Decyzję podjął Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Postępowanie w tej sprawie rozpoczęło się pod koniec 2025 roku na wniosek prezydentki Świnoujścia. Po przeprowadzeniu oględzin obiektu, analizie stanu technicznego i jego dokumentacji zapadła formalna decyzja.

- Stawa "Młyny" stanowi ważny, materialny element miasta, wykorzystany również w oficjalnym logo Świnoujścia, stając się jego najważniejszym symbolem - podkreśla Tomasz Wolender, Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Konserwator dodaje też, że obiekt jest wciąż czynnym znakiem nawigacyjnym, który pomaga bezpiecznie wpływać do portu.

Konserwator zwraca uwagę także na rolę niematerialną obiektu.

- Stawa "Młyny" jest wykorzystywana w oficjalnym logo Świnoujścia, stając się jego najważniejszym symbolem. Obiekt łączy dwie tożsamości miasta: portową i turystyczną. Dodatkową wartość stanowi fakt, że obiekt jest również bohaterem legendy - dodaje Tomasz Wolender.

"Na wszelki wypadek"

Z decyzji konserwatora cieszą się władze miasta. Prezydentka Świnoujścia Joanna Agatowska przyznała, że wniosek o wpis do rejestru zabytków złożyła profilaktycznie.

- To było działanie na wszelki wypadek, żeby nikomu w przyszłości nie przyszło do głowy, by w ramach jakiejś inwestycji nasz wiatrak zlikwidować. Teraz jesteśmy spokojniejsi - powiedziała Joanna Agatowska.

Co oznacza wpis do rejestru

Wpis zapewnia szczególną ochronę prawną. Wszelkie prace przy obiekcie - remontowe, budowlane czy konserwatorskie - wymagają zgody konserwatora zabytków. Zabronione są działania, które mogłyby zmienić charakter lub wygląd zabytku. Są też korzyści dla miasta, bo właściciel obiektu może ubiegać się o dotacje na prace konserwatorskie oraz skorzystać z ulg podatkowych, związanych z utrzymaniem zabytku.

Historia zabytku

Świnoujski "wiatrak" powstał w latach 1873‑1874 jako element nowoczesnego wówczas systemu naprowadzania statków. Początkowo była to prosta i nieoświetlona konstrukcja. Na początku XX wieku przeszła modernizację, której efekty są widoczne do dziś - wieża została podwyższona i wyposażona w stalowe skrzydła oraz oświetlenie.

Stawa "Młyny" stoi na końcu kamiennego falochronu zachodniego w Świnoujściu. Jest jednym z najstarszych obiektów tego typu w całym basenie Morza Bałtyckiego.