Szukają śladów jednego z największych kościołów w dawnej Polsce, trafili na "niezwykle cenne znalezisko"

TVN24 | Poznań

Autor:
aa/gp
Źródło:
TVN24/PAP
Nowe znalezisko archeologów na pl. KolegiackimTVN24/Aleksander Przybylski
wideo 2/7
Projekt KolegiataJak w dzisiejszym Poznaniu wyglądałaby Kolegiata Św. Marii Magdaleny

Kolegiata w Poznaniu była jednym z największych i najwyższych kościołów w dawnej Polsce, potem została rozebrana. Nie zostały po niej nawet plany. Archeolodzy wciąż próbują ustalić, w którym dokładnie miejscu stała świątynia. Właśnie odsłonili mur, który może być częścią prezbiterium.

Nowe odkrycie archeologów pracujących na placu Kolegiackim w Poznaniu. Badania są prowadzone w miejscu, gdzie przez 500 lat stała olbrzymia kolegiata farna świętej Marii Magdaleny. Jej wieża o 30 metrów przewyższała wieżę Ratusza. Teraz jedynym widocznym śladem po niej pozostaje nazwa placu.

"To dla nas niezwykłe odkrycie"

W czwartek badacze poinformowali o odsłonięciu muru, który najprawdopodobniej był fragmentem południowej ściany prezbiterium dawnej świątyni. Jak podkreślił kierujący pracami prof. UAM dr. hab. Marcin Ignaczak, „to dla nas niezwykle cenne znalezisko”.

- Wszystkie źródła podają, że na przełomie XVIII i XIX w. kolegiata została doszczętnie rozebrana. Mieliśmy, więc uzasadnione obawy, że nie znajdziemy dobrze zachowanych murów obwodowych świątyni. Choć swego czasu kolegiata była najwyższym kościołem w Polsce, do chwili obecnej nie zachowały się jej plany. Dlatego każdy szczegół pozwalający nam określić, w którym miejscu dokładnie się znajdowała, jest bezcenny – podkreślił. - Ten mur cieszy nas szczególnie, bo prawdopodobnie wyznacza nam zasięg najważniejszej części kościoła: prezbiterium. To w nim stał ołtarz, w nim były też krypty najbardziej zamożnych patrycjuszy miejskich - bo należy pamiętać, że kolegiata była kościołem, w którym chowano tylko najważniejszych poznaniaków – dodał.

Odsłonili mur, który może być częścią prezbiterium poznan.pl

Znaleźli też medalion

Poza fragmentem zewnętrznego muru kolegiaty archeolodzy odkryli także inne cenne zabytki. Jednym z nich jest medalion, pochodzący prawdopodobnie z XVIII wieku, w którym znaleziono doskonale zachowane wezwanie-modlitwę do świętej Agaty: Duch święty, który oddał chwałę Bogu, ocalił ojczyznę". To krótkie zdanie znajdowało się na małym zwitku papieru ukrytym w medalionie. Co ciekawy napis pojawił się dopiero po pracach konserwatorskich.

- W takich chwilach staramy się trochę złapać za rękę osobę, do której ten przedmiot należał jakieś 300 lat temu. Osobę, dla której to hasło było ważne. Pewnie było obecne w jej codziennym życiu i zabrała je ze sobą do grobu - dodaje Ignaczak.

Ignaczak wskazał, że to unikatowe znalezisko w tej części Polski. Wśród odkrytych obiektów jest też medalik z wizerunkiem Matki Boskiej; być może będący częścią różańca, oraz liczne monety.

Znalezisko z placu Kolegiackiegopoznan.pl

Aby ułatwić archeologom prace, na placu budowy powstało specjalne zadaszenie, dzięki któremu mogą oni badać teren także podczas niesprzyjającej pogody.

Największym odkryciem był ciąg komunikacyjny w południowej części kościoła, gdzie oprócz reliktów domniemanego wejścia do kruchty zachowały się fragmenty trzech chodników. Wśród najważniejszych znalezisk pochodzących z dawnego kościoła kolegiackiego był też m.in. pochówek duchownego z zachowanymi pozostałościami szat oraz pochówek z końca XVI lub początków XVII wieku ze śladami na czaszce powstałymi podczas sekcji zwłok. Archeolodzy natrafili także na monety z czasów jagiellońskich z początku XV w. znalezione pod basenem przeciwpożarowym wybudowanym przez Niemców w latach 40. XX w., XVI-wieczny czepiec szlachcianki herbu Nałęcz oraz warkocz z XVII lub XVIII w. nazwany "warkoczem spod Marii Magdaleny".

Według badaczy włosy mają nawet ponad 300 latMarcin Ignaczak

Imponująca wieża

Kolegiata św. Marii Magdaleny w Poznaniu była jedną z największych świątyń w Polsce, porównywalną z kościołami Mariackimi w Gdańsku i Krakowie, oraz dwoma największymi świątyniami Wrocławia, świętej Marii Magdaleny i świętej Elżbiety. Zbudowano ją wkrótce po lokacji lewobrzeżnego miasta (1253 r.).

Kolegiata miała 70 metrów długości i 43 metry szerokości. W bryle kościoła dominowała 80 metrowa wieża, która wraz z wieżą ratuszową wyróżniała się w panoramach średniowiecznego miasta. Gdyby kolegiata przetrwała do dziś, nadal byłaby jednym z najwyższych budynków w mieście.

Obrys dawnej kolegiaty w odniesieniu do obecnej zabudowy placuToya Design

Spośród 18 kaplic w kolegiacie wyróżniała się dwukondygnacyjna kaplica kupiecka, będąca pod opieką kolejnych burmistrzów i władz miasta. Kolegiata posiadała 52 ołtarze, zgodnie z liczbą kalendarzowych niedziel oraz monumentalny, mierzący aż 22 metry wysokości ołtarz główny.

Budynek kolegiaty przetrwał 500 lat, choć kilkakrotnie trzeba było go odbudowywać. Po kolejnym pożarze, kościół ostatecznie rozebrali Prusacy w latach 1797-1802. Funkcję kolegiaty przejął pobliski pojezuicki kościół świętego Stanisława.

Gotowy do końca roku

Przebudowa placu Kolegiackiego rozpoczęła się w kwietniu 2019 roku. Ma on zostać udostępniony do użytku do końca tego roku. Najważniejszą częścią nowego placu będzie „Zegar Historii”, symbolicznie przedstawiający dzieje kolegiaty Marii Magdaleny: od prawdopodobnej daty rozpoczęcia budowy, poprzez kolejne rozbudowy, destrukcje, aż do ostatecznej rozbiórki. - Na nowym placu Kolegiackim oglądać będzie można ekspozycję zabytków archeologicznych, którym będą służyły dwa przeszklone fragmenty posadzki - wyniesione na wysokość ok. 40 cm. Ekspozycja A skupiona będzie wokół "Zegara Historii" i będzie pokazywać między innymi fragment muru oraz symbolicznie przedstawiony dzwon z historycznym sercem. Ekspozycja B pozwoli poznaniakom oglądać kamienne ciągi piesze zbiegające się u progu jednego z wejść do kolegiaty oraz fragment barokowej posadzki – podał Urząd Miasta Poznania.

Tak ma wyglądać plac Kolegiacki w Poznaniu poznan.pl

Jeśli chcielibyście nas zainteresować tematem związanym z Waszym regionem - czekamy na Wasze sygnały/materiały. Piszcie na Kontakt24@tvn.pl.

Autor:aa/gp

Źródło: TVN24/PAP

Źródło zdjęcia głównego: poznan.pl