"Okno Polski w świat daleki". 90 lat lotniska na Okęciu

Źródło:
tvnwarszawa.pl
Lotnisko Chopina kończy 90 lat (wideo bez dźwięku)
Lotnisko Chopina kończy 90 lat (wideo bez dźwięku)
Narodowego Archiwum Cyfrowe, Lotnisko Chopina
Lotnisko Chopina kończy 90 lat (wideo bez dźwięku)Narodowego Archiwum Cyfrowe, Lotnisko Chopina

Choć miał być lotniskiem tymczasowym, 29 kwietnia obchodzi swoje 90. urodziny. Tak wtedy, jak i dziś, Okęcie jest największym portem lotniczym w Polsce. W prasie z 1934 roku zachwycano się jego rozmachem i nowoczesnością.

Historia stołecznych portów lotniczych rozpoczyna się już w 1910 roku. Warszawskie Towarzystwo Aviata otrzymało pozwolenie na budowę szkoły lotniczej oraz wytwórni płatowców na Polu Mokotowskim. Tam też, na rozległych terenach rozciągających się między dzisiejszymi aleją Niepodległości oraz ulicą Grójecką, przez kolejne dwa lata odbywały się pod opieką Aviaty ćwiczebne loty. Potem obiekty oraz sprzęt przejęła armia carska.

W 1915 roku do Warszawy wkroczyły wojska cesarza Wilhelma II. W kolejnych latach I wojny światowej aż do odzyskania przez Polskę niepodległości Pole Mokotowskie były eksploatowane przez niemieckiego producenta samolotów Albatros Flugzeugwerke. W przejętych zabudowaniach mieściła się filia zakładów produkujących myśliwce, samoloty rozpoznawcze i szkolne wykorzystywane na frontach Wielkiej Wojny przez państwa centralne.

W listopadzie 1918 roku w części obiektów dawnej Aviaty zorganizowano Wojskowe Warsztaty Lotnicze, które niedługo potem przemianowano na Centralne Zakłady Lotnicze. Początkowo na Polu Mokotowskim zajmowano się remontami maszyn sprowadzonych z Europy Zachodniej. Następnie CZL podjęły się własnej produkcji.

Pierwsze linie pasażerskie w Warszawie

Już od początku lat 20. XX wieku lotnisko na Polu Mokotowskim pełniło nie tylko funkcję wojskową. W 1921 roku lądowały tam samoloty pasażerskie firmy Aerotarg. Założona w Poznaniu linia była przeznaczona do obsługi uczestników odwiedzających pierwszą edycję Międzynarodowych Targów Poznańskich. Natomiast od 1923 roku na stołecznym lotnisku lądowała flota linii Aerolloyd (później Aerolot). Samoloty latały na trasie Wolne Miasto Gdańsk – Warszawa – Lwów. Potem w ofercie pojawiły się loty z Warszawy do Krakowa i do Łodzi, a od 1925 roku pierwsze połączenie zagraniczne: Warszawa – Kraków – Wiedeń. Loty obsługiwały niemieckie samoloty Junkers F 13.

Na terenie lotniska na Polu Mokotowskim powstały zabudowania przeznaczone do obsługi podróżnych, w tym drewniany budynek dworca z poczekalnią, kasą biletową oraz restauracją. Swoje filie miały tu również poczta, policja oraz straż pożarna.

Równolegle trwały przygotowania pod budowę lotnisk wojskowego i cywilnego na terenach podwarszawskiego wówczas Okęcia (oficjalnie włączone do Warszawy dopiero w 1951 roku). W 1924 roku w prasie pojawiały się wzmianki o zatwierdzeniu przez warszawski ratusz i Ministerstwo Spraw Wojskowych projektu architektonicznego nowego lotniska. Ten jednak nie doczekał się realizacji ze względu na nieuregulowany stan prawny gruntów.

Jak podaje Tomasz Lachowski w książce "LOT z Okęcia. Komunikacja lotnicza na ziemiach polskich 1913-1939" udało się dopiero w 1927 roku. Wówczas Ministerstwo Komunikacji uzyskało zgodę na realizację inwestycji. Oficjalne otwarcie cywilnego portu lotniczego na Okęciu nastąpiło po sześciu latach: 1 listopada 1933 roku. Przez kilka kolejnych miesięcy pasażerów odprawiano w prowizorycznym pawilonie. Właściwy budynek dworca otwarto w niedzielę 29 kwietnia 1934 roku.

"Świeci się tam wszystko czystością i elegancją"

O otwarciu nowego portu lotniczego rozpisywała się ówczesna prasa. Krótkie wzmianki pojawiły się na następny dzień w wielu gazetach. Obszerną relację zamieścił katowicki "Nowy Czas", którego dziennikarze gościli na otwarciu.

"Nowe 'okno' Polski w świat daleki. Olbrzymi, wspaniały dworzec lotniczy rozpoczął wczoraj swą służbę w stolicy" - brzmiał tytuł na pierwszej stronie wydania z 30 kwietnia 1934 roku. "Długi korowód autobusów i aut prywatnych mknie w stronę zdobnej w girlandy zieleni bramy wjazdowej na lotnisko. Na długo przed 10-tą rano port i plac startu zapełnia się blisko dwutysięcznym tłumem" – opisywał dziennikarz "Nowego Czasu".

Prasa z 30 kwietnia 1934 szeroko informowała o otwarciu lotniska na OkęciuDomena publiczna

Zebrany tłum oczekiwał na najważniejszego gościa, czyli ówczesnego prezydenta II Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego, który podniósł banderę i symbolicznie oddał lotnisko do użytku publicznego. Z kolei jako donosił "Kurier Warszawski", uroczystości dopisała "przepiękna i prawdziwie letnia pogoda".

"Nowy port Warszawa-Okęcie, nad którym pan prezydent Rzeczypospolitej podniósł banderę państwową – to kompleks wielkich budynków i hangarów ustawionych na północy i wschodzie olbrzymiego, zielonego pola lotniczego. Hangary zdolne są pomieścić nawet największe samoloty. Posiadają: mechanicznie i szczelnie zamykane wrota, wodociągi i kanalizację, gładką posadzkę, dobre oświetlenie, centralne ogrzewanie oraz krany benzynowe i oliwne" – wyliczał autor arytkułu.

Dalej opisywał dworzec dla pasażerów, w którym znalazły się urzędy pocztowo-telegraficzny i celny, posterunek policji, kasy biletowe, poczekalnia, restauracje i toalety. "Świeci się tam wszystko czystością i elegancją" – zachwycał się dziennikarz.

Port Okęcie posiadał też własną radiostację, "dla potrzeb komunikowania się z innymi płatowcami", system świetlny, który zapewniał bezpieczeństwo po zmroku oraz budynek mieszkalny dla personelu.

"Pomyślany z rozmachem i troską o przyszłość dzisiejszy jest port lotniczy Okęcie prawdziwie europejskim portem lotniczym" - podkreślał reporter "Kuriera Warszawskiego".

Pojawiła się też zapowiedź powiększenia siatki połączeń międzynarodowych. "Na razie władze zapowiadają, że do stolic z którymi utrzymujemy komunikację (Wiedeń, Bukareszt, Sofja, Ryga, Tallin) dodane będą jeszcze – oprócz Berlina – Moskwa i Stambuł, czyli Konstantynopol" – informował "Kurier Warszawski".

Lotnisko cywilne miało działać na Gocławiu

Lotnisko na Okęciu miało być z założenia tymczasowym portem pasażerskim. Docelowo w tym miejscu miały startować i lądować tylko samoloty wojskowe. Cywilów planowano przenieść na drugą stronę Wisły - na Gocław. Projekt nowego lotniska pasażerskiego powstał w czerwcu 1939 roku. Dalsze prace przerwała II wojna światowa. Przedwojenne plany nie uwzględniały bliskości Gocławia od centrum Warszawy i zwiększających się gabarytów samolotów pasażerskich. Dlatego dawne plany zostały porzucone.

Po wojnie na prawym brzegu rozwijał się za to Aeroklub Warszawski. Szczyt jego działalności przypadał na lata 50. i 60. Nie wybudowano tu nigdy betonowych pasów startowych. Lotnisko na Gocławiu pozostało trawiaste. W związku z powstającą w tej części miasta intensywną zabudową mieszkaniową, w 1971 roku podjęto decyzję o likwidacji lotniska. W 1976 roku Aeroklub Warszawski przeniósł się na Babice. Lotnisko na Gocławiu zostało ostatecznie zamknięte dwa lata później. Pozostały po nim hangary i nazwy ulic na osiedlu mniej lub bardziej związane z awiacją.

Pomimo swej "tymczasowości" przez pierwsze pięć lat lotnisko Okęcie prężnie się rozwijało. W pierwszym roku funkcjonowania odprawiło prawie 11 tysięcy pasażerów. Do 1939 stołeczny port lotniczy miał swojej siatce sześć połączeń krajowych i 17 zagranicznych. Przymierzano się do otwarcia tras za Ocean Atlantycki. Te ambicje wyhamował wybuch wojny.

Milion pasażerów rocznie jeszcze w latach 70.

Pierwsze bomby na Okęcie spadły już na początku września 1939. Po rozpoczęciu okupacji Niemcy (rękami polskich robotników) naprawili uszkodzenia i przywrócili port do użytku. W swojej książce Tomasz Lachowski wskazuje, że lotnisko nabrało szczególnego znaczenia dla okupanta w czerwcu 1941, kiedy III Rzesza zaatakowała ZSRR. Pełniło rolę ważnego punktu tranzytowego. Po upadku Powstania Warszawskiego, kiedy na zachód napierała Armia Czerwona, Niemcy rozpoczęli stopniowe niszczenie infrastruktury portu.

Cywilny ruch na Okęciu udało się wznowić już niespełna dwa miesiące po wkroczeniu do Warszawy Armii Czerwonej w marcu 1945 roku. W pierwszych powojennych latach odgruzowano i odbudowano dawną infrastrukturę. Powstał też prowizoryczny dworzec, który służył pasażerom przez blisko ćwierć wieku.

W 1962 roku podjęto decyzję o rozbudowie portu lotniczego Okęcie. Siedem lat później oddano do użytku Międzynarodowy Dworzec Lotniczy, który swoją funkcję pełnił aż do 1992 roku, kiedy powstał Terminal 1.

Terminal 1 oddany do użytku w 1992 rokuLotnisko Chopina

Jak podaje na swojej stronie Lotnisko Chopina (tę nazwę Okęcie zyskało w 2001 roku) pierwszy milion pasażerów w stołecznym porcie odprawiono w 1971 roku. Już po otwarciu Terminala 1, w 1993 roku pasażerów było 2,2 mln, w 1999 – już 4 mln.

Z danych przekazanych przez Urząd Lotnictwa Cywilnego wynika, że przez cały rok 2023 na Lotnisku Chopina odprawiono 18,5 miliona pasażerów. Natomiast w letniej siatce połączeń zaplanowano 122 kierunki rozkładowe.

Przy pisaniu artykułu korzystałem z: -Tomasz Lachowski, "LOT z Okęcia. Komunikacja lotnicza na ziemiach polskich 1913-1939"; - Marcin Białas, "Lotnisko na Gocławiu" w: "Stolica. Warszawski Magazyn Ilustrowany", kwiecień 2016; - Bronisław Dostatni, "Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej" w: "Dzieje Ochoty".

Autorka/Autor:Dariusz Gałązka

Źródło: tvnwarszawa.pl

Źródło zdjęcia głównego: NAC

Pozostałe wiadomości

Pod Raszynem kierowca jaguara uderzył w drzewo. Dwie osoby zostały poszkodowane. Jedna trafiła do szpitala, druga była reanimowana - mimo udzielonej pomocy zmarła. Na miejscu lądował helikopter Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Wracali autem z pogrzebu, uderzyli w drzewo. Jedna osoba nie żyje

Wracali autem z pogrzebu, uderzyli w drzewo. Jedna osoba nie żyje

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Samochód osobowy zderzył się czołowo z tirem na drodze serwisowej trasy S17. Jeden z kierowców poniósł śmierć na miejscu.

Jedna osoba zmarła po czołowym zderzeniu

Jedna osoba zmarła po czołowym zderzeniu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W Skaryszewie pod Radomiem 18-letni kierowca wjechał w ogrodzenie. Jak podała policja, młody mężczyzna nie ma prawa jazdy.

18-latek bez prawa jazdy wjechał w ogrodzenie

18-latek bez prawa jazdy wjechał w ogrodzenie

Źródło:
tvnwarszawa.pl

15 tysięcy litrów nielegalnych substancji przechowywano w pobliżu ogródków działkowych na warszawskim Paluchu. Jak podała policja, w beczkach, kartonach i workach znajdowała się ogromna ilość leków i suplementów niewiadomego pochodzenia. Zatrzymano trzech mężczyzn, którym postawiono zarzuty.

Magazyn nielegalnych leków i suplementów. Było ich tak dużo, że trzymali je w beczkach

Magazyn nielegalnych leków i suplementów. Było ich tak dużo, że trzymali je w beczkach

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga trafił akt oskarżenia przeciwko Zofii K. Utytułowana windsurferka, medalistka igrzysk olimpijskich ma odpowiedzieć za oszustwo.

Prokuratura oskarżyła olimpijkę o oszustwo

Prokuratura oskarżyła olimpijkę o oszustwo

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Policjanci z warszawskiej Woli zatrzymali 42-letniego mężczyznę podejrzanego o kradzież rozbójniczą. Do napaści doszło w barze.

Wszedł za ladę, wykręcił rękę barmance, uciekł z pieniędzmi

Wszedł za ladę, wykręcił rękę barmance, uciekł z pieniędzmi

Źródło:
PAP

Policjanci z warszawskich Bielan zatrzymali mężczyznę podejrzanego o posiadanie dużej ilości narkotyków. Zabronione substancje były w reklamówce, którą 29-latek miał przy sobie, oraz w jego mieszkaniu.

Nerwowe zachowanie zwróciło uwagę policjantów. W mieszkaniu było pół kilograma narkotyków

Nerwowe zachowanie zwróciło uwagę policjantów. W mieszkaniu było pół kilograma narkotyków

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W niedzielę mieszkańcy Warszawy i okolic otrzymali alerty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa o ćwiczeniach służb z użyciem środków pirotechnicznych w poniedziałek i wtorek.

"Mogą występować hałas oraz dym". Mieszkańcy Warszawy i okolic otrzymali alerty RCB

"Mogą występować hałas oraz dym". Mieszkańcy Warszawy i okolic otrzymali alerty RCB

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

Warszawska Strefa Kibica na błoniach Stadionu Narodowego ruszyła w niedzielę. Chętnych do obejrzenia pierwszego meczu Polaków na Euro 2024 nie brakowało. Humory nieco zepsuła porażka z Holandią. Będą jednak jeszcze dwa mecze, z Francją i Austrią.

Kibice na błoniach Narodowego wspierali reprezentację

Kibice na błoniach Narodowego wspierali reprezentację

Aktualizacja:
Źródło:
PAP/tvnwarszawa.pl

W niedzielę przed południem w miejscowości Opacz Mała (powiat pruszkowski) w nowej hali przeznaczonej pod warsztat samochodowy wybuchł pożar. Płonęły opony i papa. W akcji gaśniczej brało udział 17 zastępów straży pożarnej.

Pożar hali pod Warszawą, 17 zastępów straży pożarnej w akcji

Pożar hali pod Warszawą, 17 zastępów straży pożarnej w akcji

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Kierowca volvo trafił do szpitala po tym, jak zjechał z drogi i uderzył w murowaną stodołę. Tak mocno, że przebił jedną ze ścian i wjechał do środka. Okoliczności tego zdarzenia badają policjanci.

Wypadł z drogi, uderzył w stodołę i wjechał do środka

Wypadł z drogi, uderzył w stodołę i wjechał do środka

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Po raz 19. ulicami Warszawy przeszedł Marsz dla Życia Rodziny. Wydarzenie poprzedziła msza święta w kościele św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży.

Marsz dla Życia i Rodziny przeszedł Traktem Królewskim

Marsz dla Życia i Rodziny przeszedł Traktem Królewskim

Źródło:
PAP

94-letnia mieszkanka Łukowa wybrała się samotnie w podróż do Warszawy, by spotkać się z koleżanką na Starym Mieście. Na szczęście w pociągu poznała mężczyznę, który jej pomógł, bo na kobietę nikt nie czekał. Zawiadomił strażników, a ci wnuka starszej pani, której - jak się okazało - nie była to pierwsza taka wyprawa. Poprzednio bliscy odbierali ją z Krakowa.

94-latka przyjechała na spotkanie z koleżanką, nikt na nią czekał. Pomógł jej znajomy z pociągu

94-latka przyjechała na spotkanie z koleżanką, nikt na nią czekał. Pomógł jej znajomy z pociągu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Dym wydostawał się na zewnątrz, a w mieszkaniu nie było już praktycznie nic widać. Okazało się, że płonął garnek pozostawiony na kuchence. Niczego nieświadomy mężczyzna spał w jednym z pokoi. 

Dym wydobywał się już przez okno, niczego nieświadomy mężczyzna spał

Dym wydobywał się już przez okno, niczego nieświadomy mężczyzna spał

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Zarząd Dróg Miejskich rozpoczął przygotowania do wprowadzenia Strefy Czystego Transportu w Warszawie. Będzie ona obowiązywać od 1 lipca. Urzędnicy przyjmują kolejne wnioski o nadanie uprawnień do poruszania się po strefie.

1,5 tysiąca wniosków o nadanie uprawnień do poruszania się po Strefie Czystego Transportu

1,5 tysiąca wniosków o nadanie uprawnień do poruszania się po Strefie Czystego Transportu

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

W niedzielę wieczorem rozpocznie się kolejny etap prac związany z przebudową tunelu w alei Prymasa Tysiąclecia w ramach modernizacji Dworca Zachodniego. Zostanie wprowadzona nowa organizacja ruchu, która będzie obowiązywać do końca wakacji.

Zamkną środkową część tunelu. Kolejne zmiany w ruchu przy Dworcu Zachodnim

Zamkną środkową część tunelu. Kolejne zmiany w ruchu przy Dworcu Zachodnim

Źródło:
PAP

Budowniczowie trasy mają za sobą już prace przygotowawcze. Teraz ruszą pełną parą, budowane będą tory. W nocy z niedzieli na poniedziałek, z 16 na 17 czerwca, zamknięta zostanie ulica Rakowiecka od Puławskiej do Starościńskiej oraz jezdnia ulicy Puławskiej w kierunku Ursynowa, od Goworka do Narbutta. Kierowcy oraz autobusy pojadą objazdami.

Rusza budowa trasy tramwajowej na Rakowieckiej, będą zmiany w ruchu

Rusza budowa trasy tramwajowej na Rakowieckiej, będą zmiany w ruchu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Uczestnicy i uczestniczki Parady Równości przeszli w kolorowym pochodzie przez centrum Warszawy. Wydarzenie rozpoczęło się w pobliżu Pałacu Kultury i Nauki od krótkiego przywitania prezydenta stolicy Rafała Trzaskowskiego, który objął patronat nad imprezą. Według szacunków ratusza w paradzie przeszło około 20 tysięcy osób.

Parada Równości przeszła przez Warszawę

Parada Równości przeszła przez Warszawę

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

W sobotę wieczorem w miejscowości Sikory (powiat legionowski) wyłowiono z rzeki Narew ciało 42-letniego mężczyzny. Ustaleniem dokładnych okoliczności zdarzenia zajmuje się Prokuratura Okręgowa Warszawa Praga.

Z rzeki wyłowiono ciało mężczyzny, rozpoznał go kolega

Z rzeki wyłowiono ciało mężczyzny, rozpoznał go kolega

Źródło:
PAP

W sobotę około południa ze stawu w parku Szczęśliwickim na Ochocie wyłowiono ciało kobiety. Na miejscu pracuje prokurator.

Zwłoki kobiety wyłowione z parkowego stawu

Zwłoki kobiety wyłowione z parkowego stawu

Źródło:
tvnwarszawa.pl, Kontakt 24

25-letnia kobieta jest podejrzana o zabójstwo 45-latka pod Wieliszewem (Mazowieckie). Jak przekazała nam prokuratura, 45-latek zmarł w szpitalu po tym, jak został zaatakowany nożyczkami i śrubokrętem.

Zabójstwo pod Wieliszewem. "Pokrzywdzonemu zadano uderzenia nożyczkami i śrubokrętem"

Zabójstwo pod Wieliszewem. "Pokrzywdzonemu zadano uderzenia nożyczkami i śrubokrętem"

Źródło:
tvnwarszawa.pl