Polska została wybrana przez Zgromadzenie Ogólne ONZ z Grupy Wschodnioeuropejskiej do Wspólnej Jednostki Kontrolnej (Joint Inspection Unit, JIU) - jedynego niezależnego zewnętrznego organu nadzoru, obejmującego cały system Narodów Zjednoczonych. Nasz kraj pokonał w środowym głosowaniu Rosję, która zasiadała w tym gremium nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat.
"Polska pokonuje Rosję w wyborach do Wspólnej Jednostki Kontrolnej (JIU) ONZ! Dziękujemy za poparcie 95 państw w głosowaniu w Zgromadzeniu Ogólnym - to zobowiązanie do dalszej pracy na rzecz efektywności i transparencji Organizacji" - przekazało Ministerstwo Spraw Zagranicznych na platformie X.
"Historyczne zwycięstwo Polski w ONZ! Wybór naszego kraju do Wspólnej Jednostki Kontrolnej (JIU) kończy nieprzerwaną, 60-letnią serię Moskwy! Przez sześć dekad istnienia JIU jedno z dwóch miejsc dla Europy Wschodniej zawsze zajmowały ZSRR lub Rosja" - napisał na platformie X rzecznik resortu dyplomacji Maciej Wewiór.
Jak podano w komunikacie ONZ, w tajnym głosowaniu Zgromadzenie wybrało także Botswanę z Grupy Afrykańskiej oraz Japonię i Chiny z Grupy Azji i Pacyfiku jako państwa, które zaproponują kandydatów do JIU. Jednostka, powołana w 1966 roku, składa się z 11 inspektorów, mianowanych przez Zgromadzenie Ogólne na pięcioletnie kadencje.
Sukces Polski "efektem szeroko zakrojonej kampanii"
Jak podkreślił resort dyplomacji, wybór Polski "stanowi wyraz zaufania państw członkowskich do kompetencji polskiego eksperta oraz potwierdza zaangażowanie Polski na rzecz wzmacniania przejrzystości, rozliczalności i efektywności funkcjonowania Organizacji Narodów Zjednoczonych". W latach 1991-2002 funkcję inspektora z regionu Europy Środkowo-Wschodniej pełnił Andrzej Abraszewski.
Według komunikatu MSZ, Polska uzyskała w głosowaniu poparcie 95 państw członkowskich. Przedstawicielem Polski w JIU będzie Jakub Chmielewski, którego kadencja obejmie lata 2028-2032.
"Sukces polskiego kandydata na forum ONZ jest efektem szeroko zakrojonej kampanii i skuteczności działań prowadzonych przez polską dyplomację na arenie międzynarodowej" - podano w oświadczeniu. MSZ poinformowało też, że w kampanię zaangażowały się Stałe Przedstawicielstwa RP przy ONZ w Nowym Jorku i Genewie, polskie ambasady i konsulaty na całym świecie, a także delegatury i przedstawicielstwa Unii Europejskiej.
JIU odpowiada za prowadzenie inspekcji, ewaluacji i dochodzeń służących poprawie efektywności działania, zarządzania oraz koordynacji między organizacjami Narodów Zjednoczonych.
Według MSZ jej członkowie "posiadają znaczną niezależność w określaniu obszarów prowadzonych analiz i kontroli, co stwarza realną możliwość wpływania na sposób funkcjonowania całego systemu ONZ".
Szczerski: Polska do tej instytucji wraca, a Rosja ją opuszcza
- To duży sukces naszej bardzo ciężkiej kampanii, bo startowaliśmy na jedno miejsce. Naszym kontrkandydatem była Rosja, która zasiadała w tej instytucji ONZ nieprzerwanie od 60 lat i przez 60 lat wygrywała kolejne reelekcje. Konkurencja była bardzo ostra, wygraliśmy jednym głosem - przekazał w czwartek stały przedstawiciel RP przy ONZ Krzysztof Szczerski.
- To pokazuje, że ONZ jest taką globalną demokracją, w której każdy głos się liczy. Polska po ponad 20 latach do tej instytucji wraca, a Rosja po 60 latach ją opuszcza - dodał ambasador Szczerski.
Podkreślił, że JIU jako instytucja kontrolna i doradcza "ma wgląd w całe funkcjonowanie organizacji". - Jej nazwa może brzmi mało atrakcyjnie, ale to naprawdę jest niezwykle ważna instytucja w systemie ONZ - zaznaczył.
Ambasador relacjonował, że kampania trwała do ostatniego dnia. - Nawet w dniu głosowania zorganizowaliśmy spotkanie na forum ONZ dla państw, żeby jeszcze je do nas przekonywać. Wysyłaliśmy dziesiątki wiadomości, prosząc o głosy - powiedział.
Jak podkreślił, kampanię koordynowano w ramach Unii Europejskiej, a państwa UE zgodnie zabiegały o głosy dla Polski jako wspólnego kandydata Unii. - Na początku, gdy zaczynaliśmy kampanię, mało co dawało nam nadzieję, bo wszyscy mówili: od 60 lat Rosja tego akurat głosowania nigdy nie przegrała - przypomniał Szczerski. Zwrócił uwagę, że głosowanie było tajne, stąd też nie wiadomo, kto poparł Polskę. - Ważne, że poparło nas jedno państwo więcej niż Rosję - podsumował.