"Obalają mit polskiej kawalerii". Unikatowe fotografie z manewrów z 1939 roku

Pomorze

Muzeum II Wojny Światowej w GdańskuWojskowe Lotnictwo w 1939 roku

Wyjątkowy zbiór ponad 260 negatywów zdjęć wykonanych przez znanego fotografa Henryka Poddębskiego, przedstawiających manewry wojska polskiego latem 1939 r. zakupiło gdańskie Muzeum II Wojny Światowej. Część fotografii znajdzie się na ekspozycji głównej placówki.

- To unikatowe zdjęcia, które nie były nigdy dotąd publikowane. Wykonano je podczas ćwiczeń różnych formacji polskiego wojska – od kawalerii, przez oddziały pancerne, po lotnictwo czy saperów, na krótko przed wybuchem II wojny światowej - powiedział Marcin Westphal, kierownik działu wystawienniczego Muzeum II Wojny Światowej.

Możemy na nich oglądać polskich żołnierzy w umundurowaniu, wyposażeniu i z uzbrojeniem dokładnie takim, jakiego używali oni w czasie kampanii wrześniowej.

Wykonano je dobrym sprzętem, na kliszach wysokiej jakości

Według Westphala wyjątkowa wartość fotografii polega też na ich jakości - zarówno tej artystycznej, jak i technicznej. - Zdjęcia wykonano dobrym sprzętem, na kliszach wysokiej jakości i z dużą dbałością o właściwe oświetlenie. Dzięki temu świetnie widoczne są na nich nawet drobne szczegóły – powiedział.

Dodał, że sposób kadrowania i inne elementy zdjęć zdradzają artystyczne podejście autora znanego głównie z fotografii przedstawiających różne zakątki Polski z okresu międzywojennego, w tym np. Warszawy, Gdyni czy Kresów.

"Obalają mit polskiej kawalerii"

Zdjęcia z manewrów pokazują, że jakość uzbrojenia polskiego wojska w przededniu wybuchu wojny była niezła: oddziały pancerne dysponowały np. wozami bojowymi i czołgami, które jakością nie ustępowały niemieckim, polskie wojsko miało jednak dużo mniej tego typu sprzętu.

- Zdjęcia obalają też mit polskiej kawalerii, według którego miała ona z lancami czy szabelkami atakować niemieckie czołgi. Na fotografiach świetnie widać, że konie wykorzystywane były przez kawalerzystów tylko jako środek transportu, a do walki służyła im np. broń maszynowa – powiedział Westphal.

Pracownicy muzeum ustalali w jakich okolicznościach wykonano fotografie

Zestaw 263 negatywów zdjęć Muzeum zakupiło od Krystyny Kukieły - córki Poddębskiego. Kliszom nie towarzyszył jednak żaden opis, który precyzowałby, kiedy i w jakich okolicznościach fotografie zostały wykonane. Dopiero badania przeprowadzone przez pracowników Muzeum II Wojny Światowej pozwoliły ustalić wiele szczegółów dotyczących fotografii.

Jak wyjaśnił Westphal, określenie dat i miejsc wykonania zdjęć było możliwe m.in. dzięki informacjom z archiwów i literatury dotyczącej terminów oraz lokalizacji konkretnych manewrów czy drobnym elementom wojskowych ubiorów i wyposażenia widocznych na zdjęciach. Kierując się tymi wskazówkami historycy z placówki ustalili, że większość fotografii wykonano na manewrach, które odbywały się w lipcu i sierpniu na poligonach zlokalizowanych w ówczesnych okolicach Warszawy, w tym na Okęciu, w Rembertowie, Legionowie czy w Mińsku Mazowieckim.

Jeden z nielicznych fotografów, którzy dokumentowali wojskowe manewry

Z ustaleń muzealników wynika, że Poddębski był jednym z nielicznych fotografów, którzy w okresie międzywojennym na zlecenie Ministerstwa Spraw Wojskowych wykonywali zdjęcia dokumentujące wojskowe manewry. - Sądzimy, że także negatywy, w których posiadanie weszliśmy, mogły być efektem jednego z takich zleceń. Być może Poddębski nie zdążył wykonać odbitek i dostarczyć swoich prac przed 1 września i dlatego zostały one w jego domu – powiedział Westphal.

Wiele zdjęć Muzeum planuje wykorzystać na wystawie głównej placówki, a konkretnie w jej części opowiadającej o wrześniu 1939 r. Fotografie będą też wykorzystywane w publikacjach opracowywanych pod auspicjami placówki.

Negatywy przetrwały wojnę w warszawskim mieszkaniu zmarłego fotografaMuzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Negatywy przetrwały wojnę w warszawskim mieszkaniu fotografa

Według relacji Krystyny Kukieły, negatywy przetrwały wojnę w warszawskim mieszkaniu zmarłego w 1945 r. w niemieckim obozie fotografa. Niedawno córka artysty skontaktowała się z jednym z muzeów z ofertą sprzedaży negatywów. - Ze względu na profil swojej działalności, placówka ta nie była zainteresowana kupnem, ale poinformowała o ofercie nasze muzeum, a my zdecydowaliśmy się nabyć klisze – powiedział Westphal zaznaczając, że Muzeum chce zachować w tajemnicy kwotę, na jaką opiewała transakcja.

To unikatowe zdjęcia, które nie były nigdy dotąd publikowaneMuzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Otwarcie muzeum planowane jest na rok 2016

Muzeum II Wojny Światowej powstaje nad Motławą w historycznym centrum Gdańska. Budowa obiektu rozpoczęła się w sierpniu 2012 r., a otwarcie placówki planowane jest na rok 2016. Urządzona na powierzchni 5 tys. m kw. wystawa główna ma pokazać wojenne losy Polaków, ale też doświadczenia innych narodów.

Muzeum II Wojny Światowej powstaje w GdańskuMuzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Ekspozycja Muzeum II Wojny Światowej w GdańskuMuzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Jeśli chcielibyście nas zainteresować tematem związanym z Waszym regionem - czekamy na Wasze sygnały/materiały. Piszcie na Kontakt24@tvn.pl.

Autor: ws/kv / Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku