Już dziś wieczorem w niektórych krajach Europy wystąpi całkowite zaćmienie Słońca. W Polsce zjawisko to będzie widoczne jako częściowe. O 19.45 w TVN24 i TVN24 Bis rozpocznie się wydanie specjalne.
Pas zaćmienia całkowitego swój początek będzie miał na półwyspie Tajmyr w Rosji. Potem przebiegnie on przez Ocean Arktyczny, Grenlandię, Islandię, następnie przejdzie przez Atlantyk, Hiszpanię, fragment Portugalii i zakończy się na Morzu Śródziemnym. To pierwsze od 1999 roku całkowite zaćmienie Słońca, które będzie widoczne w Europie kontynentalnej.
Nie wszędzie zaćmienie będzie widoczne jako całkowite. Dla większej części Europy (w tym w Polsce), w północno-zachodniej Afryce i północno-wschodnich rejonach Ameryki Północnej będzie widoczne jako częściowe. Jednak w każdym miejscu obserwowanie zaćmienia może przynieść przydatne naukowo informacje.
"Słońce nieustannie się zmienia. Każde zaćmienie jest inne. Możemy więc zobaczyć zjawiska, których wcześniej nie obserwowaliśmy. A każde zaćmienie uczy nas, jak jeszcze lepiej obserwować następne" - podkreślił Amir Caspi z Southwest Research Institute w Boulder w Colorado.
Kierująca programem badań zaćmień w siedzibie NASA w Waszyngtonie Kelly Korreck dodała, że z wyjątkowej ziemskiej perspektywy podczas całkowitego zaćmienia Słońca naukowcy mogą badać koronę słoneczną w sposób, który nie jest możliwy z żadnego innego miejsca w Układzie Słonecznym. - Słońce wpływa na nasze codzienne życie, satelity i astronautów przebywających w kosmosie, a my możemy wykorzystać ten moment, aby lepiej zrozumieć charakter tego oddziaływania - powiedziała.
>>> CZYTAJ TAKŻE: To zaćmienie Słońca było w Polsce hitem. "Noc trwała minutę i sekund 40"
Do obserwacji zaćmienia NASA użyje samolotu
Każde całkowite zaćmienie Słońca stwarza nowe możliwości, dzięki którym badacze moga dowiedzieć się więcej o koronie słonecznej. Dlatego za cieniem Księżyca będzie podążał samolot WB-57 latający na dużych wysokościach, ponad chmurami. Umieszczone na jego pokładzie kamery wysokiej rozdzielczości będą wykonywały 20 zdjęć na sekundę, co pozwoli na dokładną rejestrację zachodzących w koronie różnorodnych zjawisk. Oprócz wydłużenia czasu obserwacji, wykorzystanie samolotu pozwoli też zarejestrować część fal podczerwonych, które pochłaniane są przez dolne warstwy atmosfery.
Głównymi obiektami badań podczas tegorocznego zaćmienia są pozyskanie nowych informacji na temat powstania protuberencji (czyli materii słonecznej zawieszonej nad powierzchnią Słońca), zrozumienie mechanizmów, które rozgrzewają koronę do temperatury bliskiej miliona stopni Celsjusza oraz zbadanie związku między materią w koronie a wiatrem słonecznym, który oddziałuje na cały Układ Słoneczny.
Narzędziem naukowym będą też balony
Procesy zachodzące podczas gdy zaćmienie całkowite pogrąża niebo w ciemności, dalej pozostają dla naukowców zagadką. Dlatego oprócz samolotów do badań wykorzystane zostaną też... balony. Studenci z różnych uczelni w USA, Islandii i Hiszpanii wyślą balony przed zaćmieniem, w jego trakcie i po zakończeniu zjawiska.
Balony będą wyposażone w instrumenty przeznaczone do pomiaru stężenia ozonu w atmosferze, do którego powstawania potrzebne jest światło słoneczne. Podobne eksperymenty balonowe wykazały, że podczas fazy całkowitego zaćmienia w kwietniu 2024 roku poziom ozonu zauważalnie spadł.
Na Islandii ma zostać wypuszczonych w sumie 80 balonów. Dzięki nim naukowcy zbadają, jak zaćmienie wpływa na ziemską część atmosfery, która styka się z powierzchnią Ziemi. Jak tłumaczą naukowcy, jej grubość zmienia się w zależności między innymi od temperatury powierzchni i wilgotności powietrza. Wcześniejsze badania podczas zaćmienia pokazały, że wspomniana część atmosfery w miejscach, gdzie niebo było bezchmurne, zmniejszyła swoją grubość.
W ramach tego samego eksperymentu w Hiszpanii trzy zespoły wypuszczą łącznie sześć balonów wyposażonych w kamery pracujące w zakresie 360 stopni, które sfotografują cień zaćmienia widziany z góry.
NASA zorganizowała także transmisję z zaćmienia na żywo, którą będzie można oglądać na jej platformach społecznościowych. Zachęcamy też do śledzenia zaćmienia z TVN24+ od godziny 19.45 w naszym programie specjalnym.