Nepotyzm – na czym polega i dlaczego uważany jest za zjawisko patologiczne

Źródło:
TVN 24
PSL o "tłustych kotach" na wysokich stanowiskach w spółkach Skarbu Państwa
PSL o "tłustych kotach" na wysokich stanowiskach w spółkach Skarbu PaństwaTVN24
wideo 2/6
PSL o "tłustych kotach" na wysokich stanowiskach w spółkach Skarbu PaństwaTVN24

Nepotyzm to zjawisko polegające na faworyzowaniu ludzi, z którymi wiążą kogoś koneksje rodzinne, przy obsadzaniu stanowisk w instytucjach państwowych, zakładach pracy, szkolnictwie wyższym itp. 

Praktyka nepotyzmu sięga średniowiecza, gdy hierarchowie kościelni obsadzali ważne stanowiska w strukturach kościoła swoimi nieślubnymi dziećmi.Współcześnie nepotyzm definiowany jest jako faworyzowanie członków rodziny przy obsadzaniu stanowisk w przedsiębiorstwach, organizacjach państwowych, szkolnictwie wyższym itd.Nepotyzm oceniany jest negatywnie ze względu na wątpliwości, czy powierzenie członkowi rodziny stanowiska wynika z merytorycznej oceny jego kompetencji.Nepotyzm pociąga ze sobą wiele konsekwencji negatywnych dla funkcjonowania organizacji i z tego względu uznawany jest za zjawisko patologiczne.

Nepotyzm – co to jest?

Nepotyzm [z łac. nepos „wnuk”, „bratanek”, „siostrzeniec”] to termin oznaczający faworyzowanie krewnych przy obsadzaniu atrakcyjnych stanowisk w biznesie, polityce, szkolnictwie i innych obszarach życia społecznego. Nepotyzm jest zjawiskiem ocenianym negatywnie, sprzyja bowiem korupcji i nadużywaniu swojego stanowiska do wspierania krewnych bez względu na ich kompetencje. Kluczowe są tu więc koneksje rodzinne, a nie rzeczywiste umiejętności potrzebne do pełnienia danej funkcji czy piastowania stanowiska.

W swoim pierwotnym znaczeniu, sięgającym średniowiecza, nepotyzm oznaczał nadawanie przez wysoko postawionych duchownych – papieży i biskupów – przywilejów swoim nieślubnym synom (nazywanych dla niepoznaki siostrzeńcami). Otrzymywali oni święcenia kardynalskie, a w niektórych przypadkach zapewniano w ten sposób ciągłość dynastyczną na stanowisku papieża. 

Nepotyzm to nadużycie władzy

Nepotyzm jest nadużyciem życia publicznego, wiąże się bowiem z nieuzasadnionym osiąganiem korzyści materialnych i innych przywilejów ze względu na więzy krwi. To z kolei zaburza sprawiedliwe relacje społeczne, dając przewagę rodzinie przy zdobywaniu pracy i dóbr materialnych. Obsadzanie stanowisk w demokratycznym państwie powinno z założenia opierać się na równym traktowaniu oraz merytorycznej ocenie kwalifikacji i kompetencji kandydatów.

Przydzielanie ich członkom rodziny rodzi pytanie, czy taki wybór jest podyktowany bezstronną oceną kandydata, czy koneksjami. Pojawiają się także wątpliwości, w jakim stopniu taka decyzja pozwala osiągnąć korzyści finansowe osobie decydującej o wsparciu swojego krewnego.

Nepotyzm w Polsce

W Polsce przykłady nepotyzmu najbardziej widoczne są w takich obszarach życia publicznego i społecznego, jak polityka, administracja publiczna, uczelnie, korporacje zawodowe (głównie prawnicze i lekarskie).

W przeprowadzonym w 2012 roku przez CBOS badaniu 70 proc. respondentów było zdania, że życie rodzinne i zawodowe powinny być rozdzielone, a tylko 24 proc. stwierdziło, że z rodziną pracuje się dobrze, bo można jej ufać. Z kolei 61 proc. respondentów deklarowało, iż nie powinno się przyjmować krewnych do pracy w instytucjach państwowych lub publicznych, ponieważ nie można obiektywnie ocenić ich kompetencji. 41 proc. badanych było zdania, iż zatrudnianie rodziny oznacza konflikt interesów, ponieważ rodzina zwykle jest w jakimś stopniu powiązana ze sobą finansowo.

Nepotyzm w polityce

Nepotyzm w życiu politycznym oznacza niesprawiedliwy rozdział dóbr politycznych, w którym faworyzuje się krewnych, wykorzystując do tego swoje stanowisko w strukturach władzy. Przykładami korzyści osiąganych dzięki nepotyzmowi w polityce są m.in. czerpanie korzyści z działalności podmiotów państwowych, obsadzanie krewnych w radach nadzorczych spółek Skarbu Państwa, preferencyjne traktowanie rodziny w ramach przetargów czy prywatyzacji własności państwowej.

Nepotyzm w polityce wzbudza szczególnie silne emocje, ponieważ zatrudnianie członków rodziny na stanowiskach państwowych wiąże się z zarządzaniem pieniędzmi publicznymi, ryzyko nie dotyczy więc prywatnego majątku. W związku z tym w urzędach państwowych, samorządach, na niektórych stanowiskach na uczelniach państwowych i w spółkach Skarbu Państwa oficjalnie funkcjonuje oficjalny zakaz zatrudniania krewnych.

Przejawy nepotyzmu są, zdaniem Polaków, powszechne wśród elit politycznych. 85 proc. uczestników badania CBOS z 2014 r. wskazało na wyższych urzędników państwowych i polityków jako na osoby, które często zatrudniają swoich krewnych, kolegów i znajomych w urzędach, spółkach, bankach itp., a 77 proc. było zdania, że często załatwiają oni kontrakty i zamówienia rządowe rodzinie i znajomym. Załatwianie przez polityków pracy krewnym bardzo szkodzi moralności publicznej w ocenie 65 proc. respondentów.

Nepotyzm w pracy

Zatrudnianie członków rodziny, czyli „załatwianie komuś pracy”, budzi nieufność, czy wybór był podyktowany względami merytorycznymi. Wątpliwości wynikają z faktu, że ocena kompetencji krewnego jest obiektywnie trudna oraz z faktu, że rodzina powiązana jest zależnościami majątkowymi, rodzi się więc podejrzenie, że decydent odnosi korzyści finansowe z zatrudnienia krewnego na konkretnym stanowisku. 

Wśród negatywnych konsekwencji nepotyzmu w pracy można wymienić: – straty finansowe – wynikają z braku odpowiednich kompetencji osób zatrudnionych na danym stanowisku dzięki znajomościom; – nieprawidłową kulturę pracy – rywalizacja, konflikty, plotki w środowisku zawodowym, brak zaangażowania i zaufania ze strony zespołu, poczucie braku sprawiedliwości, negatywna ocena zatrudnienia osoby z polecenia.

Nepotyzm a kumoterstwo

Pochodną nepotyzmu jest kumoterstwo. To nadużywanie władzy przez wpływowe osoby polegające na faworyzowaniu znanych sobie ludzi przy podziale stanowisk. W tym przypadku chodzi nie tylko o krewnych, ale też znajomych, przyjaciół, ludzi należących do określonych grup. 

Czy nepotyzm jest przestępstwem?

Nepotyzm uważany jest za rodzaj korupcji, nie zalicza się jednak do przestępstw. Podobnie jest z kumoterstwem i konfliktem interesów.

Autorka/Autor:red.

Źródło: TVN 24

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Analitycy Instytutu Studiów nad Wojną (ISW) twierdzą, że wojska rosyjskie przedwcześnie "rozpoczęły ofensywę na północy obwodu charkowskiego z ograniczonymi siłami", przez co ofensywa jest słabsza. Może to zapewnić taktyczne możliwości do kontrataków przez Ukraińców.

ISW: Rosja zaczęła ofensywę przed terminem. Może to pomóc Ukraińcom

ISW: Rosja zaczęła ofensywę przed terminem. Może to pomóc Ukraińcom

Źródło:
PAP

- Kultura wymian to globalna tendencja. Trudno powiedzieć, jaka jest jej skala, ale z mojej perspektywy to istotny trend - mówi dr Mikołaj Lewicki z UW. Polacy wzorem Zachodu coraz chętniej korzystają z takiej formy obrotu usług, rzeczy, a nawet nieruchomości. W Polsce wymiana domów to także skutek kryzysu na rynku mieszkaniowym.

"Chętnie u ciebie pomieszkam". Polacy wymieniają się domami. Za darmo

"Chętnie u ciebie pomieszkam". Polacy wymieniają się domami. Za darmo

Źródło:
tvn24.pl

IMGW opublikował aktualizację ostrzeżeń meteorologicznych. W dziesięciu województwach obowiązują alarmy drugiego stopnia, a to oznacza, że burze znów będą szczególnie groźne.

Uwaga, podwyższono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Uwaga, podwyższono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Odwołany został zastępca komendanta policji w Inowrocławiu, a wobec dyżurnego tamtejszej komendy wszczęto postępowanie dyscyplinarne. To pokłosie policyjnej interwencji z użyciem paralizatora, w wyniku której zmarł 27-letni mężczyzna.

Policjanci użyli paralizatora, nie żyje 27-latek. Zastępca komendanta odwołany

Policjanci użyli paralizatora, nie żyje 27-latek. Zastępca komendanta odwołany

Źródło:
tvn24.pl, PAP

W przestrzeni publicznej trwa dyskusja o uwolnieniu handlu w niedzielę. Związek Polskich Pracodawców Handlu i Usług uważa, że jeśli ma on zostać wprowadzony, wówczas czas pracy powinien być krótszy.

"Tak" dla handlu w niedzielę. Ale z krótszym czasem pracy

"Tak" dla handlu w niedzielę. Ale z krótszym czasem pracy

Źródło:
PAP

Meksyk zmaga się z wielotygodniową falą upałów, przynoszącą rekordy temperatury. Zalegająca nad krajem masa gorącego powietrza przyczyniła się do śmierci prawie 50 osób. Kraj zmaga się także z uciążliwą suszą. W wielu miastach regularnie odcinane są dostawy wody, co doprowadziło do protestów ludności.

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Źródło:
PAP, Reuters, CONAGUA

Bił i kopał ją tak długo, aż zakatował na śmierć. Były członek kazachskiego rządu Kuandyk Biszymbajew został w maju uznany winnym zabójstwa swojej żony. Ich małżeństwo, które trwało niecały rok, było naznaczone przemocą. Proces polityka, który śledził przed telewizorami cały kraj, rzucił światło na piekło kobiet w Kazachstanie. Na jego fali milczenie przerywają kolejne ofiary. Są już pierwsze zmiany w prawie, ale to na razie bardzo mały krok.

Obsesyjnie jej pragnął, niespełna rok po ślubie zakatował. Proces polityka śledził cały naród. Czy coś się zmieni?

Obsesyjnie jej pragnął, niespełna rok po ślubie zakatował. Proces polityka śledził cały naród. Czy coś się zmieni?

Źródło:
BBC, PAP

Prezydent Francji po raz pierwszy oficjalnie odwiedzi Niemcy. Podczas trzydniowej wizyty zaplanowano między innymi spotkanie prezydentów obu państw i dwustronne posiedzenie rządów. Dwie najważniejsze kwestie, które mają być omawiane w czasie tej wizyty to obronność i konkurencyjność.

Pierwsza taka wizyta od 24 lat. Macron oficjalnie odwiedza Niemcy

Pierwsza taka wizyta od 24 lat. Macron oficjalnie odwiedza Niemcy

Źródło:
Reuters

823 dni temu rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę. W związku z "intensywną aktywnością lotnictwa dalekiego zasięgu Federacji Rosyjskiej" na zachodzie Ukrainy Dowództwo Operacyjne poderwało "polskie i sojusznicze statki powietrzne". W ataku Rosjan na hipermarket budowlany w Charkowie zginęło 12 osób. Oto, co wydarzyło się w Ukrainie i wokół niej w ciągu ostatnich godzin.

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Źródło:
PAP, tvn24.pl
"Może jak jest Niebieska Karta, to powinna być jakaś Zielona albo Żółta Karta dla takich rodzin jak nasza?"

"Może jak jest Niebieska Karta, to powinna być jakaś Zielona albo Żółta Karta dla takich rodzin jak nasza?"

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Najukochańsza na świecie, najbardziej słoneczna osoba - tak o swojej matce mówi premier Donald Tusk. Z okazji Dnia Matki opublikował archiwalne nagrania z 1967 roku, które sam skomentował. Życzenia opublikowała Kancelaria Prezydenta. "Matka - to opieka i cierpliwość, to pomoc w trudnych chwilach, to opoka" - napisała para prezydencka i życzyła mamom "satysfakcji z każdego dnia oraz pomyślności we wszelkich przedsięwzięciach".

"Ukochanej mamie, Donald Tusk". Premier opublikował nagranie sprzed blisko 60 lat

"Ukochanej mamie, Donald Tusk". Premier opublikował nagranie sprzed blisko 60 lat

Źródło:
TVN24

Zalane ulice, zerwane linie wysokiego napięcia, grad na ulicach - tak wyglądała Polska po burzach, które przetoczyły się przez kraj w sobotę. Strażacy byli wzywani do interwencji ponad 260 razy, a w województwie wielkopolskim jeden z funkcjonariuszy odniósł niegroźne obrażenia. Burzowe zdjęcia i nagrania otrzymaliśmy również na Kontakt 24.

Ranny strażak, powalone drzewa, zalane drogi. Bilans sobotnich burz

Ranny strażak, powalone drzewa, zalane drogi. Bilans sobotnich burz

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Kontakt 24, tvnmeteo.pl
"Najlepiej nie pamiętać". Ujawniamy taśmy Mraza i Romanowskiego z lutego i marca tego roku

"Najlepiej nie pamiętać". Ujawniamy taśmy Mraza i Romanowskiego z lutego i marca tego roku

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Dni, w których PiS mógł z dumą wskazywać na swoją wielkość, są policzone - ocenił niemiecki dziennik "Die Welt". Jak napisano, "PiS podupada, odkąd przestał rządzić po wyborach parlamentarnych".

"Die Welt": Dni, w których PiS mógł z dumą wskazywać na swoją wielkość, są policzone

"Die Welt": Dni, w których PiS mógł z dumą wskazywać na swoją wielkość, są policzone

Źródło:
PAP

Opublikowano nowe taśmy z rozmowy Tomasza Mraza, Marcina Romanowskiego i - tym razem - nieznanego z nazwiska wysłannika fundacji Lex Veritatis. Doszło do niej w marcu 2022 roku i dotyczyła planów przyznania w konkursie pieniędzy z Funduszu Sprawiedliwości na zorganizowanie koncertu z udziałem zespół Sound'n'Grace oraz Roksany Węgiel. Miał on być wspólnym pomysłem Zbigniewa Ziobry i ojca Tadeusza Rydzyka. Jak wynika z zapisu rozmowy - zarówno przedstawiciele ministerstwa, jak i zakonnik byli do niego sceptycznie nastawieni. "Wydamy bezsensownie 300 tysięcy" - komentował propozycję Romanowski. Do ustalania, jak ma wyglądać wniosek o pieniądze doszło, gdy konkurs nie został jeszcze rozpisany - podaje OKO.press.

"Wspólny pomysł" Ziobry i Rydzyka. "Wydamy bezsensownie 300 tysięcy". Kolejne nagrania

"Wspólny pomysł" Ziobry i Rydzyka. "Wydamy bezsensownie 300 tysięcy". Kolejne nagrania

Źródło:
OKO.Press

19-letni kierowca bmw, który przywiózł swojego znajomego do ciechanowskiej komendy, zaparkował na miejscu dla osób niepełnosprawnych i stracił prawo jazdy.

Źle zaparkował przed komendą, stracił prawo jazdy

Źle zaparkował przed komendą, stracił prawo jazdy

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W miejscowości Humniska w gminie Brzozów na Podkarpaciu w czasie prac przydomowych doszło do tragicznego wypadku. Zginęło czteroletnie dziecko. Sprawę wyjaśnia prokuratura.

Nie żyje czteroletnie dziecko. Prokuratura wstępnie o przyczynie

Nie żyje czteroletnie dziecko. Prokuratura wstępnie o przyczynie

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl, jaslo365.pl

"El Nini", wysoko postawiony członek meksykańskiego kartelu narkotykowego Sinaloa, został przekazany przez władze Meksyku do USA. Jeden z najbardziej poszukiwanych przestępców w Ameryce, podejrzany o udział w handlu fentanylem, jest oskarżony o zabójstwo, tortury i porwanie wielu ludzi. - Nasze rządy nadal będą współdziałać w celu zwalczania epidemii fentanylu i narkotyków syntetycznych, które zabijają tak wielu ludzi w naszych ojczyznach i na całym świecie - oświadczył prezydent USA Joe Biden.

Meksykański baron narkotykowy poddany ekstradycji do Stanów Zjednoczonych

Meksykański baron narkotykowy poddany ekstradycji do Stanów Zjednoczonych

Źródło:
PAP, Reuters

Co najmniej 27 osób, w tym dzieci, zginęło w rodzinnym parku rozrywki w mieście Radźkot w zachodnich Indiach. Doszło tam do pożaru - przekazała miejscowa policja.

Wielki pożar w parku rozrywki. Rośnie bilans ofiar

Wielki pożar w parku rozrywki. Rośnie bilans ofiar

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, PAP

Patryk Jaki w radiowym wywiadzie bronił wydawania środków z Funduszu Sprawiedliwości, i partyjnych kolegów, którzy nim kierowali. Europoseł na różne sposoby próbował usprawiedliwić nieprawidłowości z tym związane: przedstawiał zagadnienia wycinkowo, bagatelizował rzeczywiste zarzuty, nazywał postępowania ministrów "sprawowaniem władzy publicznej". Wyjaśniamy manipulacyjne tezy, którymi się posłużył.

Patryk Jaki o Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje byłego wiceministra Ziobry

Patryk Jaki o Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje byłego wiceministra Ziobry

Źródło:
Konkret24

Nie da się policzyć, ile kobiet zbadało w sobotę swoje piersi, ile z nich dowiedziało się, że potrzebna jest pilna wizyta u lekarza. Na pewno wiele, bo aż w 90 miejscowościach polskie Amazonki uczyły chętne osoby, jak robić badania profilaktycznie w kierunku raka piersi. W niedzielę Dzień Matki. Akcja odbyła pod hasłem "Badamy nie tylko Mamy".

Dlaczego warto badać piersi? "Gdybym nie poszła wtedy na USG, dziś mogłoby mnie tutaj nie być"

Dlaczego warto badać piersi? "Gdybym nie poszła wtedy na USG, dziś mogłoby mnie tutaj nie być"

Źródło:
Fakty TVN

Mówisz Ciechocinek, myślisz sanatorium. I wieczorne dancingi. I choć do niewielkiego uzdrowiska wciąż zjeżdżają się kuracjusze, to demografia i ekonomia mocno dają o sobie znać. Młodzi wyjeżdżają, miasteczko gwałtownie się starzeje i ma coraz mniej pieniędzy na inwestycje. Perełka Kujawsko-Pomorskiego jest na zakręcie.

Znane uzdrowisko się wyludnia, "młodych nic tu nie trzyma"

Znane uzdrowisko się wyludnia, "młodych nic tu nie trzyma"

Źródło:
tvn24.pl

Saudi Aramco, który nabył 30 procent udziałów w rafinerii Lotosu, planuje emisję swoich akcji na giełdzie w Arabii Saudyjskiej - donosi Reuters. W grę wchodzi sprzedaż akcji o wartości 10 miliardów dolarów. Ma to być największa tego typu transakcja w regionie.

Arabski współwłaściciel Rafinerii Gdańskiej idzie pod młotek

Arabski współwłaściciel Rafinerii Gdańskiej idzie pod młotek

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

Najpierw była KrakChemia, a potem słynne już na całą Polskę Delikatesy Alma. W swoim czasie były synonimem luksusu. To już jednak przeszłość. Ostatni sklep pod tą marką, ale prowadzony już przez inną spółkę, został zamknięty. Historia zakończyła się tam, gdzie się zaczęła, czyli w Krakowie.

Były synonimem luksusu, ich historia zakończyła się tam, gdzie się zaczęła

Były synonimem luksusu, ich historia zakończyła się tam, gdzie się zaczęła

Źródło:
tvn24.pl / lovekrakow.pl / Gazeta Wyborcza

"Zwracamy się do Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz jej Członków z wnioskiem o niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do wydania decyzji o przedłużeniu koncesji na rozpowszechnianie programu TVN Style" - apeluje Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji. Z kolei Krajowa Izba Komunikacji Ethernetowej dodaje, że "ze względu na poruszaną w ramach treści dostępnych w programie TVN Style tematykę oraz jego popularność, dostępność tego programu jest pożądana przez abonamentów i stanowi o ich atrakcyjności".

Brak koncesji dla kanału TVN Style. Organizacje medialne apelują do KRRiT

Brak koncesji dla kanału TVN Style. Organizacje medialne apelują do KRRiT

Źródło:
tvn24.pl

Zarząd TVN SA wydał w czwartek oświadczenie w sprawie działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Oświadczenie zarządu TVN SA w sprawie działań KRRiT 

Oświadczenie zarządu TVN SA w sprawie działań KRRiT 

Źródło:
tvn24.pl

Mark Brzezinski, ambasador USA w Polsce, odniósł się do działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która ciągle nie podjęła decyzji o przedłużeniu koncesji kanału TVN Style. Napisał, że "oświadczenie KRRiT, kwestionujące zasadność prowadzenia działalności w Polsce przez amerykańską firmę, podważa nasze wspólne wartości, dwustronne interesy i praworządność".

Brzezinski: oświadczenie KRRiT podważa nasze wspólne wartości

Brzezinski: oświadczenie KRRiT podważa nasze wspólne wartości

Źródło:
tvn24.pl

77. Festiwal Filmowy w Cannes dobiegł końca. Złota Palma dla najlepszego filmu powędrowała do "Anory" w reżyserii Seana Bakera. Werdykt jury pod przewodnictwem Grety Gerwig może być odbierany jako zmiana warty w światowym kinie. 

Cannes 2024. Złota Palma dla "Anory" Seana Bakera

Cannes 2024. Złota Palma dla "Anory" Seana Bakera

Źródło:
tvn24.pl

Agata Wolna, prezenterka TVN24, opowiedziała w studiu o swojej książce - "Alemama, czyli historia z życia wzięta". - Próbuję odczarować idealne macierzyństwo, które trzeba włożyć między bajki, bo czegoś takiego nie ma - mówiła. Książka - kierowana zarówno do dzieci, jak i rodziców - zdobyła Nagrodę Rodziców 2024.

Agata Wolna "odczarowuje idealne macierzyństwo". Jej książka została nagrodzona

Agata Wolna "odczarowuje idealne macierzyństwo". Jej książka została nagrodzona

Źródło:
TVN24

W najnowszym "Kadrze na kino" Ewelina Witenberg opowiada o filmie "Furiosa: Saga Mad Max", który trafił właśnie do kin. Mówi o nagraniach, za które przepraszał raper Sean "Diddy" Combs. Opowiada też o filmie "Gaga Chromatica Ball", który od dziś można obejrzeć w serwisie HBO Max. Film to zapis spektakularnego koncertu Lady Gagi w Los Angeles.

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Źródło:
tvn24.pl