"Miasteczko" i "Żydowski raj". "Pierwsze spotkania" z podziemną ekspozycją

Zastępca dyrektora muzeum o otwarciu głównej wystawy
Zastępca dyrektora muzeum o otwarciu głównej wystawy
Marcin Gula / tvnwarszawa.pl
Zastępca dyrektora muzeum o otwarciu głównej wystawyMarcin Gula / tvnwarszawa.pl

Pokazanie światu 1000-letniej historii Żydów polskich to najważniejszy cel wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich, której fragment - galerie "Pierwsze spotkania", "Paradisus Iudaeorum" i "Miasteczko" - zaprezentowano w środę w siedzibie muzeum.

Po raz pierwszy ekspozycja została pokazana tam, gdzie trwa jej montaż, w podziemnej kondygnacji. Instalacja wszystkich, ośmiu galerii, składających się na całość wystawy głównej ma się zakończyć w czerwcu, a jej oficjalne otwarcie zaplanowano na 28 października 2014 r.

1000 lat historii

- Muzeum uwypukli olbrzymią wagę 1000-letniej historii Żydów w Polsce oraz w całej historii narodu żydowskiego - powiedział główny historyk wystawy prof. Antony Polonsky, światowej klasy badacz polsko-żydowskich relacji, wykładowca na Brandeis University w USA.

Jak podkreślił wystawa główna będzie pokazywać fenomeny, które formowały życie żydowskie na ziemiach polskich. Wymienił m.in. chasydyzm, syjonizm, socjalizm żydowski, współczesną literaturę hebrajską i w języku jidysz. - Ziemie polskie były miejscem zamieszkania Żydów spolonizowanych, którzy dokonali istotnego wkładu do kultury polskiej i międzynarodowej - zaznaczył Polonsky.

W jego ocenie Historii Żydów w Polsce nie można opisać bez świadomości niszczącego ich życie wpływu nacjonalizmu i komunizmu w XX wieku. - Były to wpływy takie jak np. postawy szowinistyczne, które przybyły spoza terytorium Polski i uzyskały dobry grunt z uwagi na trudne warunki przed II wojną światową lub były rezultatem okupacji niemieckiej lub sowieckiej. Nie były one naturalną częścią relacji między Polakami a Żydami- podkreślił Polonsky.

- Ta historia powinna być lepiej znana i zrozumiana w Polsce, Izraelu, żydowskiej diasporze i w świecie - mówił Polonsky. Przypomniał też słowa prof. Leszka Kołakowskiego, który powiedział, że "studiujemy historię nie po to, aby wiedzieć jak się zachować lub jak osiągnąć sukces, ale aby dowiedzieć się kim jesteśmy". -Taki jest zasadniczy cel wystawy głównej - podsumował Polonsky.

Pokazali w trakcie instalacji

"Sercem muzeum" nazwał wystawę główną Andrzej Cudak, p.o. dyrektor placówki. - Przygotowanie tej opowieści o tysiącletniej obecności Żydów w Polsce to ogromnie trudne przedsięwzięcie, ale jesteśmy na ostatniej prostej - zapewnił.

Jak zaznaczyli organizatorzy wystawa główna, zajmująca powierzchnię 4200 mkw. była dotąd pokazywana na planach, wizualizacjach lub za pomocą pojedynczych elementów. W środę trzy galerie zostały po raz pierwszy pokazane w trakcie instalacji.

Pierwszy był handel

Galeria "Pierwsze spotkania", prezentowana przez jej autorkę prof. Hannę Zaremską, obejmuje czas od X do XV w., czyli najwcześniejszy okres historii pobytu Żydów na ziemiach polskich. Składa się z trzech zaaranżowanych części: targu, grodu, miasta. Każda z nich poświęcona jest osobnemu aspektowi historii. Targ to czas przyjazdu na ziemie polskie kupców żydowskich i pierwsze osadnictwo, gród pokazuje stosunki społeczności żydowskiej z władcami polskimi, a miasto życie całej żydowskiej diaspory.

Najpierw był handel, później wystąpiło stałe osadnictwo, ale, jak mówiła PAP prof. Zaremska, Żydzi, to społeczność, która się przemieszcza. - Trzeba mieć świadomość, że Żyd, który emigruje, musi wiedzieć, czy w miejscu, do którego zmierza, aby się osiedlić, będzie mógł pozostać nadal Żydem. A zatem, jeśli w średniowieczu taka migracja Żydów do Polski istniała, oznacza to, że Żydzi mieli taką możliwość, że były gwarancje, które pozwalały im wierzyć, że to, co dzisiaj nazywamy swobodą wyznania, będzie respektowane - powiedziała badaczka.

Galeria opowiada o czasach odległych, ale - jak zaznaczyła prof. Zaremska - prawie nie ma pozostałości materialnej kultury żydowskiej z tamtej epoki. Jak dodała, mamy jednak ze Śląska macewy, czyli płyty nagrobne z cmentarzy żydowskich. - Z nich wyczytać można np. kim byli ci żydowscy przybysze, ich nadreńskie korzenie widać po stylu, po inskrypcjach. I tu historia spotyka się ze współczesną aranżacją muzeum, bo napisy na macewach zostały przedstawione w formie multimedialnej, ułatwiającej ich odczytanie - zwróciła uwagę prof. Zaremska

Ważnym zabytkiem, eksponowanym w tej galerii są też tzw. brakteaty, srebrne monety bite na przełomie XII i XIII w. Mają one inskrypcje w języku hebrajskim, ciekawą ikonografię, są bardzo piękne. Jest też wiele świadectw piśmienniczych - responsa, korespondencje, opisy podróży, resztki ksiąg gminnych, dokumenty w języku hebrajskim, które zostały sfotografowane przed wojną.

Mówi prof. Hanna Zaremska, autorka galerii "Pierwsze spotkania"
Mówi prof. Hanna Zaremska, autorka galerii "Pierwsze spotkania"Marcin Gula /tvnwarszawa.pl

Życie polskich Żydów

- Galeria "Miasteczko" opowiada o życiu polskich Żydów w XVII - XVIII w. na Kresach, na tle szerokiej panoramy Rzeczpospolitej - powiedziała PAP Ewa Małkowska Bieniek, która opracowała tę galerię.

W "Miasteczku" przedstawione zostało życie społeczności żydowskiej na Rusi, Podolu i Wołyniu. - Pokazujemy Żółkiew, która była miasteczkiem prywatnym, należącym do magnackiej rodziny najpierw Żółkiewskich a potem Sobieskich, ale była też typowym miasteczkiem kresowym, ważnym ośrodkiem dla ludności żydowskiej - wyjaśniała kuratorka.

Centralną częścią tej galerii jest rynek. Z rynku wchodzi się do synagogi, karczmy, do domu. Jest to dosłowny i symboliczny środek miasteczka. Na rynku pojawiają się postaci nie tylko Żydów, ale i szlachty polskiej, mieszkańców miasteczka, handlarzy, tych, co mieli handel obwoźny czy obnośny. - Prezentujemy mieszkańców i ich stroje. Strój żydowski, który się ukształtował na przełomie XVII i XVIII wieku ma wiele z polskiego żupana. Bodaj najpiękniejszą i najbardziej efektowną częścią "Miasteczka" jest synagoga z Gwoźdźca - podkreśla Bieniek.

Polska - żydowski raj

Galeria "Paradisus Iudaeorum" obejmuje okres od 1506-1648. - To epoka, która w powszechnej historii określana jest złotym wiekiem. Ta galeria stara się odpowiedzieć na to pytanie, czy rzeczywiście ten złoty wiek był też złotym wiekiem dla Żydów. Odpowiedź jest prezentowana poprzez ukazanie różnorodności aspektów życia społecznego, kulturalnego, intelektualnego, ekonomicznego, w którym brali udział Żydzi - mówiła kurator galerii Małgorzata Stolarska.

W galerii zwiedzający będą mogli obejrzeć m.in. interaktywne modele Krakowa i żydowskiego Kazimierza wraz z jego bogatą kulturą gminy żydowskiej. Goście muzeum będą mogli zobaczyć również arcydzieła piśmiennictwa hebrajskiego i jidysz w multimedialnej formie: Talmud, dzieła religijne, filozoficzne, obyczajowe.

Zwiedzający będą mogli również odcisnąć na prasie drukarskiej stronę tytułową z XVI-wiecznej książki i zajrzeć do skrzyni z najważniejszymi dla gminy przedmiotami. Zapoznają się z ogromną mapą osadnictwa żydowskiego w ówczesnej Rzeczypospolitej, zobaczą, jak w XVI i XVII w. rozumiano tolerancję religijną i dlaczego Polskę nazywano wówczas "Paradisus Iudaeorum" – żydowskim rajem.

Przez całą galerię przewijają się też ważne postaci dla historii Żydów. Biogramy, podbudowane tekstami źródłowymi stanowią ważny fragment narracji o historii Żydów w Polsce.

Publiczno-prywatne muzeum

Muzeum Historii Żydów Polskich jest pierwszą w Polsce publiczno-prywatną instytucją kultury, stworzoną wspólnie przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, miasto Warszawę i Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Strona publiczna pokryła koszty budowy i wyposażenia muzeum. Stowarzyszenie odpowiada za sfinansowanie wystawy głównej. Stowarzyszenie przygotowało również projekt i nadzoruje proces produkcji wystawy.

Muzeum rozpoczęło swoją działalność programową w kwietniu 2013 r. Od tego momentu odbywają się w nim wystawy czasowe, koncerty, debaty i seminaria, warsztaty i spacery edukacyjne. Do końca stycznia 2014 roku, przez niecałych 10 miesięcy działalności, w muzeum gościło ponad 200 tys. zwiedzających.

PAP/wp//ec

Pozostałe wiadomości

Wśród zgłoszonych do Budżetu Obywatelskiego pomysłów dominują te dotyczące nowych dróg rowerowych, zieleni oraz miejsc do rekreacji. Głosy na wybrane projekty dzielnicowe i miejskie można oddawać od 15 czerwca.

Prawie 1200 projektów do wyboru. Rusza kolejna edycja Budżetu Obywatelskiego

Prawie 1200 projektów do wyboru. Rusza kolejna edycja Budżetu Obywatelskiego

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Stołeczni policjanci prowadzący poszukiwania Iwony Wieczorek mają informację, że związek z zaginięciem kobiety może mieć kierowca białego fiata cinquecento. Samochód przejeżdżał w pobliżu Parku Reagana w Gdańsku w dniu, w którym ostatni raz widziano 19-latkę. Policja opublikowała zdjęcie.

Nowy trop w sprawie zaginięcia Iwony Wieczorek. Policja publikuje zdjęcie

Nowy trop w sprawie zaginięcia Iwony Wieczorek. Policja publikuje zdjęcie

Źródło:
Komenda Stołeczna Policji

Latem na placu Zbawiciela piesi i klienci lokali gastronomicznych będą mieli więcej miejsca. Od 15 czerwca będzie tam obowiązywała specjalna organizacja ruchu - poinformował Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie. Do końca września jeden pas na placu będzie wyłączony z ruchu aut.

Powrót ogródków na plac Zbawiciela

Powrót ogródków na plac Zbawiciela

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Policjanci z Wołomina zatrzymali 64-latka i 72-latka podejrzanych o kradzież gotówki oraz markowych ubrań z samochodu zaparkowanego przy centrum handlowym. Mężczyznom grozi do pięciu lat więzienia.

Zabrali z zaparkowanego auta gotówkę, buty i ubrania. Policja zatrzymała dwóch mężczyzn

Zabrali z zaparkowanego auta gotówkę, buty i ubrania. Policja zatrzymała dwóch mężczyzn

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W piątek na ulicach Woli był prowadzony pościg za kierowcą auta, świadczącego usługę przewozu osób. Mężczyzna nie zatrzymał się do kontroli drogowej. Po zatrzymaniu okazało się, że miał przy sobie nieznaną substancję.

Nie zatrzymał się do kontroli, przejechał na czerwonym świetle

Nie zatrzymał się do kontroli, przejechał na czerwonym świetle

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Szkole Podstawowej nr 404 w warszawskim Wawrze nadano imię Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Gościem honorowym piątkowej uroczystości był założyciel fundacji Jerzy Owsiak.

WOŚP będzie patronować warszawskiej podstawówce

WOŚP będzie patronować warszawskiej podstawówce

Źródło:
PAP, tvnwarszawa.pl

Warszawska Strefa Kibica (WSK) na błoniach Stadionu Narodowego ruszy już w niedzielę. Będzie tam można obejrzeć wszystkie grupowe mecze Polaków. Jak przekazał Bartosz Kusior, członek zarządu spółki PL2012+, która zarządza stadionem, koszt zorganizowania strefy to milion złotych.

Strefa kibica na błoniach Narodowego rusza w niedzielę. Kosztowała milion złotych

Strefa kibica na błoniach Narodowego rusza w niedzielę. Kosztowała milion złotych

Źródło:
PAP

Mężczyzna, który miał zaatakować gazem Viki Gabor, a jej ojca także kilka razy uderzyć, usłyszał prokuratorskie zarzuty. 34-latek odpowie za spowodowanie lekkich obrażeń ciała u 53-latka. Ale konsekwencje zdarzenia ma ponieść również ojciec wokalistki - za wykroczenie drogowe.

Viki Gabor i jej ojciec zaatakowani gazem. 34-latek usłyszał prokuratorskie zarzuty

Viki Gabor i jej ojciec zaatakowani gazem. 34-latek usłyszał prokuratorskie zarzuty

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Strażacy kilka godzin walczyli z pożarem pod Górą Kalwarią. Ogień pojawił się w budynkach gospodarczych. - Jeden się spalił, w drugim nadpaleniu uległa konstrukcja dachu, do trzeciego pożar nie dotarł - przekazała straż pożarna.

Pożar pod Górą Kalwarią. Płonęły budynki gospodarcze

Pożar pod Górą Kalwarią. Płonęły budynki gospodarcze

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W sobotę w sąsiedztwie Pałacu Kultury i Nauki stanie miasteczko promujące idee równości, wolności i tolerancji wobec mniejszości, w szczególności społeczności LGBTQ+. Odbędzie się również przemarsz ulicami Śródmieścia. Policja może zdecydować o wyłączeniu ulic z ruchu. Autobusy i tramwaje będą kursowały objazdami.

Wolność, równość, tolerancja. Parada przejdzie przez Warszawę

Wolność, równość, tolerancja. Parada przejdzie przez Warszawę

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Dwa samochody zderzyły się na ulicy Puławskiej. Na miejscu pracowały służby. Zdarzenie spowodowało korek w kierunku Piaseczna.

Zderzenie na Puławskiej. W aucie było kilkumiesięczne dziecko

Zderzenie na Puławskiej. W aucie było kilkumiesięczne dziecko

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Oboje mieli po około półtora promila alkoholu w organizmie. Jechali wspólnie na hulajnodze. Podróż zakończyli uderzając w stojący samochód. 22-latka i 19-latek trafili do szpitala.

Pijani jechali na hulajnodze, uderzyli w zaparkowane auto

Pijani jechali na hulajnodze, uderzyli w zaparkowane auto

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Policjanci Centralnego Biura Śledczego Policji zatrzymali poszukiwanego trzema listami gończymi 34-latka. Ma na koncie przestępstwa narkotykowe. Od 2021 roku był nieuchwytny, często zmieniał miejsce pobytu. Mężczyzna wpadł w Warszawie.

"Łowcy cieni" zatrzymali 34-latka. Był poszukiwany trzema listami gończymi

"Łowcy cieni" zatrzymali 34-latka. Był poszukiwany trzema listami gończymi

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Strażacy dostali zgłoszenie o podejrzanym wycieku na parkingu w Nieporęcie. Na miejsce wezwano także policję. Ale akcja trwała zaledwie kilka minut. Okazało się, że podejrzana substancja, która postawiła na nogi legionowskie służby to... fermentujące ciasto drożdżowe.

Strażacy dostali zgłoszenie o wyciekającej substancji. Finał akcji był zaskakujący

Strażacy dostali zgłoszenie o wyciekającej substancji. Finał akcji był zaskakujący

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Warszawscy policjanci zostali zaalarmowani o awanturującej się opiekunce, która przyszła odebrać dziecko z przedszkola. "Okazało się, że kobieta jest kompletnie pijana i pod opieką miała już półtoraroczne dziecko. Podczas interwencji znieważyła i naruszyła nietykalność cielesną policjantów" - informuje Marta Sulowska, rzeczniczka bemowskiej policji.

Pijana opiekunka przyszła odebrać dziecko z przedszkola. "W torebce miała butelkę wódki"

Pijana opiekunka przyszła odebrać dziecko z przedszkola. "W torebce miała butelkę wódki"

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Świadkowie zaalarmowali policję o rowerzyście, który według nich mógł być pijany. Mężczyzna jechał na rowerze z trzyletnią córką. Jak podała policja, 46-latek wydmuchał dwa promile. Dziecko trafiło pod opiekę matki, a ojciec poniesie konsekwencje.

Pijany ojciec wiózł na rowerze trzyletnią córkę

Pijany ojciec wiózł na rowerze trzyletnią córkę

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski zapowiedział czwartą edycję Campusu Polska Przyszłości. Podkreślił, że "to największy tego typu festiwal polityczno-społeczny w naszej części Europy". - Bardzo się cieszę, że jesteśmy dalej konsekwentni - mówił. - Miejmy nadzieję, że Campus będzie się rozwijał i rósł, tak jak rozwija się i rośnie teraz - dodał.

Zapowiedź "największego tego typu festiwalu w naszej części Europy" i pierwszy gość specjalny

Zapowiedź "największego tego typu festiwalu w naszej części Europy" i pierwszy gość specjalny

Źródło:
TVN24

Jedną z ulubionych praskich ulic wypełnią w weekend koncerty, warsztaty, spacery i wystawy. Po raz trzeci Dom Kultury Praga organizuje Święto Ulicy Stalowej. Po Pradze będą jeździły historyczne tramwaje linii S.

Stalowa świętuje. Sąsiedzkie śniadanie, koncert balkonowy, pochód piesków

Stalowa świętuje. Sąsiedzkie śniadanie, koncert balkonowy, pochód piesków

Źródło:
PAP, tvnwarszawa.pl, um

Brodka - wokalistka, autorka tekstów, kompozytorka, reżyserka i laureatka Fryderyków - została zaproszona do współpracy przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Upamiętni 80. rocznicę Powstania Warszawskiego. Artystka objęła rolę kuratorki oraz dyrektorki artystycznej projektu "WAWA".

"Dźwiękami sięga do istoty człowieczeństwa". Koncert Brodki na 80. rocznicę Powstania Warszawskiego

"Dźwiękami sięga do istoty człowieczeństwa". Koncert Brodki na 80. rocznicę Powstania Warszawskiego

Źródło:
PAP

W domu przy ulicy Modlińskiej wybuchł pożar. Jak ustalili strażacy, jego przyczyną było zwarcie. O bezpieczeństwo osób postronnych i płynność ruchu w czasie działań gaśniczych zadbali strażnicy miejscy. Obecna była też policja.

Zwarcie i pożar przy Modlińskiej. Na ponad godzinę zamknęli jeden pas jezdni

Zwarcie i pożar przy Modlińskiej. Na ponad godzinę zamknęli jeden pas jezdni

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Przed bramą Kampusu Głównego Uniwersytetu Warszawskiego, odbyła się demonstracja studentów w obronie Palestyny. Wiązała się też z zamknięciem bram UW. Będą one otwierane po sprawdzeniu tożsamości osób wchodzących i ich uprawnień do przebywania na terenie uczelni - zakomunikował rektor.

Studenci protestowali przed uniwersytetem. "Rektorze, gdzie jesteś, gdy mordują dzieci"

Studenci protestowali przed uniwersytetem. "Rektorze, gdzie jesteś, gdy mordują dzieci"

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

Pociąg potrącił jedną osobę w Rembertowie, nie przeżyła. Jak poinformowały PKP PLK, "wtargnęła" ona na torowisko. Na miejscu pracowały służby. Pasażerowie podróżujący koleją musieli liczyć się z utrudnieniami.

Śmiertelne potrącenie na torach

Śmiertelne potrącenie na torach

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Prokurator generalny Adam Bodnar przekazał do Sejmu wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła Adama Szłapki (Koalicja Obywatelska) do odpowiedzialności karnej. Sprawa dotyczy potrącenia 16-letniej rowerzystki na Saskiej Kępie w Warszawie.

Wniosek o uchylenie immunitetu Adamowi Szłapce za potrącenie rowerzystki. "Zrzeknę się od razu"

Wniosek o uchylenie immunitetu Adamowi Szłapce za potrącenie rowerzystki. "Zrzeknę się od razu"

Źródło:
PAP

Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła śledztwo w sprawie możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na nielegalnym wywozie z Polski obrazu Jacka Malczewskiego znanego jako "Rzeczywistość". - Nie udało się ustalić losów zarówno obrazu, jak i całej kolekcji lwowskiego kolekcjonera - poinformował rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie prok. Piotr Skiba.

Koniec śledztwa w sprawie "aresztowanego" obrazu Jacka Malczewskiego

Koniec śledztwa w sprawie "aresztowanego" obrazu Jacka Malczewskiego

Źródło:
PAP

Czterech mężczyzn usłyszało zarzuty w związku rozbojem dokonanym na na konwojentach. Łupem trzech Gruzinów i Ukraińca padła "znaczna ilość gotówki". Grozi im 12 lat więzienia. Pieniądze udało się odzyskać.

"Usłyszeli hałas i zauważyli mężczyzn ubranych w kominiarki". Napad na konwojentów przed kantorem

"Usłyszeli hałas i zauważyli mężczyzn ubranych w kominiarki". Napad na konwojentów przed kantorem

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Pierwsza miała być w Krakowie, a będzie w Warszawie. Stolica odlicza dni do startu Strefy Czystego Transportu. Od 1 lipca miasto wyrzuci z centralnych dzielnic najstarsze samochody. Znaki już są stawiane, naklejki dla mieszkańców wydawane. Łukasz Wieczorek.

Warszawa coraz bliżej Strefy Czystego Transportu

Warszawa coraz bliżej Strefy Czystego Transportu

Źródło:
TVN24

20-latek był poszukiwany na podstawie aż 30 różnych dokumentów wydanych przez sąd i prokuraturę. W mieszkaniu, które zajmował były znaczne ilości narkotyków. Najbliższe osiem lat spędzi w więzieniu, a grozi mu kolejnych 10.

Ma 20 lat, był poszukiwany sześcioma listami gończymi

Ma 20 lat, był poszukiwany sześcioma listami gończymi

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Budowniczowie trasy mają za sobą już prace przygotowawcze. Teraz ruszą pełną parą, budowane będą tory. Od niedzieli, 16 czerwca, zamknięta zostanie ulica Rakowiecka oraz jedna jezdnia ulicy Puławskiej. Kierowcy oraz autobusy pojadą objazdami.

Rusza budowa trasy tramwajowej na Rakowieckiej, będą zmiany w ruchu

Rusza budowa trasy tramwajowej na Rakowieckiej, będą zmiany w ruchu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

52-latek na własne życzenie nie poleciał na Wyspy Zielonego Przylądka. Na lotnisku "zażartował" bowiem, że w bagażu ma granat. Interweniowali strażnicy graniczni. Dostał mandat, a kapitan nie wpuścił go na pokład samolotu.

Nikogo nie rozbawił, na Wyspy Zielonego Przylądka nie poleciał

Nikogo nie rozbawił, na Wyspy Zielonego Przylądka nie poleciał

Źródło:
tvnwarszawa.pl