Hałdy to na Górnym Śląsku codzienność i nierzadki element krajobrazu. W środku znajdują się odpady z kopalni i hut. Nierzadko są toksyczne, a mimo to zwałowiska powoli zagarniane są przez naturę. Z powodu specyficznych warunków i palnych "składników" we wnętrzach wielu hałd właściwie cały czas trwa "pełzający pożar", który pojawia się lub nasila w pewnych okolicznościach - np. gdy do wnętrza dotrze sporo tlenu. Sama hałda z powodu zjawisk fizyczno-chemicznych się nagrzewa.
W Chorzowie przy ul. Floriańskiej wykonano prace, które mają ograniczyć uciążliwość jednego z takich miejsc. Ta hałda znajduje się tuż obok wodnego placu zabaw oraz zwykłego placu zabaw. Najbliższe zabudowania od zapożarowanego terenu są zaledwie o ok. 80-90 metrów.
750 ton i ponad pół wieku pożarów
Fragment hałdy przykryto 750 tonami materiału niepalnego. Ma on ograniczać emisję gazów i dopływ tlenu. Jak podaje urząd miasta, w ostatnich latach co roku do ratusza wpływało od pięciu do ośmiu skarg. Dotyczyły one m.in. uciążliwości zapachowych ze zwałowiska. Są one zmienne od pogody - np. kierunku wiatru. Gdy pożar się wzmaga, hałda dymi.
Same zwałowisko zaczęło powstawać w wyrobisku kamieniołomu już XIX, a "zjawiska samozagrzewania i zapożarowania materiału zawierającego frakcje palne są obserwowane co najmniej od lat 70. XX wieku". Obecnie zapożarowane są dwa tysiące metrów kwadratowych z czterech hektarów powierzchni hałdy. Wspomnianym wcześniej materiałem niepalnym przykryto 1200 metrów.
Miejscowo nawet 80 stopni Celsjusza. Badano też emisję gazów
Na zlecenie miasta Chorzów badania na hałdzie prowadził wcześniej Główny Instytut Górnictwa - Państwowy Instytut Badawczy (GIG PIB). Rzeczniczka ratusza podkreśliła, że w przypadku badania składu powietrza należy rozróżnić badania wnętrza hałdy (te wykonywane są w nawierconych otworach) od badań na wolnym powietrzu. GIG analizował wyniki pod względem m.in. tlenku węgla, dwutlenku węgla, siarkowodoru, związków siarki i azotu, amoniaku oraz benzo(a)pirenu.
- Wykazano utrzymywanie się aktywności termicznej wewnątrz zwałowiska i przestrzenne zróżnicowanie temperatur. W toku prac odnotowano miejscowo temperatury powierzchni przekraczające 80°C (...) W dokumentacji przekazanej GIG-PIB wskazano, że w rejonie placu zabaw i placu wodnego nie stwierdzono stężeń badanych związków powyżej granic detekcji zastosowanych urządzeń. Natomiast we wnętrzu zwałowiska stężenia gazów są bardzo wysokie - powiedziała tvn24.pl Katarzyna Hohuł.
Kolejne prace przy Floriańskiej w Chorzowie nie są wykluczone
Prace, które zakończono przy Floriańskiej 5 listopada, choć mają ograniczyć pożar, to jednak nie zlikwidują go całkowicie. Rzeczniczka chorzowskiego ratusza wskazała, że pracownicy urzędu miasta przynajmniej dwa razy w miesiącu pojawiają się na hałdzie, aby sprawdzać jej stan. GIG będzie także sprawdzał w marcu 2027 roku hałdę z wykorzystaniem dronów i termowizji.
Katarzyna Hohuł poinformowała również, że "termin rozpoczęcia i czas trwania ewentualnych dalszych robót będą zależeć od przyjętej technologii, przygotowania dokumentacji i zabezpieczenia finansowania".
- Hałd typowo węglowych na Górnym Śląsku jest ponad 200. Do tego około 20 pohutniczych. Mieszanych - przynajmniej tych, o których wiemy, jest kilka. Z tych wszystkich wymienionych intensywnie pali się około pięciu - powiedział nam dr hab. Łukasz Kruszewski, profesor Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk.