Musi być krótka i łatwa do zapamiętania. Pomagają słynne postacie

Gatunki zwierząt nazwane na cześć sławnych ludzi
Gatunki zwierząt nazwane na cześć sławnych ludzi
Wikipedia (CC BY SA 3.0)
Gatunki zwierząt nazwane na cześć sławnych ludziWikipedia (CC BY SA 3.0)

Co rok badacze z całego świata odkrywają tysiące nowych gatunków zwierząt. Jedną z ważnych kwestii jest nadawanie im nazw. W jaki sposób naukowcy je wymyślają?

Naukowcy korzystają z różnych inspiracji przy nadawaniu nazw nowym gatunkom. Przodują nazwy o charakterze informacyjnym - sugerujące, jak zwierzę wygląda, czy skąd pochodzi. Pojawiają się również nawiązania do sławnych ludzi albo bohaterów popkultury.

Nauka o zasadach i metodach klasyfikowania gatunków to taksonomia.

Kłopoty z krzyżakiem

Wiele gatunków zwierząt ma nazwy potoczne. W różnych językach są one często nawet bliskie skojarzeniowo, ale bardzo różne, jeśli chodzi o brzmienie. Dobrym przykładem jest pająk, którego my nazywamy krzyżakiem - po angielsku to "cross spider", a po niemiecku - "Gartenkreuzspinne". Laikowi trudno by było dociec, że mowa jest o tym samym zwierzęciu.

Tę niedogodność w porozumiewaniu się niweluje naukowe nazewnictwo gatunków. - Możemy sobie wyobrazić, że w każdym języku na świecie nazwa gatunku będzie brzmiała inaczej. My szukamy czegoś uniwersalnego - tłumaczył dr Piotr Jóźwiak z Katedry Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii Uniwersytetu Łódzkiego.

Krótka i łatwa do zapamiętania

Istnieje Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej - zbór zasad określających reguły tworzenia nazw.

Podstawową kwestią jest dwuczłonowość. Prawidłowa nazwa powinna składać się z nazwy rodzajowej oraz nazwy gatunkowej.

- Nazwa nie może być zbyt długa - wyjaśniał dr Jóźwiak. Powinna być łatwa do zapamiętania i wymówienia. - Innym dosyć istotnym aspektem jest to, że nie powinna mieć charakteru obraźliwego. Czyli jeśli decydujemy się zadedykować gatunek komuś, opisać na cześć jakieś osoby, to powinna być w tym przypadku dobra intencja - podkreślił naukowiec.

Zielone, czyli niebieskie

Najczęściej spotykane są nazwy o charakterze informacyjnym – sugerujące, jak wyglądają osobniki lub skąd pochodzi gatunek. Na przykład mrówka hurtnica jest czarna, co oddaje jej łacińska nazwa - Lacius niger.

Są też nazwy mylące. Tak jest przykładowo z żabą Litoria caerulea. Caeruleus znaczy po łacinie niebieski, tymczasem żywe płazy z tego gatunku są jaskrawozielone (co lepiej oddaje polska nazwa australorzekotka szmaragdowa). Rozbieżność pomiędzy nazwą łacińską a wyglądem wzięła się stąd, że gatunek ten został opisany na podstawie okazów konserwowanych w alkoholu, który spowodował odbarwienie zielonej żaby na niebiesko.

Skorupiak z Zanzibaru. Jak Freddie Mercury

Nie brakuje gatunków, które nazwę wzięły od nazwisk sławnych postaci. Na przykład rybę kopalną Materpiscis attenboroughi "ochrzczono" na cześć brytyjskiego popularyzatora nauk przyrodniczych i biologa Davida Attenborough.

Skorupiak Cirolana mercuryi otrzymał imię na cześć Freddiego Mercury'ego. Powód? Stworzenie to znaleziono w Zanzibarze, gdzie muzyk się urodził. Z kolei w przypadku wieloszczetów Bobmarleya nazwa wzięła się stąd, że korona ich czułków przypomina dredy, co naukowcom skojarzyło się z jamajskim wokalistą reggae Bobem Marleyem.

Są gatunki nazwane na cześć bohaterów popkultury. Nazwa ryby Otocinclus batmani pochodzi od znaku na płetwie ogonowej, który przypomina symbol nietoperza, kojarzony z Batmanem. Chrząszczowi Agathidium vaderi nadano zaś imię, kierując się podobieństwem kształtu głowy do hełmu Dartha Vadera z "Gwiezdnych wojen".

Polski wkład

- Polscy badacze mają swój wkład w nazewnictwo gatunków - podkreślił dr Jóźwiak. Wspomniał o Benedykcie Dybowskim, przyrodniku specjalizującym się w faunie jeziora Bajkał, zwłaszcza w skorupiakach Amphipoda. Dybowski opisał 116 nowych gatunków. Znany był z tego, że konstruował bardzo długie nazwy. Najdłuższa z nich miała 52 litery. Unieważniono je, kiedy w międzynarodowym kodeksie pojawiły się zapisy o niestosowaniu zbyt długich nazw.

Taksonomią zajmował się także urodzony w Gliwicach Wilhelm von Blandowski - podróżnik, badacz australijskich gatunków zwierząt i pierwszy kurator Muzeum Historii Naturalnej w Melbourne. Głośną sprawą był jego konflikt z członkami towarzystwa naukowego Royal Society of Victoria. Jak opowiadał dr Piotr Jóźwiak, von Blandowski, opisując nowe dla nauki gatunki ryb, chciał jednocześnie wyśmiać swoich oponentów. Jeden z gatunków, dedykowany pastorowi Bleasdale'owi, scharakteryzował jako "oślizgłą rybę żyjącą w mule", drugi - nazwany na część dra Eadsa - określił jako "posiadający duży brzuch i ostre kolce". W wyniku konfliktu Blandowski musiał opuścić Australię.

Autor: dd//rzw,map / Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Wikipedia (CC BY SA 3.0)

Pozostałe wiadomości

W nadchodzących dniach czeka nas dość spore ochłodzenie. Prognozowane są rozpogodzenia, które sprawią, że szczególnie poranki będą mroźne. Temperatura może spaść miejscami nawet do -10 stopni Celsjusza.

Ochłodzenie będzie drastyczne. Pogoda na 5 dni

Ochłodzenie będzie drastyczne. Pogoda na 5 dni 

Źródło:
tvnmeteo.pl

Synoptycy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydali prognozę zagrożeń na kolejne dni. Wynika z niej, że w części kraju spodziewane są oblodzenia. Sprawdź, gdzie na drogach może zrobić się ślisko i niebezpiecznie.

Niebezpieczna ślizgawica. Alarmy mogą objąć niemal cały kraj

Niebezpieczna ślizgawica. Alarmy mogą objąć niemal cały kraj

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

W Kampinoskim Parku Narodowym doszło do niegroźnego starcia z udziałem łosia i turysty, który wybrał się na spacer z psem, nie zabierając ze sobą smyczy. Przedstawiciele parku przypominają w rozmowie z tvnmeteo.pl o zasadach bezpieczeństwa i zachowaniu podczas spacerów po jego szlakach.

"Król Puszczy nie był zachwycony, że jego medytacje zostały przerwane i stanowczo zareagował"

"Król Puszczy nie był zachwycony, że jego medytacje zostały przerwane i stanowczo zareagował"

Źródło:
Kampinoski Park Narodowy, tvnmeteo.pl

Australijskie służby meteorologiczne poinformowały o pięciu układach niskiego ciśnienia, jakie pojawiły się w pobliżu północnych części kontynentu. Co najmniej cztery z nich mają potencjał do przekształcenia się w cyklony tropikalne. Według ekspertów zjawiska zwiastują nadejście długo wyczekiwanej pory monsunowej nad północną Australią.

"To nie jest coś, co widzi się w każdym sezonie"

"To nie jest coś, co widzi się w każdym sezonie"

Źródło:
ABC NEWS, BoM

Naukowcy z Bangladeszu badają przyczynę śmierci ponad 80 żółwi oliwkowych. Martwe gady zostały znalezione na plaży w czasie ostatniego tygodnia - poinformował w czwartek rządowy Instytut Badań Morskich.

Masowa śmierć żółwi. Naukowcy szukają przyczyny

Masowa śmierć żółwi. Naukowcy szukają przyczyny

Źródło:
AFP, dainikazadi.net, TBSNews

Ciepły koniec stycznia wprowadził przyrodę w błąd. Niektóre zwierzęta i rośliny rozpoczęły już przygotowania do wiosny. Jak jednak wynika z prognoz, zima nie powiedziała ostatniego słowa.

Kwitną krokusy, pojawiają się bazie, a idzie mróz

Kwitną krokusy, pojawiają się bazie, a idzie mróz

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pożary podobne do tych, które na początku stycznia wybuchły w okolicach Los Angeles, mogą zdarzać się coraz częściej. Jak wynika z badań naukowców z organizacji World Weather Attribution, na skutek antropogenicznych zmian klimatu prawdopodobieństwo wystąpienia tak intensywnych pożarów zwiększyło się o 35 procent w porównaniu z wartościami sprzed epoki industrialnej. Przy obecnych poziomach emisji dwutlenku węgla do końca wieku ryzyko to wzrośnie do 70 procent.

Tragiczne pożary w Kalifornii mogą stać się nową normalnością. "Gotowy przepis na katastrofę"

Tragiczne pożary w Kalifornii mogą stać się nową normalnością. "Gotowy przepis na katastrofę"

Źródło:
World Weather Attribution, Reuters

Organizacja Ludzie na rzecz Etycznego Traktowania Zwierząt (PETA) po raz kolejny zaproponowała zmianę tradycyjnej formuły świętowania Dnia Świstaka. Co roku Amerykanie czekają aż gryzonie, ze słynnym Philem na czele, przepowiedzą pogodę. W trosce o dobro świstaków PETA wolałaby, aby warunki, jakie nastaną, wyczytywano z wegańskiego tortu.

Wegański tort zamiast przepowiedni świstaka

Wegański tort zamiast przepowiedni świstaka

Źródło:
CNN, PETA

Wymiociny sprzed 66 milionów lat zostały znalezione w Danii. Nietypowa skamieniałość pochodzi z czasów, gdy na Ziemi rządziły dinozaury, jednak to nie one pozostawiły po sobie ten ślad.

Tajemnicza skamieniałość okazała się wymiocinami sprzed 66 milionów lat

Tajemnicza skamieniałość okazała się wymiocinami sprzed 66 milionów lat

Źródło:
CNN, BBC

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Prawdopodobieństwo, że tak się stanie, wynosi 1,2 procent - oznajmiła w środę Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Astronomowie bacznie ją obserwują. 

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku

Źródło:
PAP, ESA, space.com

Silny wiatr porwał przyczepę, która stała na zamarzniętym jeziorze w stanie Wisconsin. Podmuchy spowodowały również powstanie charakterystycznych zamrożonych fal na brzegach zbiornika.

Pogoda była taka, że przyczepa odjechała wędkarzowi

Pogoda była taka, że przyczepa odjechała wędkarzowi

Źródło:
CNN, Spectrum News 1

Chiński zespół naukowców wyhodował myszy pochodzące od dwóch ojców. Co więcej - niektórym gryzoniom udało się osiągnąć wiek dorosły. Aby tego dokonać, konieczna była modyfikacja zestawu kluczowych genów warunkujących rozwój zarodków.

Wyhodowano myszy, które mają dwóch ojców. Gryzonie dorosły, a w badaniach nastąpił przełom

Wyhodowano myszy, które mają dwóch ojców. Gryzonie dorosły, a w badaniach nastąpił przełom

Źródło:
PAP, The Scientist, MIT Technology Review, Cell Press

Pogoda na dziś. Czwartek 30.01 przyniesie przeważnie pogodną aurę, tylko lokalnie może popadać słaby deszcz. Termometry wskażą od 7 do 12 stopni Celsjusza.

Sporo słońca, na termometrach aż 12 stopni. Pogoda na dziś

Sporo słońca, na termometrach aż 12 stopni. Pogoda na dziś

Źródło:
tvnmeteo.pl

Lawina porwała w środę grupę narciarzy we francuskim ośrodku Val-Cenis w departamencie Sabaudia. Zginęły trzy osoby - poinformowała agencja AFP, powołując się na lokalne władze.

Lawina zeszła we Francji. Nie żyje trzech narciarzy     

Lawina zeszła we Francji. Nie żyje trzech narciarzy     

Źródło:
PAP, AFP, france3-regions.francetvinfo.fr

Niagara, położona na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady, w niektórych miejscach pokryła się imponującą warstwą lodu. Na nagraniu udostępnionym we wtorek widać, jak jeden z najbardziej imponujących wodospadów świata wygląda w zimowym wydaniu.

Wodospad Niagara pod warstwą lodu i śniegu

Wodospad Niagara pod warstwą lodu i śniegu

Źródło:
Reuters, AccuWeather

Kolejna burza, którą nazwano Ivo, uderzyła w Hiszpanię. Towarzyszący żywiołowi wiatr w porywach rozpędzał się do 100 kilometrów na godzinę. Burza przyniosła obfite opady deszczu oraz śniegu. W wielu regionach kraju wciąż obowiązują ostrzeżenia.

Zamknięte szkoły, auta pod śniegiem. Burza Ivo uderzyła

Zamknięte szkoły, auta pod śniegiem. Burza Ivo uderzyła

Źródło:
ENEX, larazon.es, elconfidencial

Niezbyt przyjemną środę ma za sobą legwan z Miami Beach na Florydzie. Panujące nad Stanami Zjednoczonymi zimno zmusiło gada do przejścia w stan uśpienia, przez co spadł z drzewa. "Zamrożonym" legwanem zainteresował się przedstawiciel innego gatunku, lepiej radzącego sobie z zimnem.

"Zamrożony" legwan spadł z drzewa. Zabawna reakcja kota

"Zamrożony" legwan spadł z drzewa. Zabawna reakcja kota

Źródło:
CNN, WFLA, FWC, tvnmeteo.pl

Włoska straż przybrzeżna poinformowała w środę, że doszło do częściowego zawalenia się molo w kurorcie Marina di Massa w Toskanii. Stało się tak najprawdopodobniej przez silne porywy wiatru, które sprawiły, że w konstrukcję uderzył statek.

Statek wpadł na molo w Toskanii i poważnie je uszkodził

Statek wpadł na molo w Toskanii i poważnie je uszkodził

Źródło:
Reuters

Amerykańscy meteorolodzy ostrzegają przed pogodą, jaka w najbliższych dniach nastanie w Stanach Zjednoczonych. Front atmosferyczny, który przyniósł długo wyczekiwane, ale bardzo intensywne opady deszczu w Kalifornii, będzie poruszał się na wschód, niosąc za sobą zarówno śnieżyce, jak i ulewy. Służby ostrzegły przed możliwością wystąpienia powodzi błyskawicznych.

Możliwe śnieżyce oraz powodzie błyskawiczne. Kolejne załamanie pogody w USA

Możliwe śnieżyce oraz powodzie błyskawiczne. Kolejne załamanie pogody w USA

Źródło:
FOX Weather, NWS

Władze japońskiego miasta Yashio ewakuowały część mieszkańców z powodu zapadającej się ziemi i ryzyka wycieku gazu. We wtorek na jednym ze skrzyżowań powstała ogromna dziura, do której wpadła ciężarówka. Kilkanaście godzin później niedaleko miejsca katastrofy grunt zapadł się po raz drugi.

W mieście powstało nowe zapadlisko. Władze ewakuują mieszkańców

W mieście powstało nowe zapadlisko. Władze ewakuują mieszkańców

Źródło:
NHK, CNA, Reuters

Pogoda na ferie zimowe 2025. Już za kilka dni kolejne województwa, między innymi mazowieckie, rozpoczną zimowy wypoczynek. Sprawdź szczegóły prognozy. 

Kolejne województwa szykują się na ferie zimowe. Jaka będzie pogoda

Kolejne województwa szykują się na ferie zimowe. Jaka będzie pogoda

Źródło:
tvnmeteo.pl

Zima wróci do Polski. Arleta Unton-Pyziołek z tvnmeteo.pl przedstawiła najnowsze prognozy na początek lutego. Ekspertka spodziewa się znacznego ochłodzenia, a także opadów śniegu. Na jak długo zostanie z nami zima?

Zima wróci do Polski. "Temperatura spadnie na łeb na szyję"

Zima wróci do Polski. "Temperatura spadnie na łeb na szyję"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Do hrabstwa Los Angeles - regionu dotkniętego przez silne i niszczycielskie pożary - po trzech tygodniach zaczęli wracać mieszkańcy. Naukowcy przeanalizowali, co mogło doprowadzić do tak rozległych szkód.

Mieszkańcy hrabstwa Los Angeles wracają do domów po pożarach. "Nie mamy pojęcia, co zobaczymy"

Mieszkańcy hrabstwa Los Angeles wracają do domów po pożarach. "Nie mamy pojęcia, co zobaczymy"

Źródło:
Reuters

Indie z powodzeniem umieściły na orbicie Ziemi nowego satelitę nawigacyjnego. Urządzenie opuściło naszą planetę na pokładzie rakiety zbudowanej w tym kraju. Była to pierwsza indyjska misja w 2025 roku i setny start z Centrum Kosmicznego Satish Dhawan.

Indyjski satelita poleciał w kosmos. Ma ważną misję

Indyjski satelita poleciał w kosmos. Ma ważną misję

Źródło:
Reuters

Najwyższy szczyt Ekwadoru i jego okolice pokryła gruba pokrywa śnieżna. Ten widok przyciągnął sporo turystów, którzy skorzystali z okazji, by spędzić czas wśród białych krajobrazów. Wulkan o nazwie Chimborazo to wyjątkowy punkt na mapie świata.

Śnieg przyciągnął tłumy w najbliższy gwiazdom punkt Ziemi

Śnieg przyciągnął tłumy w najbliższy gwiazdom punkt Ziemi

Źródło:
El Universo, NOAA

Asteroida 2024 PT5, która przez pewien czas była drugim księżycem Ziemi, prawdopodobnie pochodzi właśnie z Księżyca. Świadczyć o tym mają właściwości chemiczne obiektu. Malutka skała została wystrzelona w przestrzeń kosmiczną tysiące lat temu - i nie jest jedynym obiektem tego typu.

Była naszym drugim księżycem. Mogła oderwać się od Srebrnego Globu

Była naszym drugim księżycem. Mogła oderwać się od Srebrnego Globu

Źródło:
CNN, NASA

Północna Francja walczy ze skutkami intensywnych opadów deszczu. Najtrudniejsza sytuacja panuje w okolicach Rennes, stolicy Bretanii - pod wodą znalazły się całe miejscowości. W mieście Pont-Rean fale zaczęły wdzierać się do domów w środku nocy, a mieszkańcy mieli zaledwie kilka chwil, by zabrać najpotrzebniejsze rzeczy. Kolejne dni mają przynieść dalsze opady.

Powódź przyszła w środku nocy. "Zabraliśmy najpotrzebniejsze rzeczy, ubrania, kota"

Powódź przyszła w środku nocy. "Zabraliśmy najpotrzebniejsze rzeczy, ubrania, kota"

Aktualizacja:
Źródło:
Francebleu, Reuters, Meteo France, Meteo Bretagne, TF1 Info

Gigantyczne opłaty czekały kierowców z Atlanty, którzy porzucili swoje auta na oblodzonych drogach. Wiele osób musiało opuścić swoje pojazdy podczas nietypowych dla tego regionu burz śnieżnych, które w zeszłym tygodniu nawiedziły południowo-wschodnie Stany Zjednoczone.

Porzucili auta na oblodzonych drogach, teraz muszą sporo za to zapłacić

Porzucili auta na oblodzonych drogach, teraz muszą sporo za to zapłacić

Źródło:
CNN, MotorBiscuit