Trójpodział władzy – na czym polega

Źródło:
Konstytucja RP, TVN24.pl
Strzembosz: trójpodział władzy jest złamany od pięciu lat
Strzembosz: trójpodział władzy jest złamany od pięciu latTVN24
wideo 2/3
Strzembosz: trójpodział władzy jest złamany od pięciu latTVN24

Zasada trójpodziału władzy oznacza sytuację w państwie, gdy władze ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza są rozdzielone i zachowują między sobą równowagę. Takiemu podziałowi początek dał francuski filozof Monteskiusz. Trójpodział władzy w Polsce został określony w Konstytucji RP z 1997 roku.

Trójpodział władzy jest charakterystyczny dla państw demokratycznych.Według zasady trójpodziału pomiędzy władzami powinna zostać zachowana równowaga i powinny się one wzajemnie kontrolować.Władzę ustawodawczą w Polsce sprawują Sejm i Senat, wykonawczą prezydent i Rada Ministrów, a sądowniczą sądy i trybunały.

Zasady trójpodziału władzy – na czym polega trójpodział władzy?

O wyodrębnieniu władz ustawodawczej i wykonawczej mówił już siedemnastowieczny filozof John Locke. Ale to urodzony pod koniec tego samego wieku Charles Louis de Montesquieu (Monteskiusz) poszedł o krok dalej. Jego koncepcja państwa została przedstawiona w wydanym w 1748 roku dziele „O duchu prawa”.

Trójpodział władzy Monteskiusza polegał na wyodrębnieniu władz ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Rządzący na mocy pierwszej z nich stanowią prawa, druga pozwala na podejmowanie ważnych dla państwa decyzji, a trzecia na karaniu zbrodni lub rozsądzaniu sporów. Twórca takiego podziału władzy przekonywał, że ich łączenie przez jedną osobę lub urząd oznacza brak wolności i prowadzi do tyrani.

Dlatego wśród zasad trójpodziału władzy wymienia się zachowanie pomiędzy tymi władzami równowagi, częściowej niezależności poszczególnych ich części, a także możliwości wzajemnej kontroli. Każda z władz ma również oddzielne organy jak parlament czy sądy. Ma to zapobiegać możliwości nadużywania władzy.

Trójpodział władzy jest cechą rządów demokratycznych. Występuje na przykład w państwach Unii Europejskiej czy w Stanach Zjednoczonych. Trójpodział władzy w USA polega na tym, że wykonawczą sprawuje prezydent wraz z gabinetem, ustawodawczą dwuizbowy parlament – Kongres, złożony z Izby Reprezentantów i Senatu, a za wymiar sprawiedliwości odpowiadają sądy federalne i Sąd Najwyższy.

Trójpodział władzy w Polsce

Trójpodział władzy w Polsce wprowadzała już uchwalona w 1791 roku Konstytucja 3 Maja. Obowiązywał on również w II Rzeczpospolitej na podstawie Konstytucji marcowej z 1921 roku (został odrzucony w 1935 roku na mocy Konstytucji kwietniowej, która dążyła do centralizacji kluczowych kompetencji w urzędzie prezydenta). Trójpodział władzy w Polsce zawarty został również w tak zwanej małej Konstytucji z 1947 roku (odrzucony w 1952 roku wraz z narodzinami Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej).

Do zasady trójpodziału powrócono w 1992 roku w małej Konstytucji i została ona podtrzymana w Konstytucji RP z 1997 roku. Art. 10 ustawy zasadniczej głosi, że „ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej”.

Władza ustawodawcza w Polsce

Władzę ustawodawczą w Polsce sprawuje parlament złożony z Sejmu i Senatu, a posłowie i senatorowie są wybierani na czteroletnią kadencję. Parlament może uchwalać ustawy, które są obowiązującymi aktami prawnymi, a także ma możliwość nowelizacji Konstytucji. 

Do tego Sejm może kontrolować pracę rządu i administracji. Parlament powołuje także Prezesa Rady Ministrów i Radę Ministrów czy sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.

Władza wykonawcza w Polsce

Władzę wykonawczą w Polsce sprawują Prezydent RP i Rada Ministrów. Głowa państwa jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Powołuje Radę Ministrów, która prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych na pięć lat. Może zwołać Radę Gabinetową (nadzwyczajne posiedzenie rządu) i wystąpić do Sejmu o postawienie członka rządu przed Trybunałem Stanu.   

Z kolei Rada Ministrów przede wszystkim zapewnia wykonywanie ustaw, wydaje rozporządzenia, uchwala projekt budżetu i kieruje jego wykonaniem, a także dba o bezpieczeństwo państwa.

Do władzy wykonawczej zaliczane są też organy terenowe. To między innymi wojewoda, czyli przedstawiciel rządu w województwie, oraz marszałek, który sprawuje w nim władzę samorządową.

Władza sądownicza w Polsce

Władza sądownicza w Polsce należy do sądów i trybunałów. Kluczowa jest w niej niezawisłość sędziowska.

Sądy powszechne rozstrzygają w sprawach cywilnych, karnych, z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z kolei administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej. Sądom wojskowym za to podlegają żołnierze w czynnej służbie wojskowej, a także cywilni pracownicy wojska odpowiadający w sprawach zawodowych czy  żołnierze sił zbrojnych państw obcych przebywający w Polsce. Pracę sądów powszechnych i wojskowych nadzoruje Sąd Najwyższy.

Poza tym organem, który ma stać na straży zgodności prawa z konstytucją, jest Trybunał Konstytucyjny. A Trybunał Stanu egzekwuje odpowiedzialność najwyższych organów państwowych za naruszenie Konstytucji lub ustawy – przed nim można postawić na przykład prezydenta, premiera, ministrów, posłów i senatorów.

Autorka/Autor:red.

Źródło: Konstytucja RP, TVN24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Grand Warszawski / Shutterstock.com

Pozostałe wiadomości

Kreml chce jednostronnie zmienić granice morskie na Bałtyku, we wschodniej części Zatoki Fińskiej oraz w regionie obwodu królewieckiego przy granicy z Litwą – piszą fińskie media o projekcie Moskwy, która opublikowała na swoich stronach taki projekt, by go wieczorem usunąć. Fiński rząd powinien uspokajać sytuację, ale wymaga ona również "zdecydowanego działania" w ramach NATO – podkreśla dziennik "Iltalehti". Finlandia działa, jak zawsze, spokojnie i na podstawie faktów. Nie będzie się kontaktowała z Rosją - podkreślił prezydent Alexander Stubb.

"Finlandia działa spokojnie", nie ma zamiaru odzywać się do Rosji. Media przypominają 1938 rok

"Finlandia działa spokojnie", nie ma zamiaru odzywać się do Rosji. Media przypominają 1938 rok

Źródło:
PAP

W niemieckim Weimarze odbyło się spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Niemiec i Francji: Radosława Sikorskiego, Annaleny Baerbock i Stephane'a Sejourne. Po rozmowach szef polskiej dyplomacji powiedział, że żyjemy w "momencie dramatycznym".

Sikorski o "dramatycznym momencie". Z trzech powodów

Sikorski o "dramatycznym momencie". Z trzech powodów

Źródło:
PAP

820 dni temu rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) zatrzymała biznesmena, który przekazywał wojskom rosyjskim informacje o rozmieszczeniu ukraińskiej ciężkiej artylerii w obwodzie charkowskim i pomagał Rosjanom w przygotowaniach do ataku na Wowczańsk w tym regionie - powiadomiła SBU. Oto, co wydarzyło się w Ukrainie i wokół niej w ciągu ostatniej doby.

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Źródło:
PAP

"Nierzetelny sposób" organizowania i przeprowadzania konkursów, Zbigniew Ziobro był "głównym decydentem" w sprawach konkursowych i wydawał polecenia, kto ma zwyciężyć, a politycy "kupczyli pieniędzmi" z Funduszu Sprawiedliwości w swoich okręgach wyborczych - taki obraz funkcjonowania Funduszu przedstawił Tomasz Mraz, były dyrektor odpowiedzialnego za niego departamentu w resorcie sprawiedliwości. Przedstawiamy najważniejsze punkty jego wystąpienia.

Co powiedział były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości? Najważniejsze punkty

Co powiedział były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości? Najważniejsze punkty

Źródło:
TVN24

Ryszard Wilk, poseł Konfederacji, siedział na jezdni w miejscowości Kamionka Mała w Małopolsce i blokował przejazd, była od niego wyczuwalna woń alkoholu - przekazała "Gazeta Wyborcza". Jak napisała, zwyzywał i poszarpał interweniujących policjantów. Poseł odniósł się do tego w mediach społecznościowych. "Stres i emocje zawsze znajdą jakieś ujście, ale nigdy nie powinny w taki sposób. Spotkałem się już z policjantami i wyjaśniliśmy sobie sprawy" - napisał.

Poseł "nie był w stanie iść o własnych siłach". Przeprasza i pisze o "incydencie z policją"

Poseł "nie był w stanie iść o własnych siłach". Przeprasza i pisze o "incydencie z policją"

Źródło:
Gazeta Wyborcza, Wprost

W środę w okolicach Kurowa Braniewskiego (powiat elbląski) doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29 – poinformowało Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych.

"Doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29"

"Doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29"

Źródło:
tvn24.pl

Błędne decyzje prokurator Agnieszki Nowickiej kosztowały już Skarb Państwa dwa miliony złotych. Te pieniądze nie zmienią jednak tego, że ofiary jej oskarżeń mają poczucie, iż złamano im życie. Wśród nich jest były policjant, który na podstawie absurdalnych, niezweryfikowanych zarzutów skruszonego gangstera trafił do aresztu na ponad pół roku.

Były policjant walczy w sądzie o odszkodowanie. Fałszywe oskarżenia zniszczyły mu karierę

Były policjant walczy w sądzie o odszkodowanie. Fałszywe oskarżenia zniszczyły mu karierę

Źródło:
Fakty TVN

Od 1 czerwca banki będą musiały przed udzieleniem pożyczki, kredytu czy przy wypłacie gotówki sprawdzić, czy numer PESEL klienta nie został zastrzeżony. Zapowiedź wdrożenia usługi właśnie pojawiła się na stronie internetowej Banku Millennium. Zapytaliśmy także inne banki, czy będą gotowe z wypełnieniem ustawowego obowiązku na czas.

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

Źródło:
tvn24.pl

Orki atakują statki w Cieśninie Gibraltarskiej. Ostatnio szturm przeprowadziły na 15-metrowy jacht, który w wyniku starcia zatonął, a załogę trzeba było ewakuować. Jedni mówią, że orki chcą się tylko bawić, inni podejrzewają, że zwierzęta traktują statki jak konkurencję. Pojawiają się też teorie, że to może być zemsta za krzywdę, którą wyrządzili im ludzie.

Orki zaatakowały jacht w Cieśninie Gibraltarskiej. To kolejny taki przypadek

Orki zaatakowały jacht w Cieśninie Gibraltarskiej. To kolejny taki przypadek

Źródło:
Fakty po Południu TVN24

W środę wieczorem odbyła się jubileuszowa gala konkursu Grand Press Photo. Poznaliśmy nazwiska autorów Zdjęcia XX-lecia oraz Zdjęcia Roku, a także laureata nagrody dla Fotografa XX-lecia. Członkowie jury ogłosili także zwycięzców w kategoriach zdjęć pojedynczych, fotoreportaży, projektów dokumentalnych, konkursów Young Poland oraz Photo Book. Wśród nagrodzonych znalazł się operator TVN24 Maciej Grzybowski. Nagrodę Internautów wręczył Mateusz Sosnowski, szef portali informacyjnych TVN i zastępca redaktora naczelnego TVN24.

Grand Press Photo 2024. Pełna lista laureatów

Grand Press Photo 2024. Pełna lista laureatów

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Policjanci zatrzymali 45-latkę oraz 26-latka. To matka i syn. Mieli podawać się za policjantów i okradać starsze osoby. Według śledczych, straty mogą sięgać setek tysięcy złotych.

Zarzuty i areszt dla matki i syna

Zarzuty i areszt dla matki i syna

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Miało być koleżeńskie spotkanie, było brutalne pobicie. 28-latek z licznymi złamaniami trafił do szpitala. Trzy osoby podejrzane o rozbój są już w areszcie.

Przyszedł na spotkanie, już na klatce schodowej został brutalnie pobity

Przyszedł na spotkanie, już na klatce schodowej został brutalnie pobity

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Środa była kolejnym burzowym dniem w naszym kraju. Strażacy wyjeżdżali do interwencji związanych z gwałtowną pogodą kilkaset razy. W Radzewie (Wielkopolskie) piorun uderzył w budynek mieszkalny. W Jerzmanowicach (Małopolskie) po ulewie podtopione zostały domy. Materiały pokazujące gwałtowną pogodę otrzymaliśmy na Kontakt 24.

"To był moment, po chwili na podwórku powstała rzeka"

"To był moment, po chwili na podwórku powstała rzeka"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, PAP, Kontakt 24

- Prawdopodobnie w tym notesiku był również poseł, wiceminister Michał Wójcik z jakąś kwotą. Jaka to była kwota, panie pośle? - mówił poseł KO Michał Szczerba, zwracając się do posła Suwerennej Polski Michała Wójcika. Nawiązał do informacji przekazanych w środę przez byłego dyrektora Departamentu Funduszu Sprawiedliwości Tomasza Mraza. - To są bajki i bzdury, które dzisiaj były wygadywane na tym zespole - stwierdził Wójcik.

Nowe informacje o Funduszu Sprawiedliwości. "Mam wrażenie, że pana nazwisko w tym kajeciku też było"

Nowe informacje o Funduszu Sprawiedliwości. "Mam wrażenie, że pana nazwisko w tym kajeciku też było"

Źródło:
TVN24

- Mam nadzieję, że to, co opowiada były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości Tomasz Mraz, nie jest prawdą, bo byłoby to coś złego - powiedział w TVN24 Piotr Mueller (PiS). Jak dodał, "być może przekonali tego pana, aby opowiedział taką historię, żeby bronić się przed zarzutami wobec siebie". - My wiemy, że się działo coś bardzo złego, ale zarazem za tym nie idą żadne wnioski procesowe. Czekamy na wnioski o uchylenie immunitetu. Wówczas cała procedura zostanie uruchomiona - stwierdził Paweł Zalewski (Trzecia Droga).

Były dyrektor Funduszu Sprawiedliwości zabrał głos. Mueller: mam nadzieję, że to, co opowiada, nie jest prawdą

Były dyrektor Funduszu Sprawiedliwości zabrał głos. Mueller: mam nadzieję, że to, co opowiada, nie jest prawdą

Źródło:
TVN24

Prokuratura ma skierować pierwsze wnioski o uchylenie immunitetu poselskiego w związku z prowadzonym śledztwem w sprawie Funduszu Sprawiedliwości. Mają one dotyczyć polityków Suwerennej Polski, byłych wiceministrów sprawiedliwości Michała Wosia i Marcina Romanowskiego - dowiedział się TVN24.

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

Źródło:
TVN24, PAP

Tomasz Mraz, były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości w Ministerstwie Sprawiedliwości, podczas posiedzenia zespołu do spraw rozliczeń PiS powiedział, że "dokumenty, co do zasady, były przygotowywane w taki sposób, aby nie można było na ich podstawie poznać prawdy o tym, jak to funkcjonowało". Dodał, że w sprawach dotyczących rozstrzygnięć konkursowych Zbigniew Ziobro był "tak naprawdę głównym decydentem".

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Źródło:
TVN24

Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia sądu I instancji o zastosowaniu tymczasowego aresztu wobec trzech osób w związku z działaniami Funduszu Sprawiedliwości, w tym księdza Michał O., prezesa Fundacji Profeto - poinformował w środę rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej prokurator Przemysław Nowak.

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Źródło:
PAP

4 czerwca, w 35. rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów i pierwszą rocznicę wielkiego marszu ówczesnej opozycji, w Warszawie na placu Zamkowym ma się odbyć kolejne zgromadzenie. Zapowiedział to premier Donald Tusk.

Donald Tusk: 4 czerwca spotkajmy się na placu Zamkowym

Donald Tusk: 4 czerwca spotkajmy się na placu Zamkowym

Źródło:
tvn24.pl/PAP
"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Od 1 czerwca obowiązywać będą nowe zasady zatrzymywania oraz zwrotu dowodu rejestracyjnego przez diagnostów. W przypadku niektórych pojazdów zmieni się także sam sposób przeprowadzania badań technicznych. Oto szczegóły nadchodzącej rewolucji. 

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Źródło:
tvn24.pl

Pseudoekologiczne, palą się całą dobę - twierdzą przeciwnicy samochodów elektrycznych. Auta te stały się tematem politycznych kampanii oraz antyunijnych i antyklimatycznych narracji. Prezes PiS Jarosław Kaczyński ironizował ostatnio, że elektryk "się bardzo ładnie pali, intensywnie". Ile jest prawdy, a ile fałszu w takich tezach? Wyjaśniamy.

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

Źródło:
Konkret24

"Diuna: Część druga" już od jutra będzie dostępna w serwisie HBO Max. Pierwsza część adaptacji powieści Franka Herberta od soboty będzie dostępna również w Playerze.

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

Źródło:
tvn24.pl

Zamach na premiera Słowacji Roberta Ficę poruszył lawinę nieszczerego ubolewania na temat niebezpiecznych skutków upowszechniania się tak zwanej mowy nienawiści. Piszę "nieszczerego", ponieważ mowa nienawiści stała się ulubionym językiem polityków. Bez mowy nienawiści dzisiejsza polityka jest nie do pomyślenia. Tylko oderwany od rzeczywistości pięknoduch albo frajer nie używa mowy nienawiści, narażając się tym samym na miano nudziarza albo mało wyrazistego polityka. 

Szczucie jako sport narodowy

Szczucie jako sport narodowy

Źródło:
tvn24.pl