Nagrody Nobla, stworzone na mocy testamentu wynalazcy dynamitu, inżyniera, chemika i biznesmena Alfreda Nobla, przyznawane są za osiągnięcia w dziedzinie nauki, literatury i zasług dla pokoju na świecie od 1901 roku. W ubiegłym roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymali John Clarke, Michel H. Devoret i John M. Martinis. Fizycy zostali wyróżnieni za badania z zakresu mechaniki kwantowej. Królewska Szwedzka Akademia Nauk w uzasadnieniu podała, że laureaci "pokazali fizykę kwantową w działaniu".
Francis Halzen urodził się w 1944 roku w Belgii. Fizyk otrzyma nagrodę w wysokości 12 milionów koron szwedzkich (ok. 4,7 mln złotych).
Nagroda Nobla - proces wyboru laureatów
Proces wyboru laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki rozpoczyna się od rozesłania przez Komitet Noblowski poufnych formularzy osobom kompetentnym i uprawnionym do nominacji - dowiadujemy się ze strony nagrody. Ten etap odbywa się na blisko rok przed wyborem laureatów.
Następnie Komitet Noblowski dokonuje przeglądu nominacji i przedstawia ostateczne propozycje kandydatów do nagrody. Te na dalszym etapie są dyskutowane przez szersze gremium ekspertów. Komitet Noblowski przygotowuje raport z rekomendacjami w okresie od czerwca do sierpnia. We wrześniu przedstawia go członkom Akademii, która na początku kolejnego miesiąca wybiera laureatów większością głosów. "Decyzja jest ostateczna i nie podlega odwołaniu" - czytamy w harmonogramie.
Redagował AM