Ta planeta jest "puszysta" jak pianka marshmallow

Źródło:
NOIRLab, space.com, tvnmeteo.pl
Obserwatorium w Kitt Peak, gdzie zaobserwowano planetę
Obserwatorium w Kitt Peak, gdzie zaobserwowano planetęKPNO/NOIRLab/NSF/AURA/P. Marenfeld
wideo 2/14
Obserwatorium w Kitt Peak, gdzie zaobserwowano planetęKPNO/NOIRLab/NSF/AURA/P. Marenfeld

Planeta o gęstości pianki marshmallow została wykryta na orbicie chłodnej, karłowatej gwiazdy - donoszą badacze z National Optical-Infrared Astronomy Research Laboratory (NOIRLab). Chociaż TOI-3757 b wymiarami przypomina Jowisza, jej gęstość jest znacznie mniejsza niż jakiejkolwiek innej planety w Układzie Słonecznym. Naukowców zastanawia, w jaki sposób tak "puszysty" świat mógł powstać w tak niegościnnym dla gazowych olbrzymów środowisku.

Gęstość ciał niebieskich nie zawsze idzie w parze z ich wielkością. Saturn, druga największa planeta Układu Słonecznego, charakteryzuje się gęstością rzędu 0,687 grama na centymetr sześcienny. Oznacza to, że gdyby we Wszechświecie istniał wystarczająco duży zbiornik wodny, Saturn unosiłby się na jego powierzchni.

W głębiach kosmosu istnieją ciała niebieskie o jeszcze niższej gęstości. Na trop jednego z nich wpadli naukowcy z National Optical-Infrared Astronomy Research Laboratory (NOIRLab) - amerykańskiego rządowego centrum badawczego, które zajmuje się badaniami astronomicznymi w zakresie światła widzialnego i podczerwieni.

Gigant w ekstremalnym środowisku

W badaniu opublikowanym na łamach czasopisma "The Astronomical Journal" astronomowie przedstawili wyniki obserwacji, jakie przeprowadzili za pomocą teleskopu WIYN w amerykańskim Narodowym Obserwatorium Kitt Peak w Arizonie. Oko przyrządu zwróciło się w stronę gazowego olbrzyma TOI-3757 b, znajdującego się w gwiazdozbiorze Woźnicy, około 580 lat świetlnych od Ziemi.

Ciało niebieskie zwróciło uwagę naukowców swoimi wymiarami i gęstością. Planeta jest niewiele większa od Jowisza, ale jej gęstość wynosi zaledwie 0,27 grama na centymetr sześcienny - czyli mniej więcej tyle, co pianka marshmallow, wytwarzana z cukru, żelatyny i wody. Obiekty takie jak TOI-3757 b rzadko pojawiają się w towarzystwie chłodnych gwiazd, ale orbitują dookoła czerwonego karła. Gwiazdy te są stosunkowo zimne, ale aktywne - od czasu do czasu emitują one rozbłyski, na tyle silne, by zdzierać atmosfery z planet.

- Tradycyjnie uważano, że gazowe olbrzymy trudno formują się wokół czerwonych karłów - opowiada Shubham Kanodia z Carnegie Institution for Science, główny autor badania. - Do tej pory dysponowaliśmy jedynie niewielkimi próbkami z badań dopplerowskich, które znajdowały olbrzymie planety daleko od czerwonych karłów. Aż dotąd nie mieliśmy wystarczająco dużej próbki planet, by skutecznie szukać bliskich olbrzymów.

Gazowy olbrzym TOI-3757 b (z prawej) w towarzystwie czerwonego karła - wizja artystyNOIRLab/NSF/AURA/J. da Silva/Spaceengine/M. Zamani

Tajemnica "puszystości"

TOI-3757 b jest najbardziej "puszystą" planetą należącą do gazowych olbrzymów, jaką kiedykolwiek odkryto wokół czerwonego karła. Badaczy zastanawia, w jaki sposób tak duże ciało o małej gęstości mogło uformować się w tak nieprzyjaznym otoczeniu. Wstępne hipotezy zakładają, że potrzebne są do tego dwa czynniki.

Po pierwsze, na gęstość planety mogło wpłynąć tempo formowania się jej jądra. Badacze uważają, że gazowe olbrzymy zaczynają swój żywot jako skaliste rdzenie, które po osiągnięciu pewnej masy zaczynają gwałtownie zasysać duże ilości gazu z otoczenia. Czerwony karzeł, obiegany przez TOI-3757 b, ma stosunkowo niską obfitość ciężkich pierwiastków, a to mogło spowodować, że jądro planety formowało się wolniej, opóźniając proces wciągania gazu i wpływając na ogólną gęstość planety.

Drugim czynnikiem może być orbita planety, która wstępnie została określona jako lekko eliptyczna. W niektórych momentach obiegu zbliża się ona do gwiazdy bardziej niż w innych, co powoduje znaczne nadwyżki ciepła, które mogą powodować rozdęcie atmosfery. Co ciekawe, aby całkowicie okrążyć czerwonego karła, TOI-3757 b potrzebuje zaledwie 3,5 dnia.

W poszukiwaniu nowych światów

Naukowcy chcą kontynuować obserwacje TOI-3757 b oraz poszukiwać kolejnych gazowych olbrzymów zlokalizowanych w pobliżu czerwonych karłów. Jak wskazuje Kanodia, znalezienie większej ilości podobnych układów będzie krokiem do lepszego zrozumienia, jak tworzą się planety i z czego są zbudowane.

- Przyszłe obserwacje atmosfery tej planety przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba mogłyby również pomóc rzucić światło na jej "puchatą" naturę - dodaje Jessica Libby-Roberts z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii, współautorka badania.

Teleskop Jamesa WebbaPAP/Reuters/Adam Ziemienowicz

Autorka/Autor:as/dd

Źródło: NOIRLab, space.com, tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: NOIRLab/NSF/AURA/J. da Silva/Spaceengine/M. Zamani

Pozostałe wiadomości

Najgorętsze chwile czekają nas w połowie tygodnia. Jaka pogoda będzie w dalszej części lipca? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni.

Pogoda na 16 dni: temperatura osiągnie kolejny szczyt

Pogoda na 16 dni: temperatura osiągnie kolejny szczyt

Źródło:
tvnmeteo.pl

Alert RCB został wysłany do mieszkańców 14 powiatów województwa wielkopolskiego. Poprzednio obowiązywał on jedynie na południowym wschodzie Polski. Może dochodzić do podtopień i przerw w dostawie prądu.

Burzowy alert RCB dla kolejnego województwa

Burzowy alert RCB dla kolejnego województwa

Aktualizacja:
Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Gdzie jest burza? W niedzielę 14.07 od rana wyładowania atmosferyczne pojawiają się na znacznym obszarze Polski. Może padać grad. Śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Miejscami pada coraz silniej

Gdzie jest burza? Miejscami pada coraz silniej

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Nawałnice po raz kolejny przeszły nad Polską. Strażacy ostatniej nocy i w niedzielę interweniowali blisko 1300 razy, najczęściej w województwie świętokrzyskim. Wiatr zrywał dachy i łamał drzewa, w wyniku intensywnych opadów deszczu zalane zostały ulice. Zdjęcia i nagrania dostaliśmy na Kontakt 24.

Drzewo spadło na samochód, od uderzenia pioruna padły krowy, deszcz pozalewał drogi

Drzewo spadło na samochód, od uderzenia pioruna padły krowy, deszcz pozalewał drogi

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, PAP

Niedziela jest kolejnym burzowym dniem. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega przed gwałtownymi zjawiskami w wielu regionach. Najgroźniejsze zjawiska są spodziewane na południowym wschodzie Polski. Dla kilku województw wydano również ostrzeżenia w związku z upałami.

Groźne burze i ponad 30-stopniowy upał. Ostrzeżenia w wielu regionach

Groźne burze i ponad 30-stopniowy upał. Ostrzeżenia w wielu regionach

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Martwe ryby pokryły brzegi jeziora San Antonio w Kalifornii. Co niezwykłe, masowe śnięcie dotknęło prawie wszystkich gatunków zamieszkujących zbiornik. Władze regionu sprawdzają, co zabiło zwierzęta, a na czas śledztwa jezioro i jego okolice zostały zamknięte dla odwiedzających.

Śnięte ryby pokryły brzegi. "Nigdy nie widzieliśmy takiego wymierania"

Śnięte ryby pokryły brzegi. "Nigdy nie widzieliśmy takiego wymierania"

Źródło:
Desert Sun,

Niebezpieczny pożar szaleje we wschodniej Kanadzie. Ogień pojawił się w okolicach miasta Labrador City w zeszłym tygodniu, ale w piątek na skutek niekorzystnych warunków pogodowych urósł w niezwykłym tempie. Akcja gaśnicza prowadzona jest jedynie z powietrza - na ziemi wciąż jest niebezpiecznie gorąco.

Ogień był już dogaszany. Nagle stał się "agresywnym piekłem"

Ogień był już dogaszany. Nagle stał się "agresywnym piekłem"

Źródło:
Reuters, CBC News

Pleń został zaobserwowany w Dolinie Roztoki. Za to niezwykłe i wciąż słabo poznane zjawisko odpowiedzialne są larwy ziemiórki pleniówki. Materiał otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Pełznąca masa w Dolinie Roztoki. Dokąd się kieruje?

Pełznąca masa w Dolinie Roztoki. Dokąd się kieruje?

Źródło:
Kontakt 24, Lasy Państwowe, tvnmeteo.pl

Z powodu ekstremalnych upałów w Rumunii obowiązują alerty pogodowe najwyższego stopnia. Do wtorku temperatura na dużym obszarze kraju może dochodzić nawet do 42 stopni Celsjusza. Według meteorologów mogą paść rekordy.

"Są spełnione warunki, by w wielu miejscowościach padły rekordy"

"Są spełnione warunki, by w wielu miejscowościach padły rekordy"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

- Zabytkowe ogrody Muzeum Łazienki Królewskie są zamknięte z uwagi na konieczność kontroli i usunięcia skutków nocnej bardzo intensywnej nawałnicy - przekazała w sobotę Anita Kacprzyk, przedstawicielka muzeum. Ogród zamknięty będzie również w niedzielę, odwołano zaplanowane w nim imprezy.

"Pracownicy nie pamiętają takiej skali zniszczeń". Łazienki Królewskie wciąż zamknięte

"Pracownicy nie pamiętają takiej skali zniszczeń". Łazienki Królewskie wciąż zamknięte

Aktualizacja:
Źródło:
tvnwarszawa.pl

Pogoda na dziś. Niedziela 14.07 przyniesie wielu regionom kraju przelotne opady deszczu oraz burze. Temperatura wyniesie od 23 do 31 stopni. Warunki biometeo przeważnie będą niekorzystne.

Pogoda na dziś - niedziela 14.07. Kolejny dzień z burzami

Pogoda na dziś - niedziela 14.07. Kolejny dzień z burzami

Źródło:
tvnmeteo.pl

We Włoszech żar leje się z nieba. Władze odnotowały pierwsze tego lata zgony, których najbardziej prawdopodobną przyczyną był upał. W 11 miastach obowiązuje najwyższy, czerwony alert przed spiekotą. Media apelują do turystów o ostrożność podczas zwiedzania zabytków.

Antycyklon Charon we Włoszech. Gorąco zabiło dwie osoby

Antycyklon Charon we Włoszech. Gorąco zabiło dwie osoby

Źródło:
PAP, ilmeteo.it

Podczas burzy w Tomaszowie Mazowieckim (województwo łódzkie) w piątek wiatr zerwał dach i zniszczył elewację centrum handlowego przy placu Kościuszki. Nikt nie został poszkodowany - przekazała straż pożarna. Strażacy w regionie interweniowali blisko 500 razy.

Nawałnica zdemolowała centrum handlowe

Nawałnica zdemolowała centrum handlowe

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Z powodu nawałnicy, która spowodowała znaczne uszkodzenia drzewostanu, wprowadzono okresowy zakaz wstępu do lasów w trzech leśnictwach w województwie warmińsko-mazurskim. Ma on obowiązywać do końca lipca.

Zakaz wstępu do lasów w części jednego województwa

Zakaz wstępu do lasów w części jednego województwa

Źródło:
PAP

48-letni polski alpinista nie przeżył wypadku podczas wejścia na Dwie Wieże we wschodniej części Tatr Wysokich na Słowacji. O tragicznym zdarzeniu poinformowało słowackie pogotowie górskie.

Polak zginął w słowackich górach

Polak zginął w słowackich górach

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Ulewne deszcze spowodowały, że w czwartek w Tatrach na Słowacji zeszła lawina błotna, w której życie straciły dwie kobiety. Na zdjęciach z miejsca zdarzenia widać, w jak trudnych warunkach musieli pracować ratownicy.

Lawina błotna w Tatrach. Zdjęcia z miejsca zdarzenia

Lawina błotna w Tatrach. Zdjęcia z miejsca zdarzenia

Źródło:
PAP, TVN24

Po ulewnych deszczach na ulicach miast meksykańskiego stanu Tamaulipas pojawiło się co najmniej 200 krokodyli - przekazały lokalne władze. Gady zostały odłowione i przeniesione w bezpieczne miejsce. Podkreślono jednak, że kolejne osobniki można nadal spotkać na obszarach zaludnionych.

Ponad 200 krokodyli na ulicach. Wszystko przez ulewy

Ponad 200 krokodyli na ulicach. Wszystko przez ulewy

Źródło:
CNN, CBS News

W czasie rutynowej misji rakiety Falcon 9 firmy SpaceX silnik drugiego stopnia uległ awarii - poinformował w piątek Reuters. To spowodowało, że Starlinki zostały umieszczone na niższej wysokości, niż planowano. Według agencji, to pierwsza usterka w rakiecie nośnej od ponad siedmiu lat.

Awaria silnika rakiety Falcon 9. Starlinki niżej niż zwykle

Awaria silnika rakiety Falcon 9. Starlinki niżej niż zwykle

Źródło:
PAP, Reuters

Stado grindwali długopłetwych zostało wyrzucone na brzeg szkockiego archipelagu Orkadów. Gdy weterynarze przybyli na miejsce, 65 spośród 77 osobników już nie żyło. Mimo wysiłków lekarzy i wolontariuszy, nie udało się uratować także pozostałych zwierząt. Podjęto decyzję o eutanazji.

Morze wyrzuciło na szkocki brzeg stado waleni. 77 zwierząt nie żyje

Morze wyrzuciło na szkocki brzeg stado waleni. 77 zwierząt nie żyje

Źródło:
PAP, BDMLR

Lawina ziemna zepchnęła dwa autobusy do rzeki w Nepalu. Pojazdami poruszało się ponad 60 osób, spośród których większość wciąż uznawana jest za zaginione. Akcję ratunkową utrudnia padający bez przerwy deszcz.

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Źródło:
PAP, The Kathmandu Post

Trąba powietrzna pojawiła się w czwartek w powiecie suskim (Małopolskie). W związku z pogodą straż pożarna interweniowała w regionie prawie 400 razy.

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, Kontakt 24

Co czeka nas w pogodzie pod koniec lata i jesienią? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) opublikował długoterminową prognozę eksperymentalną na sierpień, wrzesień, październik i listopad. Dwa miesiące okażą się cieplejsze niż zazwyczaj, a dwa - bardziej wilgotne.

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Źródło:
IMGW

U wybrzeży Japonii uratowana została kobieta, która przez 36 godzin dryfowała na morzu. Unosząc się na wodzie dzięki asekuracyjnej bojce, pokonała kilkaset kilometrów. Jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo.

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Źródło:
PAP, The Guardian

Pierwszy start rakiety Ariane 6 był widoczny na polskim niebie. Nietypowa smuga towarzysząca przelotowi okazała się efektem problemów technicznych, do których doszło podczas lotu. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Źródło:
Z głową w gwiazdach, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

19 osób zmarło na skutek udaru słonecznego w Japonii, z czego sześć w samym Tokio. Od początku lipca kraj mierzy się z falą upałów - w niedzielę w mieście Shizuoka termometry pokazały 40 stopni Celsjusza. Jak ostrzegła Japońska Agencja Meteorologiczna, gorąco połączone z wysoką wilgotnością jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia.

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Źródło:
CNA, NHK, The Japan Times

Europejska Agencja Kosmiczna potwierdziła sukces pierwszego lotu rakiety Ariane 6. Nie obyło się bez problemów - w trakcie umieszczania satelitów na orbicie doszło do awarii jednego z systemów. Pojazd ma zapewnić Europie niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej i możliwość wynoszenia różnorodnych ładunków na orbitę.

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Aktualizacja:
Źródło:
ESA, PAP, space.com, Reuters, tvnmeteo.pl