Tydzień po tym, jak Christa Pike przeżyła podanie dwóch śmiertelnych dawek pentobarbitalu, jej prawnicy stawili się w sądzie w Nashville, aby podjąć pierwsze kroki w batalii przeciwko kolejnej próbie wykonania na kobiecie wyroku śmierci. - Państwo nie złożyło żadnych obietnic, że pani Pike nie zostanie poddana egzekucji w przyszłości - twierdzi adwokat Luke Ihnen. To, czy stan Tennessee podejmie próbę, pozostaje otwartym pytaniem. Odpowiedź może przynieść orzeczenie sądu lub interwencja gubernatora - pisze w poniedziałek CNN.
Musi być świadoma i rozumieć powód
Według ekspertów, z którymi rozmawiało CNN, nowe okoliczności sprawy Christy Pike - skazanej za zamordowanie w 1995 r. swojej koleżanki z klasy, 19-letniej Colleen Slemmer - mogą pomóc jej adwokatom w przedstawieniu mocnych argumentów prawnych, aby zapobiec drugiej próbie. Jednym z nich jest to, że aby egzekucja mogła się odbyć, Pike musi najpierw zostać uznana za zdolną do tego, by wykonano wobec niej karę śmierci. To oznacza, że musi być świadoma i rozumieć powód.
"Christa zmaga się z głęboką traumą po nieudanej egzekucji, w tym z przerażeniem, bólem i niepewnością związaną z przekonaniem, że wkrótce umrze" - napisali jej prawnicy w oświadczeniu w czwartek. Twierdzą, że ustalenie, czy ma trwałe uszkodzenia poznawcze, może zająć miesiące. Wiadomo m.in., że ma problemy z pamięcią.
Robert Dunham, dyrektor Death Penalty Policy Project, powiedział, że wszelkie potencjalne upośledzenia mogą mieć tu znaczenie. - Nie wiemy, w jakim stopniu doszło do uszkodzenia mózgu - podkreślił w wywiadzie dla CNN jeszcze przed wypisaniem Pike ze szpitala.
Dwukrotne karanie za to samo przestępstwo?
Zdaniem ekspertów, na których powołuje się CNN, jeśli Pike nie okaże się niepoczytalna, jej prawnicy mogą argumentować, że druga próba wykonania kary śmierci będzie naruszeniem konstytucyjnej ochrony przed podwójnym karaniem za to samo przestępstwo.
Przypadek Pike rodzi jednak pytanie, kiedy dokładnie zaczyna obowiązywać ochrona przed podwójnym karaniem. Czy o podwójnym karaniu można mówić dopiero, gdy kara została odbyta? Czy wystarczy już na przykład założenie wenflonu? - Kara się zaczyna, kiedy narkotyki zostają wstrzyknięte - twierdzi Austin Sarat, profesor w Amherst College i autor kilku książek o karze śmierci.
Zespół prawny Pike mógłby również przedstawić przekonujący argument, że kolejna próba egzekucji naruszyłaby jej prawa wynikające z ósmej poprawki do konstytucji USA, według której "nie można stosować kar okrutnych lub wymyślnych". Prawnicy musieliby wykazać, że kolejna egzekucja zwiększyłaby ilość doświadczonego przez nią bólu, strachu lub hańby.
- To z pewnością wygląda na sytuację, w której wystąpił dodatkowy ból - uważa Robert Dunham. - Jeśli chodzi o dodatkowy strach, to konsekwencje dla zdrowia psychicznego wynikające z przejścia już przez to i z konieczności ponownego zmierzenia się z takim doświadczeniem jednoznacznie sugerowałyby zwiększony poziom strachu podczas drugiej próby egzekucji.
Gubernator mógłby interweniować
Gubernator Tennessee ma prawo wstrzymać egzekucję stanową. Nie wiadomo jednak, czy obecny albo przyszły gubernator zainterweniuje w sprawie Pike.
Adwokat Christy Pike zaapelował do gubernatora Billa Lee, by zmienił jej wyrok przed opuszczeniem urzędu [jego kadencja kończy się 16 stycznia 2027 roku - red.]. Argumentował, że kobieta poniosła karę "większą niż jakakolwiek inna osoba w historii amerykańskiej kary śmierci". Według Centrum Informacji o Karze Śmierci, jak dotąd Lee nie ułaskawił żadnego skazańca oczekującego na wykonanie kary śmierci.
Jeśli Lee nie podejmie działań przed opuszczeniem urzędu, problem odziedziczy jego następczyni. Dwie czołowe kandydatki w wyścigu wypowiedziały się na temat sprawy Christy Pike i mają skrajnie odmienne poglądy. Demokratka Jerri Green zapowiedziała wprowadzenie moratorium na egzekucje, podczas gdy jej przeciwniczka, republikańska senatorka Marsha Blackburn stwierdziła, że wyrok śmierci na Pike powinien zostać wykonany, choć być może inną metodą. "Odpowiedź jest prosta: przywrócić krzesło elektryczne" - napisała na portalu X.