Naukowcy planujący misje kosmiczne biorą pod uwagę ryzyko zanieczyszczenia innych ciał niebieskich gatunkami pochodzącymi z Ziemi. Z tego względu wszystkie elementy statków kosmicznych poddaje się dekontaminacji. To proces mający na celu usunięcie lub neutralizację szkodliwych substancji: chemikaliów, materiałów radioaktywnych oraz czynników biologicznych.
Do tej pory zmartwieniem naukowców planujących misje kosmiczne były przede wszystkim bakterie. Nowe badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie "Applied and Environmental Biology", sugeruje jednak, że powinni oni zwrócić uwagę także na grzyby.
Wyjątkowo odporny grzyb
W 2020, gdy naukowcy szykowali się do wysłania na Marsa łazika Perseverance, sprawdzili, czy w laboratoriach i halach montażowych obecne były grzyby. Okazało się, że tak - ich zarodniki przedostawały się do tego ściśle kontrolowanego środowiska na wielu etapach.
Badacze postanowili sprawdzić, czy są one na tyle wytrzymałe, że przetrwałyby różne etapy podróży na Marsa - od lotu po przebywanie na powierzchni planety. W tym celu umieścili zarodniki 27 znalezionych szczepów w symulowanych warunkach marsjańskich, w tym ciśnieniu, temperaturze czy składzie atmosfery. Przetestowali także, czy organizmy przetrwałyby dawki promieniowania podczas lotu na Marsa oraz procedury zwalczania mikroorganizmów.
Okazało się, że jeden z badanych gatunków, kropidlak Aspergillus calidoustus, był w stanie przetrwać te ekstremalne warunki. To pierwszy zidentyfikowany eukariont (organizm, w którego komórkach znajduje się jądro z chromosomami) któremu się to udało. Naukowcy odkryli, że tylko kombinacja silnego promieniowania i ekstremalnie niskiej temperatury rzędu -60 stopni Celsjusza, która panuje na powierzchni Marsa, była w stanie zabić zarodniki.
Aktualizacja strategii ochrony planetarnej
Czy musimy się zatem obawiać zawleczenia ekstremalnie odpornego grzyba na Marsa? Niekoniecznie.
- Nie oznacza to, że zanieczyszczenie Marsa jest prawdopodobne, ale nasze obserwacje pomogą lepiej oszacować potencjalne ryzyko, że mikroorganizmy mogą przetrwać - powiedział główny autor badania, Kasthuri Venkateswaran z NASA Jet Propulsion Laboratory. Jak dodał, wyniki analizy sugerują, że śmiertelność mikroorganizmów poza Ziemią zależy nie od jednego czynnika, ale ich kombinacji.
Autorzy badania podsumowali, że obecne protokoły zwalczania mikroorganizmów traktują priorytetowo bakterie, nie grzyby. Odkrycie ujawnia więc istotną lukę w strategii ochrony planetarnej, której elementem jest zadbanie o to, by ziemskie mikroorganizmy nie zostały przypadkowo wprowadzone na inne planety.
Źródło: BBC Wildlife Magazine, Phys.org, Applied and Environmental Biology
Źródło zdjęcia głównego: NASA/USGS