"Należy stworzyć niezawisłe państwo polskie"

[object Object]
"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiaktvn24
wideo 2/21

To był pierwszy raz, gdy zachodni przywódca tak jasno powiedział o niepodległości Polski. 100 lat temu Polski wciąż nie było na mapie. Wtedy, w styczniu 1918 roku, prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson przedstawił orędzie o powojennym ładzie na świecie. W 13. punkcie jasno stwierdził, że musi zostać utworzone niepodległe państwo polskie. Włączenie do orędzia sprawy polskiej to zasługa Ignacego Jana Paderewskiego. Pianista i kompozytor był wtedy bardzo popularny na Zachodzie i wykorzystywał to w dyplomacji. Reportaż dziennikarki TVN24 Brygidy Grysiak.

Kiedy wybucha I wojna światowa, pianista i kompozytor Ignacy Jan Paderewski jest już znany na całym świecie. Największą sławę i pieniądze zdobywa w Ameryce.

Na początku 1915 roku razem z Henrykiem Sienkiewiczem zakłada w Lozannie Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

- Zdaje sobie sprawę, że może liczyć na to, że gros źródeł tego komitetu może pochodzić z Polonii amerykańskiej i jedzie do Stanów Zjednoczonych. I właśnie w Stanach Zjednoczonych, ale wcześniej także we Francji, Anglii tworzy te komitety pomocy - mówi prof. dr hab. Marian Marek Drozdowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, biograf Ignacego Paderewskiego.

Jak pisze Paderewski w pamiętnikach, tworzy je po to, żeby szukać pomocy dla Polski: "Będę mówić o Polsce i ludzie będą zmuszeni myśleć o Polsce, a to jest właśnie sposób, dzięki któremu Polska trafi do myśli i czynów tych ludzi".

- Miał od początku plan taki, żeby poprzez Amerykę, rząd amerykański próbować tę Polskę przywrócić na mapę Europy - mówi Wiesław Dąbrowski, dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Paderewskiego.

"To człowiek, który musi mi pomóc"

Choć Paderewski był wielką gwiazdą, nie było mu łatwo. "Z każdej strony spotykałem się z niechęcią" - pisze w pamiętnikach. Aż do chwili, kiedy w jednej z gazet zobaczył zdjęcie pułkownika Edwarda Mandella House'a.

"Nie czytając podpisu powiedziałem do siebie: chciałbym poznać tego człowieka. Przeczytałem tekst obok zdjęcia. Prezydent wysyłał go już dwa razy z misją pokojową do Europy. Pomyślałem: to człowiek, który musi mi pomóc i zrobię wszystko, by się z nim spotkać" - czytamy w pamiętnikach pianisty.

- House był pierwszym wspólnikiem Wilsona. Jak potem piszą biografowie, to był jego alter ego. Oni myśleli podobnie - zauważa historyk prof. Halina Parafianowicz z Uniwersytetu w Białymstoku.

Paderewski spotyka się z pułkownikiem Housem, który obiecuje pomóc. Dwa tygodnie później House rozmawia o Polsce z prezydentem Woodrowem Wilsonem.

"Zastanawiałem się, czy da się nawiązać porozumienie z Rosją oraz państwami centralnymi i za pomocą amerykańskiej komisji zrobić dla Polski to, co Anglia i Francja robiły dla Belgii. Prezydent zgodził się" - pisze w pamiętnikach Edward Mandell House.

To "zielone światło" dla pomocy humanitarnej oraz początek rozmów w Białym Domu o Polsce i jej miejscu na powojennej mapie Europy. To także początek przyjaźni na całe życie Paderewskiego i House'a.

- To była rzeczywiście przyjaźń dozgonna. To Paderewski potem będzie promować ten wkład House'a w odbudowę państwa polskiego i jego zaangażowanie. To Paderewski sfinansuje pomnik House'a w Warszawie w Parku Skaryszewskim. Do końca życia będzie przypominać to nazwisko - zwraca uwagę prof. Halina Parafianowicz.

"Żyje w ogromnej nędzy wielki naród"

Po zapoznaniu prezydenta Wilsona ze sprawą, pułkownik House trzyma rękę na pulsie. Ignacy Jan Paderewski zaczyna koncerty, podczas których opowiada Amerykanom o Polsce.

"Proszę was: mówcie o Polsce waszym życzliwym dobrym przyjaciołom. Powiedzcie im, że hen daleko od waszego kwitnącego kraju, zasobnego, szczęśliwego kraju, żyje w ogromnej nędzy wielki naród. Zgnębiony biedą, a jego cierpienia przekroczyły wszelkie granice ludzkiej wytrzymałości. Powiedzcie im, że ten właśnie naród, gdy oni byli w potrzebie, posłał im Kościuszkę i ofiarował Pułaskiego" - pisze w pamiętnikach Paderewski.

- Jak przemawiał Paderewski, ludzie mieli nieraz łzy w oczach. Amerykanie, którzy nie wiedzieli, gdzie Polska leży i nie wiedzieli, jaka tam krzywda się stała, co to za zabory, rozbiory - mówi prof. Halina Parafianowicz.

Ponad 300 koncertów, które wykonuje w Stanach Zjednoczonych - jak dodaje jego biograf - wykorzystuje dla propagandy naszej idei Polski niepodległej. - Był człowiekiem, który uratował setki tysięcy ludzi - mówi.

Paderewski koncertuje w Białym Domu

W pamiętnikach Paderewskiego czytamy, że w listopadzie 1916 roku dostał zaproszenie na obiad do Białego Domu z prośbą o koncert.

- Prezydent Wilson był tak zakochany w jego grze - jeśli tak można powiedzieć - że wielokrotnie Paderewski grał w Białym Domu i wielokrotnie miał okazję rozmawiać z prezydentem Wilsonem, którego przekonał do tego, że kraj, którego nie ma na mapie, a który w sercu Paderewski nosił i nazywa się Polska, ma swoją historię ponad tysiącletnią, że mamy swój język, kulturę, dokonania - mówi Wiesław Dąbrowski, dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Paderewskiego.

W orędziu pokojowym Polska miała być przykładem kraju, którego niepodległość ma być gwarantem pokoju w Europie.

- Szukano najlepszej gwarancji w Europie Środkowo-Wschodniej, prozachodniej i demokratycznej, która zapobiegnie odrodzeniu się potęgi Niemiec. To właśnie Polska dawała takie gwarancje - mówi historyk i badacz dziejów Polski, prof. Neal Pease.

Wilson obiecuje Polsce pomoc. Rozmawiają o tym w dniu urodzin Paderewskiego. Dzień później Wilson wygrywa wybory na kolejną kadencję.

"W niedługim czasie po rozmowie z prezydentem pułkownik House poprosił mojego męża, aby napisał do niego memorandum w sprawie Polski rozważając w nim warunki polityczne, geograficzne i inne, w jakich kraj znajdował się w tamtym momencie (...)" - pisze we wspomnieniach Helena Paderewska.

"W niepodległej Polsce widział zwycięstwo"

Był styczeń 1917 roku. Na 17 stronach Paderewski napisał ze szczegółami jaka była Polska przed rozbiorami i jaka powinna być po wojnie. Pisał o Stanach Zjednoczonych Polski.

Prezydent Wilson w noworocznym orędziu przed Senatem 22 stycznia 1917 mówi: "zakładam, żeby przytoczyć tylko jeden przykład, że mężowie stanu są wszędzie zgodni, co do tego, że winna istnieć zjednoczona, niepodległa i samorządna Polska".

- Po deklaracji z 22 stycznia o prawie Polski do niepodległości, odbyły się wielkie demonstracje ku czci Wilsona w okupowanej Warszawie, Krakowie, we Lwowie, w innych miastach - wspomina biograf Paderewskiego.

- Dla części Amerykanów zaskoczeniem było samo zaangażowanie się amerykańskiego prezydenta w politykę europejską. Wilson użył tego orędzia w Senacie jako zapowiedzi idei przystąpienia Ameryki do wojny. W niepodległej Polsce Wilson widział zwycięstwo demokracji, amerykańskiej wersji demokracji za granicą - mówi Lauren Rever z Muzeum Prezydenta Woodrowa Wilsona w Waszyngtonie.

8 stycznia 1918 roku przed kongresem prezydent Wilson wygłasza historyczne orędzie pokojowe. 13. punkt dotyczy Polski. - Należy stworzyć niezawisłe państwo polskie, które powinno obejmować terytoria zamieszkane przez ludność niezaprzeczalnie polską, któremu należy zapewnić swobodny i bezpieczny dostęp do morza i którego niezawisłość polityczną i gospodarczą oraz integralność terytorialną należy zagwarantować paktem międzynarodowym - oświadcza.

Historyk prof. Neal Pease podkreśla, że "to była definitywna deklaracja intencji i zamiarów odpowiedniego określenia mapy Europy po wojnie z niepodległą Polską, która będzie uznawana za partnera zwycięskiego sojuszu w czasach pokoju". - Oczywiście tak się nie stało. Amerykańskie zobowiązania zostały wycofane po krótkim czasie - dodaje.

"Może mogło być jeszcze lepiej"

Historycy zwracają uwagę na poprawki, jakie w ostatniej chwili prezydent Wilson naniósł na uzgodnioną wersję orędzia. - Zmienił ton wypowiedzi w wielu punktach, a w polskim punkcie 13. szczególnie na bardziej postulatywny, że nie musi, ale powinno powstać państwo polskie niepodległe (...) ponieważ, sprawa polska nie była celem wojennym Stanów Zjednoczonych - mówi historyk prof. Halina Parafianowicz.

- Tu skreślił, tu może jeszcze coś dopisał, może mogło być jeszcze lepiej. Powiedzmy sobie jednak szczerze: to wola właśnie tego polityka sprawiła, że Polska się odrodziła, odrodziła się skutecznie - mówi Ryszard Schnepf, historyk i były ambasador Polski w USA. - Atmosfera w Europie po I wojnie światowej sprzyjała powstawaniu nowych bytów. To była epoka rozpadania się wielkich mocarstw - dodaje.

W Wersalu przypieczętowano Deklarację Wilsona. Polska delegacja z Romanem Dmowskim i Ignacym Paderewskim na czele liczyła jednak na więcej.

- Prezydent w trakcie konferencji wersalskiej często odrzucał postulaty Polski. Pierwotnie komisja przyznawała nam Gdańsk, ale prezydent Wilson zgodził się na Wolne Miasto Gdańsk. Komisja przyznawała nam Górny Śląsk, ale prezydent zgodził się na plebiscyt - wyjaśnia prof. dr hab. Marian Marek Drozdowski z instytutu Historii PAN, biograf Ignacego Paderewskiego.

Roman Dmowski skomentował to we wspomnieniach krótko: "Wiem, że chciał zrobić więcej."

Prezydent Wilson, gdziekolwiek się pojawił, był witany jak bohater, choć w polityce europejskiej nie wszystko mu się udało. - Był autorem - w jakimś sensie - koncepcji Ligi Narodów. Organizacji, która by rozwiązywała problemy świata, który był wciąż w szoku po I wojnie światowej. Ten zamysł okazał się - jak wiemy - nieudany. Liga Narodów w niewielkim tylko stopniu spełniła swoje zadania - mówi Ryszard Schnepf.

11 listopada nastąpiło zawieszenie broni. Pięć dni później naczelnik Józef Piłsudski ogłosił, że niepodległość Polski stała się faktem. - Nie był jakoś specjalnie amerykańsko nastawiony. Może dlatego, że był większym realistą i nie uprawiał takiej legendy i propagandy. Może chciał też zwrócić uwagę, że to sami Polacy byli tymi, którzy wywalczyli niepodległość - mówi historyk, prof. Halina Parafianowicz.

Pod koniec grudnia 1918 roku Ignacy Paderewski przyjechał do Polski. Jego wystąpienie w Poznaniu daje impuls do Powstania Wielkopolskiego. Trzy tygodnie później stanął na czele rządu, który szybko uznaje cały Zachód. Pierwszym państwem, które nawiązuje z rządem Paderewskiego stosunki dyplomatyczne, są Stany Zjednoczone. - Stoczył wygraną batalię o przywrócenie Polski na mapę Europy - mówi Wiesław Dąbrowski. Jako premier walczył dalej - o amerykańską pomoc dla odbudowującego się kraju.

Materiały z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego www.nac.gov.pl

Autor: js/mnd / Źródło: tvn24

Raporty:
Pozostałe wiadomości
Samotny jak młody mężczyzna. Aplikacje randkowe tylko pogłębiają problem

Samotny jak młody mężczyzna. Aplikacje randkowe tylko pogłębiają problem

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Politico oceniło, że spiker Izby Reprezentantów Mike Johnson zdecydował się odblokować kwestię pomocy dla Ukrainy między innymi z powodu alarmujących raportów amerykańskiego wywiadu. Portal wskazał też na rolę Donalda Trumpa w tej kwestii oraz jego spotkanie z prezydentem Andrzejem Dudą.

Co wpłynęło na spikera Izby Reprezentantów? Kongresmeni o "dość mocnym" raporcie na temat wojny

Co wpłynęło na spikera Izby Reprezentantów? Kongresmeni o "dość mocnym" raporcie na temat wojny

Źródło:
PAP

Czerwcowe wybory do Parlamentu Europejskiego będą najtrudniejszymi wyborami dla premiera Węgier Viktora Orbana od ponownego przejęcia przez niego władzy w 2010 roku - ocenia politolog Daniel Rona z budapeszteńskiego think tanku 21 Research Center.

Politolog: Orban stoi przed najtrudniejszymi wyborami od czasu dojścia do władzy

Politolog: Orban stoi przed najtrudniejszymi wyborami od czasu dojścia do władzy

Źródło:
PAP

Donald Trump chce się odegrać na Wołodymyrze Zełenskim. Przed wyborami, które przegrał z Joe Bidenem, on dzwonił nawet do Zełenskiego i go trochę szantażował - mówił w "Faktach po Faktach" europoseł Włodzimierz Cimoszewicz, były premier, były szef MSZ i były minister sprawiedliwości. Odniósł się także do ostatniego spotkania Andrzeja Dudy z Trumpem w Nowym Jorku.

Włodzimierz Cimoszewicz: Trump chce się odegrać na Zełenskim

Włodzimierz Cimoszewicz: Trump chce się odegrać na Zełenskim

Źródło:
TVN24

Prezydent Andrzej Duda podczas seminarium na temat bezpieczeństwa transatlantyckiego w Vancouver przekonywał, że NATO musi zwiększać swój potencjał militarny i wydatki na obronność do 3 proc. PKB. Zdaniem Dudy najbardziej realistycznym scenariuszem zwycięstwa Ukrainy w wojnie jest zapewnienie jej zdolności bojowych w przemyślany i skuteczny sposób.

Duda: musimy doprowadzić do wyraźnych strat Rosji, bo Rosjanie znają tylko język siły

Duda: musimy doprowadzić do wyraźnych strat Rosji, bo Rosjanie znają tylko język siły

Źródło:
PAP

Rozpoczęła się cisza wyborcza przed drugą turą wyborów samorządowych. W Polsce zatrzymano dwie osoby podejrzane o atak na współpracownika Aleksieja Nawalnego. Z kolei pod Bagdadem doszło do potężnego wybuchu w wyniku "ataku z powietrza". Oto sześć rzeczy, które warto wiedzieć w sobotę 20 kwietnia.

Sześć rzeczy, które warto wiedzieć w sobotę 20 kwietnia

Sześć rzeczy, które warto wiedzieć w sobotę 20 kwietnia

Źródło:
PAP, TVN24

Zorza polarna może pojawić się dzisiejszej nocy na polskim niebie. Jak przekazał popularyzator astronomii Karol Wójcicki, zapanowały doskonałe warunki do jej obserwacji. W podziwianiu zjawiska mogą przeszkodzić jednak gęste chmury.

"Zorza na polskim niebie to niemal pewniak". Czy dopisze pogoda?

"Zorza na polskim niebie to niemal pewniak". Czy dopisze pogoda?

Źródło:
Z głową w gwiazdach, tvnmeteo.pl

Policjant rzucił się na pomoc tonącej w Wiśle dziewczynie. Zadziałał natychmiast i dużo ryzykował, ale zrobił to w najrozsądniejszy możliwie sposób.

Skoczył do Wisły, by ratować nastolatkę. Niezwykła akcja policjanta

Skoczył do Wisły, by ratować nastolatkę. Niezwykła akcja policjanta

Źródło:
Fakty TVN

W najbliższą niedzielę 21 kwietnia odbędzie się druga tura wyborów samorządowych. Choć głosować będą mieszkańcy tylko niektórych polskich miast, cisza wyborcza obowiązywać będzie w całym kraju.

Druga tura wyborów samorządowych. Gdzie obowiązuje cisza wyborcza? Jak długo trwa?

Druga tura wyborów samorządowych. Gdzie obowiązuje cisza wyborcza? Jak długo trwa?

Źródło:
PAP, tvn24.pl

W niedzielę mieszkańcy 748 gmin i miast w Polsce wybiorą wójtów, burmistrzów i prezydentów w drugiej turze wyborów samorządowych. W TVN24 i TVN24 GO będziemy śledzić przebieg głosowania w całej Polsce. O 20.30 rozpocznie się Wieczór Wyborczy, w trakcie którego podamy sondażowe wyniki i pierwsze komentarze.

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Pogoda na dziś, czyli na sobotę 20.04. Dzień przyniesie pochmurną aurę i opady - od deszczu po deszcz ze śniegiem i mokry śnieg. Warunki biometeorologiczne okażą się niekorzystne. Na termometrach zobaczymy maksymalnie 12 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - sobota 20.04. Popada śnieg, powieje mocniejszy wiatr

Pogoda na dziś - sobota 20.04. Popada śnieg, powieje mocniejszy wiatr

Źródło:
tvnmeteo.pl

W piątek w alei Niepodległości spłonął samochód elektryczny wart około milion złotych. Jego kierowca chciał uniknąć zderzenia z innym autem, stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w słup. Auto zajęło się ogniem. Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie, na którym widać moment uderzenia.

Najpierw dym, po kilku sekundach żywy ogień. Moment uderzenia w słup i pożar luksusowego elektryka

Najpierw dym, po kilku sekundach żywy ogień. Moment uderzenia w słup i pożar luksusowego elektryka

Źródło:
tvnwarszawa.pl, Kontakt 24

Hans Rausing, znany brytyjski miliarder, przeżywa kolejną osobistą tragedię - jego druga żona, Julia, przegrała wieloletnią walkę z rakiem. W 2012 roku zmarła pierwsza żona Rausinga, Eva. Jak podaje "The Independent", "Julia poświęciła swoje życie rodzinie i celom charytatywnym". Wraz z mężem wspierała finansowo m.in. National Gallery i inne instytucje artystyczne.

Najpierw zmarła pierwsza żona, teraz druga. Kolejna tragedia w życiu miliardera Hansa Rausinga

Najpierw zmarła pierwsza żona, teraz druga. Kolejna tragedia w życiu miliardera Hansa Rausinga

Źródło:
The Independent, The Guardian

Centralne Biuro Śledcze Policji opublikowało nagranie z akcji zatrzymania dwóch Polaków podejrzanych o napaść na rosyjskiego opozycjonistę Leonida Wołkowa, współpracownika Aleksieja Nawalnego. Obaj mężczyźni byli poszukiwani na podstawie Europejskiego Nakazu Aresztowania przez stronę litewską.

Policja pokazała nagranie z akcji zatrzymania mężczyzn podejrzanych o napaść na rosyjskiego opozycjonistę

Policja pokazała nagranie z akcji zatrzymania mężczyzn podejrzanych o napaść na rosyjskiego opozycjonistę

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W Polsce zatrzymano dwie osoby podejrzane o atak na rosyjskiego opozycjonistę Leonida Wołkowa - poinformowało CBŚP. Wołkow, bliski współpracownik nieżyjącego już krytyka Kremla Aleksieja Nawalnego, został napadnięty w Wilnie 12 marca. Zatrzymanych obywateli Polski doprowadzono do Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie, gdzie wykonano z nimi dalsze czynności. Mężczyźni są obecnie tymczasowo aresztowani.

Zatrzymania po ataku na współpracownika Nawalnego. To obywatele Polski

Zatrzymania po ataku na współpracownika Nawalnego. To obywatele Polski

Aktualizacja:
Źródło:
LRT, PAP, Radio Swoboda, tvn24.pl

Do tragicznego wypadku doszło na przystanku tramwajowym w Bydgoszczy. Piętnastoletnia dziewczyna zginęła pod kołami tramwaju. Policja bada przyczyny wypadku. Sprawą zajmuje się też sąd rodzinny. Są już pierwsze decyzje.

Tragedia na przystanku. Piętnastolatka czekała na tramwaj, zginęła pod jego kołami. Pierwsze decyzje sądu

Tragedia na przystanku. Piętnastolatka czekała na tramwaj, zginęła pod jego kołami. Pierwsze decyzje sądu

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Do pożaru samochodu elektrycznego doszło na skrzyżowaniu alei Niepodległości z ulicą Madalińskiego. Auto zajęło się ogniem po tym, jak kierowca uderzył w słup.

Chciał uniknąć kolizji, uderzył w słup. Elektryczne auto doszczętnie spłonęło

Chciał uniknąć kolizji, uderzył w słup. Elektryczne auto doszczętnie spłonęło

Źródło:
Kontakt24, tvnwarszwa.pl

Przy skrzyżowaniu alei Niepodległości z ulicą Madalińskiego w Warszawie spłonął elektryczny lucid air. Auto, którego wartość w Polsce szacuje się na nawet milion złotych, to rzadkość na europejskich drogach. Dlaczego jest wyjątkowe?

W Warszawie spłonął lucid air o wartości nawet miliona złotych. Prawdopodobnie jedyny taki w Polsce

W Warszawie spłonął lucid air o wartości nawet miliona złotych. Prawdopodobnie jedyny taki w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Pół miliona złotych schowanych w niewielkiej, ciemnej torbie przekazał mieszkaniec łódzkiego Śródmieścia w ręce oszusta. Ofiara przestępstwa była przekonana, że pomaga policji i prokuraturze rozbić grupę przestępczą. Kilka miesięcy po zdarzeniu, które nagrały kamery, policja zatrzymała 21-letnią kobietę i jej o rok młodszego partnera. 

Oszust przejął pół miliona złotych. Policja pokazuje nagranie

Oszust przejął pół miliona złotych. Policja pokazuje nagranie

Źródło:
tvn24.pl

Dziennikarze TVN i TVN24 zostali w piątek w Gdyni nagrodzeni podczas VII edycji Festiwalu Wrażliwego. Zdobyli wszystkie nagrody w kategorii Reportaż Filmowy. Nagrodę specjalną "Człowiek Wrażliwy" otrzymała dziennikarka TVN24 Ewa Ewart.

Dziennikarze TVN i TVN24 nagrodzeni podczas VII edycji Festiwalu Wrażliwego

Dziennikarze TVN i TVN24 nagrodzeni podczas VII edycji Festiwalu Wrażliwego

Źródło:
TVN24, tvn24.pl

Ziemia pod chińskimi miastami zapada się, co prowadzi do rosnącego ryzyka występowania powodzi. Naukowcy alarmują w nowej analizie, że na zagrożonych terenach mieszkają miliony ludzi. Powodem tego niebezpiecznego zjawiska jest niezwykle szybka urbanizacja Państwa Środka. Problem dotyczy jednak nie tylko Chin.

Prawie połowa chińskich miast się zapada. Zagrożenie dla milionów ludzi

Prawie połowa chińskich miast się zapada. Zagrożenie dla milionów ludzi

Źródło:
CNN, Reuters, BBC, Science

Tegoroczny Konkurs Piosenki Eurowizji rusza już za niespełna trzy tygodnie. Na scenie wystąpią wykonawcy z kilkudziesięciu krajów. Kogo zobaczymy w półfinałach, a kto dostaje się do finału bez eliminacji? Wyjaśniamy.

Eurowizja 2024. Kiedy finały, którego dnia zaśpiewa reprezentantka Polski?

Eurowizja 2024. Kiedy finały, którego dnia zaśpiewa reprezentantka Polski?

Źródło:
eurovision.tv, eurowizja.org, tvn24.pl

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24