"To nie było klasycznie romantyczne powstanie: że walczymy, przegrywamy i giniemy"

[object Object]
Dlaczego Powstanie Wielkopolskie jest ważne? tvn24
wideo 2/21

Zakończyło się sukcesem, więc paradoksalnie "jakby nie pasuje" do polskiej romantycznej mentalności - uważa Jan Engelgard z Muzeum Niepodległości w Warszawie. W Powstaniu Wielkopolskim nie było też spektakularnych klęsk czy olbrzymich strat. Dlaczego jest ważne?

Jeszcze w czasie zaborów w Wielkopolsce trwała walka o zachowanie polskości. Dla Prusaków region - jak stwierdził Marcin Wiśniewski z Muzeum Niepodległości w Poznaniu - był "ciekawym terenem gospodarczym", więc "robili wszystko, żeby polską historię całkowicie zniszczyć, wyplenić". To się nie udało. A gdyby germanizacja odniosła sukces, to w 1918 roku nie miałby kto chwycić za broń.

I wojna światowa przyniosła nadzieje na niepodległość. Jan Engelgard z Muzeum Niepodległości w Warszawie zwraca uwagę na fakt, że powstańcom sprzyjała koniunktura międzynarodowa, bo Powstanie Wielkopolskie wybuchło pod koniec I wojny światowej, kiedy "Niemcy były w zasadzie u progu przegranej wojny".

W grudniu 1918 roku Polski Sejm Dzielnicowy ogłosił rezolucję, w której oświadczył, że Wielkopolska jest częścią Rzeczypospolitej. Wówczas skierowane zostały tam kolejne oddziały wojska pruskiego, które miały uspokoić sytuację. Jednak pod koniec grudnia do Poznania przyjechał Ignacy Paderewski, a na ulice wyszły tłumy poznaniaków.

- Wtedy rozpoczęły się dziwne wydarzenia. To znaczy garnizon niemiecki zaczął reagować na te manifestacje patriotyczne polskie, na wywieszanie flag polskich, flag koalicyjnych. Zaczęli to zrywać - tłumaczy Engelgard, dodając, że "to powstanie samorzutnie wybuchło".

"Wielkopolska krok po kroku wraca do tej naszej odbudowującej się macierzy"

Historycy nie są w stanie ustalić, kto pierwszy strzelił 27 grudnia. Pewne jest, że strzały padły około godziny 17, a wiadomość o powstaniu błyskawicznie rozeszła się po Wielkopolsce. W miastach i na wsiach zaczęły tworzyć się polskie oddziały zbrojne.

- Ono się błyskawicznie rozprzestrzenia poza Poznań. Oddziały powstańcze organizowane ad hoc zaczynają zdobywać miasta, miasteczka i właściwie opanowują całą Wielkopolskę - opisuje Engelgard.

Wiśniewski dodaje, że z Berlina ruszyli pociągami do Poznania dodatkowi żołnierze, na Dworcu Głównym czekali jednak na nich powstańcy, którzy natychmiast ich rozbrajali.

- Te echa powstania docierają na Zachód. Tak naprawdę najcięższe walki zatrzymuje rozejm w Trewirze - dodaje Wiśniewski, wspominając, że "16 lutego 1919 roku Niemcy musieli się pogodzić z tym, że Wielkopolska zostanie stracona".

Niemcy robili jednak wszystko, by ją zatrzymać. Próbowali przekonać społeczność międzynarodową, że Poznań jest niemiecki. - To zwycięstwo w Powstaniu Wielkopolskim finalnie kończy traktat wersalski 28 czerwca 1919 roku, a Wielkopolska krok po kroku wraca do tej naszej odbudowującej się macierzy - mówi Wiśniewski, według którego "bez Powstania Wielkopolskiego nie byłoby takiej Rzeczypospolitej przedwojennej, tego dzisiejszego kształtu".

"Nie jest takie klasycznie romantyczne"

Jan Engelgard uważa, że Powstanie Wielkopolskie nie pasuje do polskiej romantycznej mentalności: - Powstanie Wielkopolskie roku 1918-1919 nie jest takie klasycznie romantyczne, to znaczy, że walczymy, przegrywamy i giniemy.

- Tutaj jest innych schemat. Walczymy, ale nie aż tak krwawo, wygrywamy, nie ma spektakularnych klęsk czy też olbrzymich strat - tłumaczy historyk dodając, że rocznice powstania obchodzone są głównie w Wielkopolsce.

Profesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczne
Profesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantycznetvn24

"Jedno wielkie kroczące powstanie"

W rozmowie z Jackiem Stawiskim z TVN24 BiS prof. Grzegorz Nowik z Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku przekonywał, że każde powstanie na swój sposób jest romantyczne: - To są wielkie chwile wielkich uniesień.

Przypomniał jednak, że nie jest to jedyne zwycięskie powstanie. - Wszystko to, co się działo w Polsce od 10-11 listopada 1918 roku w centralnej Polsce na terenie Kongresówki, a wcześniej Galicji, to też jest powstanie - stwierdził. - To jest takie jedno wielkie kroczące powstanie - podkreślił.

100-lecie niepodległości. Powstanie Wielkopolskie
100-lecie niepodległości. Powstanie Wielkopolskietvn24

Autor: pk / Źródło: tvn24

Raporty:
Pozostałe wiadomości

Chorwacja mierzy się z katastrofą demograficzną. Liczba zgonów drastycznie przewyższa liczbę urodzeń, a trend zwiastuje jedynie pogorszenie sytuacji - podaje w niedzielę dziennik "Jutarnji list". "Jeżeli w Chorwacji problem ten nadal będzie lekceważony, czekają nas dramatyczne problemy społeczne" - czytamy.

Katastrofa demograficzna w Chorwacji. "Czekają nas dramatyczne problemy społeczne"

Katastrofa demograficzna w Chorwacji. "Czekają nas dramatyczne problemy społeczne"

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Są utrudnienia w kursowaniu pociągów metra linia M2. Według komunikatu problemy techniczne wystąpiły na stacji Księcia Janusza. Policja przekazała natomiast, że prawdopodobnie doszło do samozapłonu w komorze silnika pociągu. Nikomu nic się nie stało, ale są duże utrudnienia.

Pożar w metrze. Pięć stacji zamkniętych, linia M2 kursuje w pętli

Pożar w metrze. Pięć stacji zamkniętych, linia M2 kursuje w pętli

Źródło:
tvnwarszawa.pl/Kontakt 24

Nie stać nas na niską frekwencję. Taka lekcja z dzisiejszych wyborów - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Źródło:
tvn24.pl

Frekwencja w drugiej turze wyborów samorządowych na godzinę 12 wyniosła 12,93 procent - poinformował szef Państwowej Komisji Wyborczej Sylwester Marciniak.

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

Źródło:
TVN24

W niedzielę mieszkańcy 748 gmin i miast w Polsce wybiorą wójtów, burmistrzów i prezydentów w drugiej turze wyborów samorządowych. W TVN24 i TVN24 GO będziemy śledzić przebieg głosowania w całej Polsce. O 20.30 rozpocznie się Wieczór Wyborczy, w trakcie którego podamy sondażowe wyniki i pierwsze komentarze.

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Absencja w pracy związana z epizodami depresyjnymi Polaków kosztowała gospodarkę w 2023 roku 2,8 miliarda złotych - wynika z raportu UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl. Zgodnie z tegorocznym badaniem 66,6 procent dorosłych Polaków odczuwa syndromy kojarzone z depresją.

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Źródło:
PAP

Siły rosyjskie mogą nasilić ataki na froncie, wykorzystując czas potrzebny na realizację wsparcia przegłosowanego w sobotę w Izbie Reprezentantów w amerykańskim Kongresie - pisze tamtejszy Instytut Studiów nad Wojną. Tym bardziej, że pakiet wsparcia dla Ukrainy musi zostać jeszcze zaakceptowany przez amerykański Senat i prezydenta USA Joe Bidena. Na wzmożenie ataków Rosjan wskazuje też najnowszy raport sztabu generalnego ukraińskich sił zbrojnych. Podsumowujemy miniony tydzień w Ukrainie.    

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Źródło:
Ukraińska Prawda, NV, TSN, PAP, tvn24.pl

Najstarszy okręt pomocniczy marynarki wojennej Rosji, Kommuna, miał ucierpieć w wyniku ataku, do którego doszło w niedzielę w okupowanym przez siły rosyjskie Sewastopolu na Krymie. Jednostka pochodzi z czasów Imperium Rosyjskiego, została wybudowana ponad sto lat temu, jeszcze za panowania cara Mikołaja II.

Atak w okupowanym Sewastopolu. Ucierpiał najstarszy rosyjski okręt wykonujący zadania bojowe

Atak w okupowanym Sewastopolu. Ucierpiał najstarszy rosyjski okręt wykonujący zadania bojowe

Źródło:
PAP

Do zdarzenia doszło w parku Morskie Oko na Mokotowie. To tam mężczyzna obrażał, a później miał uderzyć w twarz nieznaną mu kobietę. 33-latek został zatrzymany.

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Na łuku drogi zderzyły się dwa samochody. Kierująca fordem, która jechała z trójką dzieci, zmarła. Nie żyje także jej 11-letnia córka. W sumie w autach podróżowało sześć osób. Do wypadku doszło w niedzielę na drodze wojewódzkiej numer 919 w Bargłówce w powiecie gliwickim. Droga była zablokowana ponad sześć godzin.

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Orange Polska kontynuuje wyłączanie starszej technologii 3G w naszym kraju. Proces wkrótce ma objąć kolejne regiony. Operator opublikował harmonogram wyłączeń do końca 2024 roku.

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Źródło:
tvn24.pl

Dużo zimniej niż zwykle w kwietniu będzie jeszcze przez kilka dni, jednak chłód nie potrwa wiecznie. Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Źródło:
tvnmeteo.pl

Lodowate powietrze ogarnęło Polskę, a w niektórych regionach kraju nawet sypnęło śniegiem. Z nieprzyjemną stroną kwietnia będziemy mieć do czynienia także w nadchodzącym tygodniu. Sprawdź szczegóły prognozy pogody na 5 dni.

Czekają nas opady - i to obfite. Lepiej nie rozstawać się z parasolem

Czekają nas opady - i to obfite. Lepiej nie rozstawać się z parasolem

Źródło:
tvnmeteo.pl

Chorwacja oczekuje w 2024 roku rekordowego sezonu turystycznego. Jak podał portal Dnevnik, w tym roku 70 firm umożliwia bezpośrednie dotarcie nad Adriatyk z ponad 500 kierunków. W ten sposób nawiązano do zainaugurowanego bezpośredniego połączenia lotniczego na linii Warszawa - Split.

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Do zdarzenia doszło niedaleko rumuńskiego Braszowa, w regionie, który zamieszkuje duża populacja tych wielkich ssaków. Całe zajście zarejestrowały kamery przemysłowe.

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Źródło:
ENEX, politico.eu

Donald Trump odwołał wiec wyborczy z powodu nadchodzącej burzy. Kandydat Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych przekazał zgromadzonym w Karolinie Północnej sympatykom, żeby poszukali schronienia i obiecał wkrótce wrócić "na pole bitwy" .

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Źródło:
PAP

W parku rozrywki Universal Studios Hollywood doszło w sobotę wieczorem do wypadku turystycznego tramwaju. Obrażenia odniosło 15 osób.

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Źródło:
BBC, LA Times

Dzieci wyciągnęły 12-letnią koleżankę z rzeki, ale nie miały siły wnieść jej po stromej skarpie. Stały przy barierce na moście. Zauważył je policjant, który po służbie wracał do domu. Okazało się, że dziewczynka była półprzytomna, przemarznięta i pijana. Trafiła do szpitala.

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Źródło:
tvn24.pl

Mężczyzna, prawdopodobnie niewidomy, spadł z mostu do rzeki w Trzebiatowie (Zachodniopomorskie). W akcji ratunkowej bierze udział kilka zastępów straży pożarnej, specjalistyczna grupa ratownictwa wodnego z Koszalina i WOPR.

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Źródło:
PAP

Niestety zdarzają się już takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca - przekazał podczas konferencji prasowej szef PKW Sylwester Marciniak. Mówił o incydentach podczas niedzielnego głosowania. Jedna osoba, zasiadająca w komisji wyborczej w województwie pomorskim, została zatrzymana dziś rano przez policję.

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Źródło:
TVN24

Pomoc przychodzi chyba w ostatnim momencie - powiedziała Agnieszka Pomaska (KO) o przyjętym przez amerykańską Izbę Reprezentantów pakiecie pomocowym dla Ukrainy. Michał Kobosko (Polska 2050) stwierdził, że "gdyby tego pakietu nie było, to nie byłoby ratunku dla Ukrainy i tak to trzeba sobie brutalnie powiedzieć". Prezydencki minister Wojciech Kolarski powiedział, że "to jest dobry dzień dla Polski, dobry dzień dla Ukrainy, dobry dzień dla wolnego świata".

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

Źródło:
TVN24
Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Lotnisko Kraków-Balice jako pierwszy port lotniczy w Polsce uruchomiło procedurę na zakup dziesięciu nowoczesnych systemów kontroli bezpieczeństwa bagaży kabinowych. Takie informacje przekazały władze małopolskiego portu w mediach społecznościowych. Pojawienie się urządzeń będzie oznaczało duże ułatwienia dla podróżnych.

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

Źródło:
tvn24.pl

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

IMGW ostrzega przed przymrozkami. W ciągu najbliższych nocy w prawie całej Polsce temperatura przy gruncie może spadać do -4 stopni Celsjusza. Sprawdź, gdzie będzie niebezpiecznie.

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Najstarszy zapis nazwy Poznań znaleziono na denarze, którego datuje się na lata 998-1010. Monetę znaleziono pod Petersburgiem. Wybito ją za czasów Bolesława Chrobrego.

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Źródło:
tvn24.pl

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

W sobotę wieczorem doszło do awantury w jednej z restauracji szybkiej obsługi w Poznaniu. 18-latek wyciągnął pistolet gazowy i strzelił w twarz innego mężczyzny. Na miejsce została wezwana policja oraz pogotowie ratunkowe.

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Źródło:
tvn24.pl

W miejscowości Rogoźnik (Dolny Śląsk) w rowie znaleziono ciało mężczyzny, który został potrącony przez samochód. Policjanci zabezpieczyli ślady, szukają auta i kierowcy.

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Źródło:
tvn24.pl

35-latek z Zabrza zmusił innego kierowcę do zatrzymania się na Drogowej Trasie Średnicowej, wysiadł z auta i - jak pisze policja - chciał "zadbać o porządek". Miał pecha, bo wszystko widzieli policjanci w radiowozie, którego kamera nagrała całe zdarzenie.

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Źródło:
śląska policja

Międzynarodowa organizacja działająca w obronie wolności mediów Reporterzy bez Granic napisała w mediach społecznościowych, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wezwała organy podatkowe do wyegzekwowania od TVN kary pieniężnej, pomimo złożenia odwołania. Organizacja wyraziła "zaniepokojenie w związku z tą niebezpieczną praktyką dla finansów mediów".

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Źródło:
tvn24.pl

Dziennikarz TVN24 Radomir Wit napisał książkę "Negocjatorzy policyjni. Zawsze chodzi o życie". Mówił o niej w niedzielę w TVN24. - Rozmawiałem z ludźmi, którzy poświęcają całe swoje życie, żeby pomagać innym w bardzo różnych sytuacjach - powiedział. Jedną z książek podpisał i podarował prowadzącemu program.

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

Źródło:
TVN24

Wakacje już niedługo, a to oznacza, że wiele osób planuje letni wypoczynek. Miliony Polaków wybierają zorganizowane wycieczki z biurami podróży. Warto przed wybraniem touroperatora sprawdzić, czy jest to rzetelny partner, z którym spokojnie możemy się wybrać na wymarzony urlop. Z pomocą przychodzi strona internetowa Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego. 

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Źródło:
tvn24.pl, UFG

W najnowszym "Kadrze na kino" Ewelina Witenberg opowiedziała o antywojennym thrillerze "Civil War". Młodzi twórcy będą mogli powalczyć o 100 tysięcy złotych na realizację etiudy w konkursie organizowanym między innymi przez stację TVN. Powody do radości mają fani Shakiry, która zapowiedziała międzynarodowe tournée. Céline Dion z kolei przedstawi walkę z chorobą w filmie dokumentalnym.

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Źródło:
tvn24.pl