Na strychu znaleźli bezcenny ikonostas z XVII wieku. "Największe odkrycie od czasu obrazu El Greca"

Źródło:
tvn24.pl
Profesor Zbigniew Michalczyk: na strychach kryją się obiekty fascynujące. Odlaleźliśmy wśród nich ponad 20 elementów ikonostasu z XVII wieku (12.10.2023)
Profesor Zbigniew Michalczyk: na strychach kryją się obiekty fascynujące. Odlaleźliśmy wśród nich ponad 20 elementów ikonostasu z XVII wieku (12.10.2023)Tomasz Mikulicz/ tvn24.pl
wideo 2/8
bia 2

Badacze z Instytut Sztuki PAN znaleźli na strychu cerkwi w Nowoberezowie (woj. podlaskie) ponad 20 fragmentów ikonostasu, który datowany jest na drugą lub trzecią ćwierć XVII wieku. Zachowało się też około 50 procent materii malarskiej, co jest ewenementem jeśli chodzi o tego typu obiekty w Europie. Odkrycie określane jest największym od czasu gdy członkowie zespołu Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce znaleźli na Mazowszu obraz El Greca "Ekstaza św. Franciszka".  

- W pewnym sensie, do naszego okrycia doszło w trakcie prac rutynowych, chociaż o tak wspaniałej pracy jak nasza trudno mówić jako o rutynowej – mówił przed kamerą TVN24 prof. Zbigniew Michalczyk z Instytut Sztuki PAN.

Razem z Piotrem Jamskim i Janem Nowickim, czyli innymi członkami zespołu Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce, był w środę (11 października) w białostockim Pałacu Branickich, gdzie prezentował zdjęcia fragmentów XVII-wiecznego ikonostasu.

Ikonostas ma cztery rzędy ikon jedna pod drugą. Będzie rekonstruowany Piotr Jamski

Zabytek leżał na strychu cerkwi

Zabytek został odkryty w ramach projektu "Scalenie dziedzictwa. Inwentaryzacja i dokumentacja zabytków zachodniego pogranicza ziem wschodnich dawnej Rzeczpospolitej". Leżał na strychu cerkwi św. Jana Teologa w Nowoberezowie w powiecie hajnowskim.

Ikonostas leżał na dachu cerkwi w NowoberezowieTomasz Mikulicz/ tvn24.pl

ZOBACZ TEŻ: Jeden z najcenniejszych obrazów w Polsce dotarł do Krakowa

- Można powiedzieć, że jestem w tej całej sytuacji tłem. Dokonali tego panowie z zespołu badawczego. Dobre oko wyśledziło tak cenne zabytki. Bardzo się cieszymy. Myślę, że jest to wielka nobilitacja dla całej społeczności i - mówiąc kolokwialnie - reklama samej miejscowości – powiedział nam proboszcz ks. Jan Kazimiruk.

Odkrycie porównywalne do "Ekstazy św. Franciszka"

Środowa prezentacja była reklamowana jako "być może największe odkrycie zespołu Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce od czasu obrazu El Greca" (chodzi o odkrycie podczas inwentaryzacji zabytków na Mazowszu obrazu tego artysty "Ekstaza św. Franciszka").

Dobrze zachowały się ikony proroków Elizeusza, Daniela i GedeonaPiotr Jamski

- Do tej pory ten konkretny obraz El Greca funkcjonował jako najbardziej spektakularne odkrycie Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Chodziło nam o podkreślenie doniosłości tego co się stało – powiedział nam Jan Nowicki, dodając że oba odkrycia są porównywalne.

Nie ma tu żadnych przemian czy przemalowań

Dobrze zachowany jest też Michał Archanioł widoczny na drzwiach diakońskich Piotr Jamski

Podkreślał też, że ikonostas ma około ośmiu metrów szerokości i cztery rzędy ikon ułożonych jedna nad drugą.

- Zachowało się około 50 procent materii malarskiej. Co, jeżeli weźmiemy stan zachowania tego typu zabytków w Europie, jest absolutnym ewenementem. Równie istotne jest to, że zabytek jest tak oryginalny jak tylko może być. To znaczy nietknięty ręką konserwatora-amatora z XIX czy też XX wieku. Co pozwala nam spojrzeć na niego w sposób, w jaki możemy z dawną sztuką bardzo rzadko obcować. Czyli nie za pośrednictwem różnych kolejnych przemian czy też przemalowań – stwierdził Nowicki.

Zdjęcia ikonostatu były prezentowane w Pałacu Branickich w Białymstoku Tomasz Mikulicz/ tvn24.pl

Być może powstał już w latach 1620-30

Zabytek datowany jest na drugą bądź trzecią ćwierć XVII wieku. Bo choć cerkiew, na strychu której go znaleziono została wzniesiona 252 lata temu, to pierwszą cerkiew ufundowano w Nowoberezowie już w 1618 roku.

Jan Nowicki: z analogią do obraz El Greca chodziło nam o podkreślenie doniosłości odkrycia
Jan Nowicki: z analogią do obraz El Greca chodziło nam o podkreślenie doniosłości odkryciaTomasz Mikulicz/ tvn24.pl

- Jeśli zaraz po wybudowaniu cerkwi wzniesiono też ikonostas, to wtedy można przyjąć - biorąc pod uwagę jego formę i ornamentykę – że powstał on w latach 1620-30. Natomiast mogło być tak, że pierwotna cerkiew została zniszczona podczas potopu szwedzkiego, a ikonostas powstał już po potopie. Wtedy datowanie przysuwałoby się na lata 1660-70. Na późniejszy okres raczej byśmy nie stawiali. Z tego względu, że tego rodzaju formy stylistyczne byłyby w końcówce XVII wieku już tak "zapóźnione", że trudno uwierzyć, że ten akurat ikonostas powstał dopiero wtedy – podkreślił nasz rozmówca.

Najstarszy taki obiekt w regionie

W ocenie badaczy nowoberezowski zabytek jest najstarszym takim obiektem w regionie. Mówili, że niemal wszystkie z XVII i XVIII wieku, które istniały w zaborze rosyjskim, zostały zniszczone w XIX lub XX wieku.

Ksiądz Jan Kazimiruk: myślę, że to wielka nobilitacja dla całej społeczności
Ksiądz Jan Kazimiruk: myślę, że to wielka nobilitacja dla całej społecznościTomasz Mikulicz/ tvn24.pl

Stwierdzili też, że w województwie podlaskim niemal nie ma analogii do odnalezionego ikonostasu. Jedynie niewielkie relikty XVII-wiecznych ikonostasów zachowały się m.in. w cerkwi w Bielsku Podlaskim i w Augustowie. Analogią mogą być też XVII-wieczne ikony z monasteru w Supraślu znalezione kilka lat temu w kaplicy cmentarnej w Topilcu.

ZOBACZ TEŻ: Odkryła obraz El Greca na Podlasiu. Zmarła doktor Izabella Galicka

Czas na konserwację i rekonstrukcję

W przypadku ikonostasu nowoberezowskiego - bo tak badacze sądzą, że będzie od teraz nazywany – przetrwało aż ponad 20 elementów. Przy czym wiele z nich zachowało się w dobrym stanie, jak chociażby ikona Michała Archanioła na drzwiach diakońskich czy też proroków Jeremiasza, Jakuba i Habakuka. Inne, takie jak przedstawienie Króla Dawida, są w nieco gorszym stanie.

Teraz ikonostas ma być konserwowany i rekonstruowany, co może potrwać kilka lat. Jest pomysł, aby trafił do Muzeum Ikon w Supraślu.

Zespół badaczy z proboszczem parafii Tomasz Mikulicz/ tvn24.pl

Autorka/Autor:Tomasz Mikulicz

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Piotr Jamski

Pozostałe wiadomości

Prokuratura Okręgowa w Gdańsku poinformowała, że w Jagatowie (woj. pomorskie) znaleziono zwłoki 40-letniej kobiety z ranami kłutymi. Policja poszukuje sprawcy. "Proszę o wzmożoną ostrożność, zabezpieczenie mienia i zwracanie uwagi na dziwnie zachowujące się osoby" - napisała w mediach społecznościowych Estera Głuszek-Lewandowska, sołtys sołectwa Żuławka.

Zwłoki kobiety z ranami kłutymi. Trwają poszukiwania sprawcy 

Zwłoki kobiety z ranami kłutymi. Trwają poszukiwania sprawcy 

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl
Komendant główny przyznaje: policja też korzystała z Pegasusa

Komendant główny przyznaje: policja też korzystała z Pegasusa

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Nie wiem, po co są procedowane zmiany w KRS, skoro sam Donald Tusk mówi, że prezydent tego nie podpisze - powiedział w TVN24 Marcin Mastalerek, szef gabinetu prezydenta.

Mastalerek: nawet premier zdaje sobie sprawę, że prezydent tego nie podpisze

Mastalerek: nawet premier zdaje sobie sprawę, że prezydent tego nie podpisze

Źródło:
TVN24

PSL zapowiada podjęcie "odpowiednich kroków" w sprawie Jacka Protasiewicza. Wicewojewoda dolnośląski zamieścił w niedzielę w mediach społecznościowych serię kontrowersyjnych i nieprzyzwoitych wpisów wobec m.in. polityków przeciwnej opcji politycznej. W poniedziałek Protasiewicz stwierdził: robię, to co robię na własny rachunek.

Wicewojewoda może mieć problem. Poszło o serię jego dziwnych wpisów

Wicewojewoda może mieć problem. Poszło o serię jego dziwnych wpisów

Źródło:
tvn24.pl

Poznaną kobietę zaprowadził do piwnicy jednego z budynków przy ulicy Koszykowej w Warszawie, gdzie ją uwięził. Policjanci, którzy jej szukali, usłyszeli wołanie o pomoc. Uwolnili kobietę i tego samego dnia zatrzymali podejrzanego.

Poznał kobietę i uwięził ją w piwnicy

Poznał kobietę i uwięził ją w piwnicy

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Iran miał z dużym wyprzedzeniem powiadomić kraje sąsiadujące i sojuszników Stanów Zjednoczonych o ataku na Izrael - podała agencja Reutera. Przedstawiciel władz USA temu zaprzeczył.

Reuters: Iran miał uprzedzić o planowanym ataku na Izrael 72 godziny wcześniej, USA zaprzeczają

Reuters: Iran miał uprzedzić o planowanym ataku na Izrael 72 godziny wcześniej, USA zaprzeczają

Źródło:
Reuters, PAP

W poniedziałek w rosyjskim Kurganie ma nastąpić kulminacja fali powodziowej. Poziom wody w rzece Toboł wzrósł w ciągu czterech godzin o ponad 20 centymetrów. W niedzielę gubernator tego regionu wezwał mieszkańców do ewakuacji. W zalanym Orenburgu sytuacja się stabilizuje.

Kataklizm. Dziś może nastąpić szczytowy moment powodzi

Kataklizm. Dziś może nastąpić szczytowy moment powodzi

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters

Izraelski gabinet wojenny premiera Benjamina Netanjahu jest zgodny, że po irańskim ataku powietrznym na Izrael odwet jest konieczny - przekazał Reuters, powołując się na izraelskich urzędników. Politycy różnią się jednak co do tego, jaką skalę powinna przybrać odpowiedź i co do terminu, w którym akcja odwetowa powinna nastąpić.

Gabinet wojenny Izraela o konieczności odwetu

Gabinet wojenny Izraela o konieczności odwetu

Źródło:
PAP

Ponad 250 rannych w ataku terrorystycznym w Manchesterze w 2017 roku złożyło pozew zbiorowy przeciwko brytyjskiemu kontrwywiadowi MI5 - poinformowali w niedzielę reprezentujący ich prawnicy. W samobójczym zamachu zginęły wtedy 22 osoby, w tym dwoje Polaków.

Ranni w zamachu po koncercie Ariany Grande pozywają brytyjski kontrwywiad

Ranni w zamachu po koncercie Ariany Grande pozywają brytyjski kontrwywiad

Źródło:
PAP

W poniedziałek ma ruszyć proces byłego prezydenta USA i jednocześnie obecnego kandydata na ten urząd Donalda Trumpa. Chodzi o potajemne przekazanie pieniędzy aktorce filmów pornograficznych Stormy Daniels w zamian za milczenie. To będzie pierwszy w historii proces karny byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Co wiemy o tej sprawie?

Powraca "sprawa zombie". W poniedziałek ruszy pierwszy taki proces w historii. Oskarżonym Donald Trump

Powraca "sprawa zombie". W poniedziałek ruszy pierwszy taki proces w historii. Oskarżonym Donald Trump

Źródło:
Reuters, BBC

Na Mazowszu zatrzymano dziewięć osób, które usłyszały zarzuty w śledztwie dotyczącym grupy przestępczej zajmującej się wystawianiem nierzetelnych faktur VAT. Dotychczas ustalone straty Skarbu Państwa mogły wynosić nawet 25 milionów złotych.

Dziewięć osób zatrzymanych w sprawie handlu fakturami

Dziewięć osób zatrzymanych w sprawie handlu fakturami

Źródło:
PAP

W niedzielny wieczór w miejscowości Czacz (woj. wielkopolskie) na terenie hal wybuchł potężny pożar. Spłonęły pomieszczenia, w których sprzedawane były używane meble i inne przedmioty.

Potężny pożar hal z antykami. W akcji ponad 30 zastępów straży pożarnej

Potężny pożar hal z antykami. W akcji ponad 30 zastępów straży pożarnej

Źródło:
tvn24.pl

Ośmioletnia dziewczynka zginęła, troje dzieci zostało rannych, a łącznie 11 osób odniosło obrażenia. To skutki sobotniej strzelaniny w Chicago, w amerykańskim stanie Illinois. Najnowsze doniesienia podały w niedzielę władze.

8-letnia dziewczynka zginęła w strzelaninie. "To nie był przypadkowy akt przemocy"

8-letnia dziewczynka zginęła w strzelaninie. "To nie był przypadkowy akt przemocy"

Źródło:
PAP, CNN

Większość członków Rady Bezpieczeństwa, na nadzwyczajnym posiedzeniu w niedzielę, wezwała strony konfliktu na Bliskim Wschodzie do powściągliwości, tak aby uniknąć dalszej eskalacji w regionie. Sekretarz generalny ONZ António Guterres ocenił w swoim wystąpieniu, że mieszkańcy Bliskiego Wschodu stoją w obliczu niebezpieczeństwa wyniszczającego konfliktu na pełną skalę.

Rada Bezpieczeństwa ONZ po pilnym posiedzeniu. "Niebezpieczeństwo wyniszczającego konfliktu na pełną skalę"

Rada Bezpieczeństwa ONZ po pilnym posiedzeniu. "Niebezpieczeństwo wyniszczającego konfliktu na pełną skalę"

Źródło:
PAP

IMGW wydał ostrzeżenia pierwszego stopnia przed burzami. Obowiązują też alarmy przed obfitymi opadami deszczu, które mogą pojawić się podczas wyładowań. Sprawdź, gdzie aura będzie groźna.

Alerty IMGW przed burzami i ulewami

Alerty IMGW przed burzami i ulewami

Źródło:
IMGW, tvnmeteo.pl

Tak naprawdę ośmieszamy się przed całym światem, głównie przed Europą, bo nasze obywatelki przerywają ciąże we wszystkich ościennych krajach - mówiła w "Faktach po Faktach" w TVN24 profesor Marzena Dębska, specjalistka ginekologii, położnictwa i perinatologii. Dodała, że "rolą państwa nie jest umoralnianie, nie jest tworzenie zakazów i zastraszanie".

"Żyjemy w kraju, w którym jest usankcjonowana hipokryzja"

Źródło:
TVN24

Wydawało się, że medycyna mu już nie pomoże, a jednak pacjent z marskością wątroby i zakrzepicą żyły wrotnej został uratowany przez warszawski szpital przy ulicy Banacha. Sam przeszczep wątroby na nic by się nie zdał, ale lekarze zrobili coś więcej: sprawili, że nowa wątroba dostaje krew z nerki.

Miał marskość wątroby i "bezwzględne przeciwskazanie" do przeszczepu. "Pomogła matka natura"

Miał marskość wątroby i "bezwzględne przeciwskazanie" do przeszczepu. "Pomogła matka natura"

Źródło:
Fakty TVN

Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie tańczących żurawi. Temu niezwykłemu spektaklowi przyglądał się z oddali jeleń. - Taniec ptaków jest po prostu niesamowity. Widać, jak skoordynowane są ich ruchy. Robią wszystko identycznie - opowiada pan Dawid, autor nagrania.

"Żurawie tańczyły, a jeleń stał obok i tylko podziwiał". Nagranie

"Żurawie tańczyły, a jeleń stał obok i tylko podziwiał". Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Po aferze "willa plus" i ogłoszeniu przez nowy rząd, że odzyskuje miliony złotych rozdane przez ministra Przemysława Czarnka, wydawało się, że ci, którzy naprawdę ich potrzebują, mają znowu szansę. Nic z tych rzeczy. Ministerstwo Edukacji mówi, że tymi pieniędzmi nie dysponuje, więc nie ma środków na nowy konkurs.

Zostali pokrzywdzeni w programie ministra Czarnka. "Nie ma możliwości naprawienia niesprawiedliwości"

Zostali pokrzywdzeni w programie ministra Czarnka. "Nie ma możliwości naprawienia niesprawiedliwości"

Źródło:
Fakty TVN
Terroryzm znów zapuka do bram Europy? O tym regionie niemal się nie mówi

Terroryzm znów zapuka do bram Europy? O tym regionie niemal się nie mówi

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Ochłodzenie odczujemy zaraz po weekendzie, ale najzimniej będzie nieco później. Czy w najbliższym czasie możemy liczyć na powrót ciepła? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: nadciąga zimno, jakiego dawno nie widzieliśmy

Pogoda na 16 dni: nadciąga zimno, jakiego dawno nie widzieliśmy

Źródło:
tvnmeteo.pl