Największe wydmy świata kryją w sobie tajemnicę. Była zapisana w piasku

Źródło:
Reuters, Aberystwyth University
Wydmy u wybrzeży Brazylii - Lagoa dos Barros
Wydmy u wybrzeży Brazylii - Lagoa dos Barros NASA/JSC Gateway to Astronaut Photography of Earth/Google Maps
wideo 2/3
Wydmy u wybrzeży Brazylii - Lagoa dos Barros NASA/JSC Gateway to Astronaut Photography of Earth/Google Maps

Brytyjskim naukowcom udało się rozwiązać zagadkę wieku jednej z największych wydm na świecie, marokańskiej Lala Lallii. Należy ona do wydm gwiaździstych - choć dziś występują one na wielu kontynentach, są prawie nieobecne w zapisie skalnym.

Wydmy gwiaździste tworzą się w miejscach o zmiennym kierunku wiatru. Stoki tych formacji są bardzo strome. Wydmy tego typu występują w Afryce, Azji, Ameryce Północnej, a także na Marsie i księżycu Saturna - Tytanie. Największą ziemską wydmą gwiaździstą jest wydma położona na pustyni Badain Jaran w zachodnich Chinach. 

Wydmy gwiaździste stanowią niecałe 10 procent wszystkich wydm występujących na naszej planecie. Mimo tego, że obecnie występują na wielu kontynentach, w zapisie geologicznym są prawie nieobecne. Z tego powodu przez wiele lat naukowcom nie udało się określić ich wieku. Zagadkę tę rozwiązali dopiero brytyjscy naukowcy, którzy badali wydmę Lala Lallia w Maroku.

"Zaskakująco młoda" wydma

Lala Lallia oznacza w języku berberyjskim "najwyższy święty punkt". Wydma ta znajduje się na Saharze we wschodnim Maroku. Ma aż 100 metrów wysokości i 700 metrów szerokości. Naukowcy określili jej wiek za pomocą datowania luminescencyjnego, która pozwala odkryć, kiedy minerały w piasku były ostatni raz wystawione na działanie światła słonecznego. Jak się okazało, wydma powstała 13 tysięcy lat temu, ale ok. 8 tys. lat temu przestała rosnąć.

- Po raz pierwszy zetknąłem się z wydmami gwiaździstymi w Namibii 20 lat temu i od razu byłem zszokowany ich rozmiarami. Pamiętam, jak długo wspinaliśmy się na szczyt jednej z nich - powiedział geograf Geoff Duller z Uniwersytetu Aberystwyth w Walii, współautor badania opublikowanego w czasopiśmie "Scientific Reports". - Dzięki nowym technologiom możemy zacząć odkrywać ich sekrety.

Duller dodał, że Lala Lallia okazała się być "zaskakująco młoda". Zdaniem eksperta określenie wieku wydmy pozwoli nam lepiej zrozumieć działanie wiatru, a także określić klimat, jaki panował w tamtym czasie.

- Wydmy gwiaździste powstają na obszarach, gdzie wieje zmienny wiatr. Piasek jest więc nawiewany z każdej strony. Dzięki temu wydmy te są gigantyczne - powiedział Charlie Bristow, sedymentolog z Birkbeck University of London i współautor badania.

Naukowcy ustalili również, że Lala Lallia porusza się w kierunku zachodnim z prędkością około 50 centymetrów rocznie.

Wydmy, Sahara Adobe Stock

Autorka/Autor:anw,as

Źródło: Reuters, Aberystwyth University

Źródło zdjęcia głównego: Adobe Stock

Pozostałe wiadomości

IMGW wydał ostrzeżenia meteorologiczne. We wschodniej Polsce wydane zostały ostrzeżenia przed burzami, lokalnie spodziewane są także opady gradu. Ponadto obowiązują alerty przed silnym wiatrem.

Uwaga na burze i silny wiatr. Alerty IMGW w 13 województwach

Uwaga na burze i silny wiatr. Alerty IMGW w 13 województwach

Źródło:
IMGW

Gdzie jest burza? W niedzielę rano nad Polską występują wyładowania atmosferyczne. Grzmi w północnych regionach kraju. Sprawdź, gdzie jest burza, i śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Od rana grzmi w północnej Polsce

Gdzie jest burza? Od rana grzmi w północnej Polsce

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na dziś. Na niedzielę 14.04 prognozuje się przelotne opady deszczu. Miejscami mogą pojawić się też burze. Aura niekorzystnie wpłynie na nasze samopoczucie.

Pogoda na dziś - niedziela, 14.04. Temperatura sięgnie 24 stopni, może zagrzmieć

Pogoda na dziś - niedziela, 14.04. Temperatura sięgnie 24 stopni, może zagrzmieć

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nadchodzące dni przyniosą przelotne opady deszczu, a miejscami także i burze. W połowie tygodnia aura drastycznie się zmieni, bo przyjdzie spore ochłodzenie. Zimno tłoczyć mają wiry niżowe znad północnego Atlantyku i Skandynawii.

Najpierw burze, później napływ arktycznego powietrza. Jak bardzo się ochłodzi?

Najpierw burze, później napływ arktycznego powietrza. Jak bardzo się ochłodzi?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Poziom wody w rzece Ural, która przebiega w pobliżu rosyjskiego miasta Orenburg, wzrósł do 11,83 metra - poinformowało w sobotę ministerstwo do spraw sytuacji nadzwyczajnych. Miejscowe władze wezwały tysiące mieszkańców do ewakuacji. Miasto to zmaga się od wielu dni z powodzią.

Poziom wody sięga prawie 12 metrów. "Sytuacja pozostaje trudna"

Poziom wody sięga prawie 12 metrów. "Sytuacja pozostaje trudna"

Źródło:
Reuters, PAP

Naukowcy uczą czworonożnego robota-psa poruszania się po górzystym terenie. Ćwiczenia odbywają się na terenie Mount Hood w amerykańskim stanie Oregon. Teren ten ma symulować ekstremalne warunki panujące na Księżycu i Marsie.

Robot-pies uczy się chodzić po terenie przypominającym powierzchnię Marsa

Robot-pies uczy się chodzić po terenie przypominającym powierzchnię Marsa

Źródło:
BBC, Reuters

Tegoroczny sezon pożarowy w Kanadzie może być "katastrofalny", podobnie jak zeszłoroczny - poinformowały władze tego kraju. Zdaniem ekspertów wpływ na ilość, siłę i zasięg pożarów, które mogą wybuchnąć w tym roku, mają ponadprzeciętnie wyższa temperatura powietrza i zjawisko El Niño.

To może być kolejny "katastrofalny" sezon pożarowy

To może być kolejny "katastrofalny" sezon pożarowy

Źródło:
Reuters

W wyniku powodzi, które nawiedziły Kenię, zginęło co najmniej 13 osób - poinformowało w piątek biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Koordynacji Pomocy Humanitarnej. Żywioł zmusił do przesiedlenia około 15 tysięcy osób. W Tanzanii również zmagają się z powodzią.

Autobus szkolny utonął w zalanym wodą wąwozie

Autobus szkolny utonął w zalanym wodą wąwozie

Źródło:
PAP

Choć to dopiero pierwsza połowa kwietnia, to drzewa w wielu miejscach są już zielone, zakwitły kasztanowce, magnolie, tulipany. Widać też żółte dywany rzepaku. Taki "wybuch" wiosny może nas cieszyć, jednak należy pamiętać, że może mieć też negatywne konsekwencje. Jak podkreśla Maja Popielarska, prezenterka tvnmeteo.pl i prowadząca programu "Nowa Maja w ogrodzie" w HGTV, niemal wszystko kwitnie w jednej chwili, a to "zaburza pracę owadów zapylających, które później będą mieć mniej pokarmu".

Wiosna "dostała zadyszki". Niektóre rośliny kwitną miesiąc wcześniej

Wiosna "dostała zadyszki". Niektóre rośliny kwitną miesiąc wcześniej

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, IMGW

Pod koniec maja w szkockim jeziorze Loch Ness rozpoczną się kolejne poszukiwania słynnego potwora. O pomoc została poproszona amerykańska agencja kosmiczna. - Mamy nadzieję, że eksperci z NASA mogą dysponować zaawansowaną technologią obrazowania do skanowania jeziora. Musielibyśmy usiąść i porozmawiać z nimi o tym, jak ją tu sprowadzić - powiedziała Aimee Todd z Loch Ness Centre. W tym roku mija 90 lat od pierwszej zorganizowanej ekspedycji w celu wyjaśnienia tajemnicy.

Będą szukać potwora z Loch Ness. Proszą NASA o pomoc

Będą szukać potwora z Loch Ness. Proszą NASA o pomoc

Źródło:
PAP

Dwie znacznych rozmiarów asteroidy w poniedziałek miną naszą planetę - wynika z danych udostępnionych przez Centrum ds. Badań Obiektów Bliskich Ziemi (CNEOS). Są one zaliczane do tak zwanych obiektów potencjalnie niebezpiecznych.

Dwie "potencjalnie niebezpieczne" asteroidy zbliżą się do Ziemi

Dwie "potencjalnie niebezpieczne" asteroidy zbliżą się do Ziemi

Źródło:
PAP

W berlińskim Muzeum Obrzydliwej Żywności można spróbować pieczonych świerszczy, byczego prącia czy smażonej tarantuli. - Chcę prowadzić działania edukacyjne na temat uprzedzeń kulinarnych i kulturowych - mówi dyrektorka Aleksandra Bernsteiner.

Jak smakuje smażona tarantula albo prącie byka? Tu można się o tym przekonać

Jak smakuje smażona tarantula albo prącie byka? Tu można się o tym przekonać

Źródło:
Reuters

Ptak naśladował dźwięk syreny policyjnej w angielskim hrabstwie Oxfordshire. Zwierzęciu udało się niemal idealnie odwzorować charakterystyczny odgłos towarzyszący przejazdowi auta na sygnale. Jak potwierdzili funkcjonariusze w mediach społecznościowych, to wcale nie spóźniony żart primaaprilisowy.

Ptak zaśpiewał jak syrena policyjna

Ptak zaśpiewał jak syrena policyjna

Źródło:
Reuters, BBC, All About Birds

Lirydy pojawią się na nocnym niebie. Ten rój meteorów charakteryzuje się sporą szybkością, i chociaż nie zawsze jest bardzo aktywny, od czasu do czasu towarzyszą mu efektowne deszcze spadających gwiazd. Sprawdź, kiedy warto będzie spojrzeć w niebo.

Tę atrakcję zobaczysz gołym okiem. Będzie widoczna na niebie już niebawem

Tę atrakcję zobaczysz gołym okiem. Będzie widoczna na niebie już niebawem

Źródło:
PAP

Policja z Florydy ratowała ludzi uwięzionych przez wody powodziowe. W czwartek nad miastem Tallahassee przeszły dwie silne burze, które przyniosły lokalnie ponad 250 litrów deszczu na metr kwadratowy. Opady uszkodziły drogi, domy i samochody.

Wody przybywało, zostali uwięzieni. Nagranie

Wody przybywało, zostali uwięzieni. Nagranie

Źródło:
Reuters, Tallahassee Democrat, NWS

- Obecne zmiany klimatyczne będą miały reperkusje przez dziesiątki tysięcy, a nawet setki tysięcy lat - podkreśla geolog Jan Zalasiewicz, emerytowany profesor Uniwersytetu w Leicester, który jest jednym z inicjatorów koncepcji ustanowienia epoki nazywanej antropocenem. Jak mówi, "zmieniliśmy biologię w każdym zakątku Ziemi w niespotykanej wcześniej skali i wyjątkowo krótkim czasie".

"Pod tym względem jesteśmy wyjątkowi w historii świata". Co po nas zostanie?

"Pod tym względem jesteśmy wyjątkowi w historii świata". Co po nas zostanie?

Źródło:
PAP

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi społeczności łowiecko-zbierackich. Na dawnym cmentarzu w Argentynie archeolodzy odnaleźli szczątki przedstawiciela gatunku Dusicyon avus, wymarłego kuzyna dzisiejszych psowatych. Sposób pochówku zwierzęcia wskazywał na to, że było ono bliskim towarzyszem jednego z ówczesnych mieszkańców Patagonii.

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi człowieka

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi człowieka

Źródło:
CNN, NY Times

Mieszkańcy jednego z bloków w warszawskim Śródmieściu znaleźli na klatce schodowej węża zbożowego. Liczącego ponad 1,2 metra egzotycznego gościa odłowili strażnicy miejscy.

Na schodach przestraszył ich czerwony wąż

Na schodach przestraszył ich czerwony wąż

Źródło:
PAP

Kończy się sezon narciarski w Tatrach. Duże ocieplenie w ostatnich dniach spowodowało, że na szczytach szybko ubywa śniegu. Otwarty jest jeszcze szlak na odcinku Czarny Staw - Rysy oraz rejon Kotła Gąsienicowego.

"Śnieg ginie w oczach". Ostatnia szansa na narty w Tatrach

"Śnieg ginie w oczach". Ostatnia szansa na narty w Tatrach

Źródło:
PAP, TPN

Archeolodzy natknęli się w Pompejach na malowidła, na których widać sceny z mitologii greckiej. Freski są zachowane w doskonałym stanie. - To naprawdę prawdziwy skarbiec, bo za każdym razem podczas wykopalisk odkrywamy coś pięknego i znaczącego - powiedział włoski minister kultury Gennaro Sangiuliano.

Doskonale zachowane freski odkryte w Pompejach

Doskonale zachowane freski odkryte w Pompejach

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Wysychają ważne dla mieszkańców stolicy Kolumbii i okolic źródła wody pitnej. Władze podjęły decyzję o racjonowaniu wody dla około dziewięciu milionów ludzi.

W tej stolicy trzeba racjonować wodę. Sytuacja najgorsza od 40 lat

W tej stolicy trzeba racjonować wodę. Sytuacja najgorsza od 40 lat

Źródło:
PAP, Reuters. tvnmeteo.pl

Trzech rozbitków zostało uratowanych z bezludnej wyspy w Mikronezji. Ich łódź została uszkodzona podczas rejsu, na który wybrali się w Niedzielę Wielkanocną. Odnalezienie mężczyzn było możliwe dzięki wykonanemu na piasku napisowi.

Spędzili dziewięć dni na bezludnej wyspie. Ocalił ich "akt pomysłowości"

Spędzili dziewięć dni na bezludnej wyspie. Ocalił ich "akt pomysłowości"

Źródło:
BBC, Reuters

Troje holenderskich turystów zginęło na skutek zejścia lawiny w austriackich Alpach. Do wypadku doszło w rejonie Alp Ötztalskich niedaleko popularnego kurortu Soelden. Jak podkreślają służby ratunkowe, warunki w górach są trudne.

Lawina porwała turystów. Trzy osoby nie żyją

Lawina porwała turystów. Trzy osoby nie żyją

Źródło:
PAP, Reuters, Ruhr Nachrichten

Znak ostrzegający przed nisko latającymi bocianami został ustawiony w niemieckiej miejscowości Sandstedt. Dochodziło tam do wypadków z udziałem tych majestatycznych ptaków, które podczas zbliżania się do gniazd często znajdowały się na drodze ciężarówek.

"Uwaga, nisko latające bociany!" Postawiono nietypowy znak

"Uwaga, nisko latające bociany!" Postawiono nietypowy znak

Źródło:
RTL

Wiosna zaskakuje temperaturą. W pierwszych dniach kwietnia zrobiło się tak gorąco, że poczuliśmy lato. Jakiej pogody spodziewać się w wakacje? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej stworzył eksperymentalną długoterminową prognozę pogody na lato 2024.

Jaka pogoda czeka nas w wakacje? Oto prognoza IMGW na lato 2024

Jaka pogoda czeka nas w wakacje? Oto prognoza IMGW na lato 2024

Źródło:
IMGW

Powstanie i funkcjonowanie Jedwabnego Szlaku było kluczowe dla rozprzestrzenienia się kury domowej ze środkowej Azji na inne obszary - twierdzą naukowcy. Po przeanalizowaniu dziesiątek tysięcy fragmentów skorupek jaj udało im się określić, że ptaki te towarzyszyły ludziom od około V wieku przed naszą erą.

Kury mogły przywędrować do nas Jedwabnym Szlakiem

Kury mogły przywędrować do nas Jedwabnym Szlakiem

Źródło:
PAP, Max Planck Institute od Geoanthropology

Naukowcy przedstawili właśnie bezpośrednie dowody na istnienie kryształu Wignera. Choć od dziesięcioleci ten niezwykły rodzaj materii, składający się wyłącznie z elektronów, był przedmiotem wielu eksperymentów, po raz pierwszy udało się go zaobserwować.

Oto bezpośredni dowód na istnienie kryształu Wignera

Oto bezpośredni dowód na istnienie kryształu Wignera

Źródło:
princeton.edu, newscientist.com, tvnmeteo.pl

Europejska Agencja Kosmiczna za kilka miesięcy wyśle misję Proba-3, dzięki której będzie możliwe wywołanie sztucznego zaćmienia Słońca. Nietypowy instrument ma wykonać zdjęcia tarczy naszej dziennej gwiazdy.

ESA chce wywołać sztuczne zaćmienie Słońca

ESA chce wywołać sztuczne zaćmienie Słońca

Źródło:
PAP, ESA, tvnmeteo.pl

Położona na północy Norwegii gmina Vadso zwróciła się do Komisji Europejskiej o wsparcie w utworzeniu strefy czasowej z dobą wydłużoną o dwie godziny. Według władz przyciągnie to więcej mieszkańców i dzięki temu bliscy będą mieli więcej czasu na spotkania ze sobą.

Chcą wydłużyć dobę do 26 godzin

Chcą wydłużyć dobę do 26 godzin

Źródło:
PAP