Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się 9 lutego do szefa resortu cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego o stanowisko w sprawie wykorzystywania prywatnych narzędzi elektronicznych, takich jak Profil Zaufany, mObywatel i bankowość elektroniczna do celów służbowych związanych z obsługiwaniem systemu e-Doręczeń - wynika z wpisu w Biuletynie Informacji Publicznej RPO.
RPO chce też poznać aktualny stan prac legislacyjnych, które zapewnią ochronę prawa do prywatności i ochrony danych osobowych pracowników w kontekście e-Doręczeń.
Ministerstwo Cyfryzacji bez odpowiedzi
Pismo o tej samej treści zastępca RPO Stanisław Trociuk wysłał 30 stycznia br. do wiceministra cyfryzacji Pawła Olszewskiego, ale jak podano - resort nie przysłał do tej pory odpowiedzi. Poniedziałkowe pismo to łącznie czwarty wniosek wysłany przez RPO do przedstawicieli MC w tej sprawie. Jak wskazał Wiącek, do biura RPO wpłynęły skargi od obywateli w sprawie potencjalnego naruszenia prawa do prywatności oraz prawa do ochrony danych osobowych, zawartych w Konstytucji RP, w związku z wykorzystywaniem prywatnych narzędzi elektronicznych do celów służbowych. Obowiązek korzystania z Profilu Zaufanego, mObywatela czy bankowości elektronicznej m.in. przy zakładaniu skrzynek do e-Doręczeń mają pracownicy sektora publicznego (m.in. pracownicy samorządowi, służby cywilnej, socjalni, ochrony zdrowia) oraz osoby zatrudnione w niepublicznych organizacjach innych niż firma (np. w fundacji, szkole prywatnej).
Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich
RPO poinformował, że wątpliwości pracowników objętych tym obowiązkiem budzi brak wyraźnej podstawy prawnej do żądania od nich wykorzystywania prywatnych narzędzi elektronicznych do celów służbowych. Zwrócili też uwagę na ryzyko niekontrolowanego wycieku danych z prywatnych kont i urządzeń, w tym danych osobowych. Ich zdaniem dochodzi też do naruszenia zasady rozdziału sfery prywatnej i służbowej, a także brakuje odpowiedniego zabezpieczenia danych na prywatnych urządzeniach.
Obawy budzi również brak możliwości odmowy wykorzystania prywatnych narzędzi do celów służbowych bez obawy o negatywne konsekwencje ze strony pracodawcy. Wiącek podkreślił, że brak zgody pracownika na korzystanie z profilu prywatnego do celów służbowych lub wycofanie tej zgody, nie może być podstawą niekorzystnego traktowania tej osoby czy też osoby ubiegającej się o zatrudnienie. "Nie może też powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji. Nie może zwłaszcza być przyczyną odmowy zatrudnienia, wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania bez wypowiedzenia przez pracodawcę" - podkreślił RPO. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę, że resort cyfryzacji przekazał w ub.r., iż w 2025 r. planowana jest obszerna nowelizacja ustawy o doręczeniach elektronicznych, której celem będzie usprawnienie tego systemu, z uwzględnieniem uwag podmiotów korzystających z doręczeń elektronicznych. RPO chce więc poznać stan prac nad nowelizacją w kontekście omówionych problemów. Pierwsze pismo w tej sprawie RPO wysłał w czerwcu 2025 r., a kolejne w lipcu ub.r. Skierowane one były do wiceministra Olszewskiego oraz wiceministra cyfryzacji Dariusza Standerskiego. Obaj odpisali na wnioski. Jednak najnowszy wniosek z 30 stycznia br. nie doczekał się odpowiedzi.
Jak działają e-Doręczenia
E-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik tradycyjnych przesyłek listowych za potwierdzeniem odbioru, który ma ułatwić sposób wymiany korespondencji między instytucjami publicznymi, przedsiębiorcami i obywatelami. E-Doręczenia zostały wprowadzone w 2020 roku ustawą o doręczeniach elektronicznych. Ostatnia nowelizacja ustawy, wprowadzająca m.in. okres przejściowy, miała miejsce w grudniu 2024. W sierpniu zeszłego roku resort cyfryzacji opublikował projekt kolejnej nowelizacji, która ma m.in. precyzować niektóre definicje oraz wprowadzić przepisy dotyczące korespondencji niejawnej. Od 1 stycznia 2025 r. e-Doręczenia stały się obowiązkowe dla większości instytucji publicznych w całej Polsce, dla osób wykonujących zawody zaufania publicznego oraz dla firm rejestrujących się w KRS. Od 1 kwietnia ub.r. do systemu dołączyły firmy zarejestrowane w KRS przed 1 stycznia 2025 r. Od 1 lipca e-Doręczenia stały się obowiązkowe dla przedsiębiorców zarejestrowanych w CEIDG przed 1 stycznia 2025 r., dokonujących jakiejkolwiek zmiany w swoim wpisie. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o doręczeniach elektronicznych do 31 grudnia zeszłego roku podmioty te obowiązywał okres przejściowy. Od 1 października 2026 r. e-Doręczenia staną się obowiązkowe dla wszystkich firm zarejestrowanych w CEIDG do 31 grudnia 2024 r. Jednostki samorządu terytorialnego, sądy, trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna mają czas na wdrożenie e-Doręczeń do października 2029 roku. Będzie to ostatni etap wdrożenia systemu.
Opracował Jan Sowa/kris
Źródło: PAP
Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock