W styczniu doszło do dwóch tragicznych zdarzeń z udziałem agentów Urzędu ds. Imigracji i Egzekwowania Ceł (ICE), które wstrząsnęły amerykańską opinią publiczną. Życie straciły dwie osoby - obywatele amerykańscy, a sposób działania funkcjonariuszy budzi nie tylko ogromne kontrowersje, ale i głośny sprzeciw. Kim są i jakie mają uprawnienia agenci ICE?
Czym jest ICE? Kiedy powstało i czym się zajmuje
- ICE jest federalną agencją, która podlega Departamentowi Bezpieczeństwa Krajowego USA (DHS).
- Powstała po atakach terrorystycznych z 11 września 2001 roku, po wprowadzeniu ustawy o bezpieczeństwie wewnętrznym (Homeland Security Act) w 2002 roku - która utworzyła DHS i jej pomocnicze agencje. ICE zaczęło działać pod obecną nazwą w 2003 roku, w wyniku połączenia byłej Służby Celnej Stanów Zjednoczonych oraz Służby Imigracyjnej i Naturalizacyjnej.
- Do głównych celów ICE należy między innymi egzekwowanie prawa imigracyjnego oraz ochrona bezpieczeństwa narodowego.
- Obecnie, od marca 2025 roku, p.o. dyrektora ICE jest Todd M. Lyons.
Ilu jest agentów ICE i jakie mają uprawnienia?
- Według danych z oficjalnej strony internetowej, w ICE pracuje ponad 20 tys. osób, w tym funkcjonariusze i personel pomocniczy. Istnieje ponad 400 biur agencji, które są rozlokowane w całych Stanach Zjednoczonych i na świecie. Służba za czasów Trumpa cały czas prowadzi aktywną kampanię rekrutacyjną.
- Agenci ICE mogą zatrzymywać i aresztować osoby podejrzane o nielegalny pobyt w USA, które np. wkroczyły na terytorium kraju nielegalnie, albo - choć wjechały legalnie - pozostały po okresie dopuszczonym w wizie, na podstawie której przybyły.
- W określonych przypadkach mogą zatrzymać też obywateli USA, jeśli np. przeszkadzają w wykonywaniu czynności lub atakują funkcjonariuszy.
- Agenci ICE potrzebują pisemnego nakazu sądowego, aby wkraczać na prywatne posesje.
- ICE może zatrzymać daną osobę tymczasowo i zwolnić po przesłuchaniu, a w innych przypadkach może przetransportować ją do jednego z aresztów zarządzanych przez ICE. Wiele aresztowanych osób walczy o uzyskanie prawa pobytu w USA, jednak jeśli nie uda im się to, ostatecznie mogą zostać deportowani - pisze BBC.
Źródło: PAP/EPA/Olga Fedorova
ICE za czasów Trumpa
- Na początku swojej drugiej kadencji Donald Trump zaostrzył politykę imigracyjną, co było jedną z jego obietnic wyborczych. Agenci ICE stali się głównym narzędziem do realizowania celu zatrzymań i masowych deportacji.
- Według BBC Trump w ostatnim roku znacznie rozbudował ICE, zwiększył budżet tej agencji i zakres jej zadań. Dotychczas roczny budżet ICE wynosił około 10 mld dolarów. W lipcu 2025 roku, na mocy ustawy One Big Beautiful Act, do ICE trafiło 75 mld dolarów dodatkowych środków, czyniąc ją najlepiej finansowanym organem ścigania w rządzie federalnym - pisało CBS News.
- W komunikacie ze stycznia 2026 roku przekazano, że przez ostatni rok deportowanych zostało ponad 675 tys. osób, a dobrowolnie kraj opuściło już ponad 2,2 mln.
- W połowie stycznia liczba osób zatrzymanych, przebywających w zamkniętych ośrodkach ICE, wynosiła około 73 tys. i była najwyższą w historii agencji - podało CBS News, powołując się na rządowe dane. Wszystkim tym osobom groziła deportacja.
- Od początku kadencji Trumpa ICE zaczęło regularnie upubliczniać w mediach społecznościowych informacje o swoich działaniach, w tym dzienne liczby aresztowań, wraz z nazwiskami i zdjęciami aresztowanych osób.
Sposób działania ICE - kontrowersje
- Kogo zatrzymuje ICE? W zeszłym tygodniu oburzenie wywołało zatrzymanie przez agentów 5-letniego chłopca wraz z ojcem. Media i politycy opozycji pokazują przypadki zatrzymań obywateli USA, w tym również weteranów amerykańskiej armii. Jak podaje BBC, powołując się na dane organizacji ProPublica, tylko w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy prezydentury Donalda Trumpa doszło do ponad 170 przypadków przetrzymywania przez agentów federalnych obywateli USA wbrew ich woli. Dotyczyły one Amerykanów, których podejrzewano o to, że są nielegalnymi imigrantami.
- Na nagraniach publikowanych w mediach społecznościowych przez przypadkowych świadków często można zobaczyć agentów ICE noszących cywilne ubrania, maski i jeżdżących nieoznakowanymi samochodami. Już w lipcu ubiegłego roku media pisały, że grupa stanowych prokuratorów domagała się ustawowego zakazu zakładania masek na twarz przez agentów imigracyjnych i zobowiązania ich do okazywania identyfikatorów i odznak swojej służby.
- Jednak bodaj największe kontrowersje budzi sposób działania funkcjonariuszy. W mediach społecznościowych wiele jest przykładów użycia brutalnych metod. CNN zauważa, że krytycy oskarżają władze o stosowanie przez służby imigracyjne "broni wojennej" przeciwko pokojowo nastawionym społecznościom. Wymienia gaz, granaty hukowe, pieprzowe i gumowe kule.
Protesty po zastrzeleniu Renee Good i Alexa Prettiego
- W styczniu doszło do dwóch głośnych i zakończonych tragicznie przypadków użycia broni palnej przez agentów ICE, które wywołały masowe protesty. 7 stycznia w Minneapolis przez funkcjonariusza ICE życie straciła 37-letnia kobieta, Renee Good, obywatelka USA. Według Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) funkcjonariusz ICE otworzył ogień "w obawie o własne życie oraz bezpieczeństwo innych", gdy kobieta miała "użyć pojazdu jako broni" i próbować potrącić agentów. Burmistrz miasta stanowczo odrzucił taką wersję zdarzenia, nie potwierdzają jej też wielokrotne analizy nagrań z miejsca zdarzenia. Demokraci z Minnesoty uznali użycie broni przez funkcjonariusza za nieuzasadnione. Postrzelenie kobiety wywołało masowe protesty w kraju.
- 24 stycznia, również w Minneapolis, agenci ICE postrzelili obywatela USA, Alexa Prettiego, który zmarł na miejscu. Według DHS był on uzbrojony i miał stawiać agresywny opór. Jednak ze szczegółowej analizy nagrań, przeprowadzonej przez CNN wynika, że został pozbawiony broni, zanim padły strzały. Według policji 37-latek miał pozwolenie na broń. Pretti był pielęgniarzem pracującym w szpitalu dla weteranów w mieście.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:
Kiedy ICE może użyć broni?
- Możliwość użycia siły przez ICE określa amerykańskie prawo, w tym konstytucja, a także wewnętrzne regulacje DHS. Według cytowanego przez BBC Chrisa Slobogina z Wydziału Prawa Uniwersytetu Vanderbilt, zgodnie z konstytucją służby mogą użyć "śmiercionośnej siły (środków, które mogą doprowadzić do śmierci, jak broń - red.) tylko w wypadku gdy osoba stwarza poważne zagrożenie dla nich lub innych osób lub gdy dopuściła się przestępstwa z użyciem przemocy".
- Według zaleceń DHS z 2023 roku funkcjonariusze federalni "mogą użyć śmiercionośnej siły tylko wtedy, gdy jest to konieczne" i "mają uzasadnione podstawy by sądzić, że osoba, wobec której użyto takiej siły, stwarza bezpośrednie zagrożenie śmierci lub poważnych obrażeń ciała" dla nich samych lub innej osoby - podsumowuje BBC.
Co agenci ICE robią w Minnesocie? Ilu ich wysłano?
- Ostatnie wydarzenia w Minneapolis to skutek zaostrzenia polityki imigracyjnej w stanie Minnesota.
- W grudniu ICE rozpoczęło w Minneapolis operację nazwaną "Operation Metro Surge", która miała być wymierzona w imigrantów, m.in. somalijskich. Stan Minnesota jest największym skupiskiem Somalijczyków w USA, choć szacuje się, że większość z nich posiada amerykańskie obywatelstwo. Trump wówczas ostro krytykował Somalijczyków.
- Do Minneapolis początkowo wysłanych zostało około 2 tys. agentów ICE. CBS News podaje, że obecnie jest tam łącznie około 3 tys. agentów ICE i Urzędu Celnego i Ochrony Granic (CBP). Portal zauważa, że to pięciokrotnie więcej, niż liczy cały departament policji Minneapolis, który liczy ok. 600 funkcjonariuszy.
- W niedzielę ICE poinformowało, że agenci przeprowadzili około 3,4 tys. aresztowań w mieście i okolicach.
Źródło: CRAIG LASSIG/EPA/PAP
Autorka/Autor: pb//am
Źródło: BBC, CNN, CBS News, tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: usice.gov