"Kredens" z FSO skończył 45 lat


W środę Polskiemu Fiatowi 125p stuknęło 45 lat. Trudno znaleźć w Polsce człowieka, który by nie znał jego charakterystycznej, kanciastej linii.

Zwany różnie - "kantem", "kredensem", "bandziorem", ale najczęściej po prostu Dużym Fiatem - był samochodem dobrym i pożądanym. Woził chorych do szpitala, pasażerów na dworzec i turystów w specjalnej, przedłużonej wersji cabrio. Bił też długodystansowe rekordy, ścigał się do Monte Carlo i ganiał przestępców.

Zaczęło się przed wojną

Historia Fiata w Polsce jest niemalże tak długa, jak historia naszej rodzimej motoryzacji. Zaczęło się w 1932 r., podpisaniem umowy licencyjnej. Zakładała ona produkcję całej gamy pojazdów: od popularnego auta, do ciężarówek. W historii najbardziej zapisał się Polski Fiat 508 III, który był udaną konstrukcją, czego do dziś dowodzi na imprezach dla zabytków.

Do współpracy z turyńskim producentem wrócono po wojnie. Podpisano umowę i w 1948 roku prace budowlane na Żeraniu ruszyły pełną parą. W nowej fabryce wytwarzany miał być model 1100. Niestety, po roku plany zmieniły się o 180 stopni. Ze "zgniłym Zachodem" nie można już było współpracować. Wszystko co dobre, było na Wschodzie. Fiata 1100 zastąpiła więc Pobieda M-20.

Powrót Fiata

Polskie samochody przestały jednak nadążać za rozwojem motoryzcji. Szczególnie zaczynało brakować dobrego samochodu klasy średniej. Warszawa, już w momecie rozpoczęcia produkcji, była przestarzała. Powrócono więc do koncepcji współpracy polsko-włoskiej. Podpisy na dokumentach zostały złożone w 1965 roku. Dwa lata później stał już zakład nr 2, w którym miały powstawać nowoczesne samochody Polski Fiat 125.

125 z literą p

Nowoczesne, jednak głównie z zewnątrz. Duży Fiat technicznie bazował bowiem na modelu 1300/1500. Pontonowe, niemodne już nadwozie, zostało w ostatniej chwili zastąpione przez wprowadzone kilka miesięcy wcześniej w Turynie nowoczesne 125, ze zmienioną jednak atrapą. Ze swojego włoskiego imiennika polski samochód otrzymał również układ hamulcowy. Pierwszy zmontowany na Żeraniu egzemplarz wyjechał z hali 28 listopada 1967 roku. Seryjna produkcja ruszyła rok później.

Od samego początku polscy inżynierowie nie próżnowali. Do końca produkcji w samochodzie wprowadzili blisko 4000 zmian i modyfikacji. PF 125 zrzucał pomału chromowane dodatki, stracił dźwignię zmiany biegów spod kierownicy, na rzecz nowocześniejszej, umieszczonej na tunelu środkowym. Najbardziej widoczne zmiany przyszły wraz z modelem na rok 1975. Zmodyfikowano przód i tył samochodu, a w środku zagościł czarny plastik. W nowej desce rozdzielczej pojawiło się miejsca na pożądany gadżet – obrotomierz.

Sukcesywnie powiększała się też gama nadwozi. Sedan wyewoluował w kombi, a następnie w pick-up'a. Fiat 125p trafił też do służby. Zmodyfikowane sedany były masowo używane w milicji obywatelskiej, a specjalnie wyposażone kombi zastąpiły wysłużone karetki marki Warszawa. Powstały też wydłużone "jamniki", które w zamyśle służyć miały do obsługi ruchu turystycznego.

Hit

Fiat 125p od samego początku stał się przebojem. Każdy go chciał, a posiadanie żółtego "Bahama Yellow" świadczyło niechybnie o mocnych koneksjach w kręgach władzy. Okazało się, że PF 125 sprzedaje się dobrze również za granicą. W rekordowym 1976 roku wyeksportowano ponad 83 tys. samochodów z Żerania. I myli się ten, kto sądzi, że Polskie Fiaty sprzedawane były tylko w krajach demokracji ludowej. Chętnie, głównie ze względu na niską cenę, kupowali je Anglicy, Francuzi czy Grecy. Nasze samochody zawędrowały do bardzo wielu zakątków świata i teraz spotkać je można w tak egzotycznych krajach jak Panama, Senegal, czy na Komorach.

Fiat stał się również gwiazdą kina i telewizji. Pojawił się w niezliczonej ilości produkcji. Dość wspomnieć por. Sławomira Borewicza który swoją milicyjną karierę rozpoczynał na brązowym 125p. Jednak chyba najbardziej utrwalił się żółty Fiat z WPT o numerze bocznym 1313. Świadczy o tym coraz większa ilość replik taksówki z serialu "Zmiennicy".

Do ślubu pojechali taksówką z serialu
Do ślubu pojechali taksówką z serialuTVN24

Na start

Nowy model był łakomym kąskiem dla kierowców rajdowych, a zarazem dobrym sposobem na zaprezentowanie możliwości polskiego samochodu. Zaczęto od bicia rekordów. Na szosie pod Wrocławiem ośmiu kierowców rzuciło wyzwanie leciwemu już, 20-letniemu, rekordowi w jeździe długodystansowej. W 7 dni przejechali 25 000 kilometrów. Po kolejnych 5 stuknęło 25 000 mil, a drugi tydzień zakończył się wynikiem 50 000 kilometrów. Dzięki uzyskanej średniej prędkości 138 km/h udało się pobić wszystkie rekordy.

Przyszedł czas na rajdy. Polacy na 125p rozpoczęli starty w prestiżowym Rajdzie Monte Carlo. Największy sukces przyszedł w 1975 roku, kiedy to samochód z Żerania można było znaleźć na 12 pozycji w klasyfikacji generalnej. Polskie Fiaty jeździły w wielu innych ważnych imprezach, jak Rajd Akropolu czy Rajd Polski, a wraz z upływem lat i coraz większą dostępnością stawały się samochodami od których zaczynali znani do dziś kierowcy rajdowi, np. Krzysztof Hołowczyc.

Duży Fiat coraz bardziej się jednak starzał. Spadła też jego jakość. W latach '80 wybierając samochód na placu fabrycznym trzeba było szukać takiego, pod którym nie było plamy oleju. Nie dawało to jednak gwarancji, ze został on np. prawidłowo zabezpieczony antykorozyjnie. Data zakończenia produkcji była wciąż odwlekana i ostatecznie ostatni FSO 125p, z numerem 1445699 zjechał z taśmy 29 czerwca 1991 roku.

Dziś jest coraz bardziej cenionym pojazdem zabytkowym. Szczególnie poszukiwane są wersje z chromowaną atrapą. Budowane są również repliki wersji sportowych 1600 Monte Carlo i 1800 Akropolis. Fiaty ponownie pojawiły się też w Monte Carlo, ale już na imprezie dla pojazdów historycznych.

Chcecie się pochwalić swoimi Fiatami 125p? Macie ich zdjęcia? Prześlijcie je na warszawa@tvn.pl, albo na kontakt24@tvn.pl.

Wiktor Paul

Polacy na historycznym rajdzie Monte Carlo
Polacy na historycznym rajdzie Monte CarloTVN Turbo

Źródło zdjęcia głównego: tvnwarszawa.pl

Pozostałe wiadomości

Podróżujący przez Rembertów 23-latka został zatrzymany do policyjnej kontroli, ponieważ w obszarze zabudowanym jechał ponad 100 kilometrów na godzinę. W dodatku, jak podała policja, w ogóle nie powinien wsiadać za kierownicę.

Ponad setka na liczniku w terenie zabudowanym. Kierowca z sądowym zakazem

Ponad setka na liczniku w terenie zabudowanym. Kierowca z sądowym zakazem

Źródło:
tvnwarszawa.pl

W Nowym Dworze Mazowieckim zderzyły się motocykl oraz dwa samochody osobowe. Kierowca jednośladu nie przeżył wypadku. Jedna osoba trafiła do szpitala. Na miejscu pracowały służby.

Zderzenie trzech pojazdów, motocyklista nie żyje

Zderzenie trzech pojazdów, motocyklista nie żyje

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Prace budowlane w Muzeum Sztuki Nowoczesnej dobiegają końca. - Jest szansa na to, że wpisze się na stałe w krajobraz Warszawy jako jeden z najważniejszych jej symboli - powiedział w czwartek prezydent stolicy Rafał Trzaskowski. Otwarcie MSN planowane jest na październik.

W środku wielka sztuka, gołębie przegoni sokół. Nowe muzeum prawie gotowe

W środku wielka sztuka, gołębie przegoni sokół. Nowe muzeum prawie gotowe

Źródło:
PAP

W czwartek po południu wyłączono z użytkowania trzy stacje pierwszej linii metra: Dworzec Gdański, Ratusz-Arsenał, Świętokrzyska. Powodem był wypadek, do którego doszło na tej pierwszej. Kobieta w ciąży przez przypadek ześlizgnęła się z peronu i spadła pod nadjeżdżający pociąg. Na szczęście maszynista wyhamował, a z pomocą poszkodowanej ruszyli świadkowie.

Kobieta w zaawansowanej ciąży ześlizgnęła się z peronu i wpadła na torowisko metra

Kobieta w zaawansowanej ciąży ześlizgnęła się z peronu i wpadła na torowisko metra

Aktualizacja:
Źródło:
tvnwarszawa.pl

Na ulice Śródmieścia wyjdą dzisiaj ojcowie, którzy sprzeciwiają się izolowaniu dzieci po rozwodzie i domagają, by miały one dostęp do obojga rodziców. Uczestnicy manifestacji spotkają się przed Rotundą i przejdą w stronę Ministerstwa Sprawiedliwości. Możliwe są utrudnienia w ruchu i kursowaniu komunikacji miejskiej.

"Nie zamierzamy dłużej milczeć". Ojcowie zaprotestują w Śródmieściu

"Nie zamierzamy dłużej milczeć". Ojcowie zaprotestują w Śródmieściu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Samolot z prezydentem Andrzejem Dudą wracający z Nowego Jorku nie mógł wylądować za pierwszym podejściem na Lotnisku Chopina w Warszawie. Jak udało nam się ustalić, podczas lądowania innej maszyny doszło do zderzenia na pasie z ptakiem. Konieczna była interwencja lotniskowego sokolnika, którego pojazd na krótki czas zablokował jedyną dostępną drogę startową.

Sokolnik na pasie, samolot z prezydentem nie mógł wylądować za pierwszym podejściem

Sokolnik na pasie, samolot z prezydentem nie mógł wylądować za pierwszym podejściem

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Komenda Stołeczna Policji odniosła się do kwestii nielegalnych wyścigów organizowanych na ulicach Warszawy i ościennych powiatach. Wskazała na trudności związane ze zwalczaniem tego zjawiska. Funkcjonariusze zapewniają też, że nie bagatelizują problemu.

Blokują ulice, "kręcą bączki", ścigają się. Policja: zwalczenie  nielegalnych wyścigów jest trudne

Blokują ulice, "kręcą bączki", ścigają się. Policja: zwalczenie nielegalnych wyścigów jest trudne

Źródło:
tvnwarszawa.pl

- Potrzebujemy obiektywnego i racjonalnego spojrzenia na gospodarkę finansową. Potrzebujemy osób, które mniej przywykły do wydawania tak dużych sum pieniędzy - mówiła w czwartek ministra kultury Hanna Wróblewska, tłumacząc przyczyny zwolnienia dyrektora Muzeum Historii Polski Roberta Kostry. Na jego stanowisko powołała dr. hab. Marcina Napiórkowskiego. Nowy dyrektor wyraził nadzieję, że wystawę stałą muzeum otworzy ze swoim poprzednikiem.

"Potrzebujemy osób, które mniej przywykły do wydawania tak dużych sum pieniędzy"

"Potrzebujemy osób, które mniej przywykły do wydawania tak dużych sum pieniędzy"

Źródło:
PAP

Warszawski Uniwersytet Medyczny ma nowego rektora. Został nim prof. Rafał Krenke. Jest ordynatorem i kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii Wydziału Lekarskiego WUM. Wcześniejsze wybory rektora zakończyły się nieporozumieniami i w efekcie fiaskiem.

Koniec zamieszania na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jest nowy rektor

Koniec zamieszania na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jest nowy rektor

Źródło:
PAP

Na Kamionku strażnicy miejscy zauważyli bmw, jadące pod prąd ulicą jednokierunkową. Gdy zatrzymali kierowcę, wyszło na jaw, że ten nie ma uprawnień.

Jechał pod prąd ulicą jednokierunkową. "Tłumaczył, że jest w trakcie szkolenia"

Jechał pod prąd ulicą jednokierunkową. "Tłumaczył, że jest w trakcie szkolenia"

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Jedną z mieszkanek zaniepokoił stan wody w Kanale Bródnowskim. Pływała w niej żółto-brunatna piana. Z kolei na pobliskim moście były widoczne tłuste plamy. Powiadomiła straż miejską.

Żółto-brunatna piana w Kanale Bródnowskim. Na moście tłuste plamy

Żółto-brunatna piana w Kanale Bródnowskim. Na moście tłuste plamy

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Już po raz 15. odbędzie się w Warszawie Festiwal Muzyki Filmowej Krzysztofa Komedy. Podczas tegorocznej edycji muzykę patrona interpretować będą saksofonista Wojciech Staroniewicz i pianista Maciej Tubis. Organizatorzy zaprosili także włoskich artystów Lukę Aquino i Giovanniego Guidiego.

Na cztery saksofony albo fortepian solo. Muzyka Krzysztofa Komedy żyje

Na cztery saksofony albo fortepian solo. Muzyka Krzysztofa Komedy żyje

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

W czwartek rano w bloku na warszawskim Ursynowie wybuchł pożar. Spłonęło mieszkanie znajdujące się na siódmym piętrze. Jedna osoba nie żyje.

Tragiczny pożar mieszkania, jedna osoba nie żyje

Tragiczny pożar mieszkania, jedna osoba nie żyje

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Policjanci ze Śródmieścia zatrzymali 35-latka podejrzanego o nękanie byłej partnerki. Jak ustalili, mężczyzna przesyłał kobiecie wulgarne wiadomości z pogróżkami i wielokrotnie groził jej pozbawieniem życia. Miał też ją śledzić, w samochodzie kobiety zamontował lokalizator.

Policja: wysłał zdjęcie młotka, pisał, że ją nim zabije. 35-latek podejrzany o nękanie partnerki

Policja: wysłał zdjęcie młotka, pisał, że ją nim zabije. 35-latek podejrzany o nękanie partnerki

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Obywatel Kamerunu, Luther King Martin jest poszukiwany do odbycia kary trzech miesięcy więzienia zasądzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Północ. Policjanci apelują o zgłaszanie się osób, które znają miejsce pobytu ściganego listem gończym mężczyzny.

Luther King Martin poszukiwany listem gończym

Luther King Martin poszukiwany listem gończym

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Na budowie mostu pieszo-rowerowego w Porcie Czerniakowskim robotnicy natrafili na betonowe fundamenty i drogę. Znalezisku przyjrzą się archeologowie. Jak słyszymy od pełnomocnika ratusza ds. Wisły, nie zaburza to harmonogramu prac.

Betonowe odkrycie na budowie nowego mostu

Betonowe odkrycie na budowie nowego mostu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Drogowcy wracają na Ursynów, by dokończyć remont jezdni alei Komisji Edukacji Narodowej. Nową nawierzchnię zyska też ulica Antoniego Malczewskiego na Mokotowie. Remont pierwszej z nich będzie prowadzony w weekend, drugiej - od poniedziałku. Kierowcy i pasażerowie komunikacji miejskiej będą musieli liczyć się z utrudnieniami, wyznaczone zostały objazdy.

Drugi etap remontu alei KEN i Malczewskiego

Drugi etap remontu alei KEN i Malczewskiego

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego z pytaniem o to, jak przeciwdziała hałasowi ulicznemu. Nawiązał do programów, które miały złagodzić problem i chce wiedzieć, jaka jest ich realizacja.

W jaki sposób władze Warszawy walczą z hałasem w mieście? RPO wywołuje do tablicy prezydenta

W jaki sposób władze Warszawy walczą z hałasem w mieście? RPO wywołuje do tablicy prezydenta

Źródło:
PAP

Spółka PKP PLK poinformowała, że ruszyły prace przy budowie drugiego przejścia podziemnego na stacji Warszawa Gdańska. Tunel ułatwi przesiadki między koleją a komunikacją miejską. Peron numer 2 został tymczasowo wyłączony z użytku.

Rozpoczęła się budowa tunelu dla pieszych przy Dworcu Gdańskim

Rozpoczęła się budowa tunelu dla pieszych przy Dworcu Gdańskim

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Pomoc rzeczowa z Warszawy wciąż trafia do osób poszkodowanych powodzią. Artykuły, których potrzebują powodzianie, to osuszacze, łopaty, środki czystości, grube worki, rękawice czy gumowe buty. Miejska zbiórka niebawem się kończy, dary można przynosić do piątku, 27 września.

Potrzebne są artykuły do sprzątania. Miejska zbiórka dla powodzian niebawem się zakończy

Potrzebne są artykuły do sprzątania. Miejska zbiórka dla powodzian niebawem się zakończy

Źródło:
tvnwarszawa.pl