Fajerwerki to poważne źródło zanieczyszczeń

Fajerwerki, choć cieszą oko, zawierają wiele substancji, które zanieczyszczają środowisko. Przyczyniają się między innymi do powstawania groźnego dla zdrowia smogu. Ich wystrzeliwanie wiąże się również z innymi negatywnymi skutkami.

Świętowanie sylwestra i nadejścia nowego roku wielu z nas jednoznacznie kojarzy się z fajerwerkami. Warto mieć jednak na uwadze, że efektowne pokazy pirotechniczne rozświetlające niebo przyczyniają się do zanieczyszczenia środowiska.

Mieszanka szkodliwych związków

Fajerwerk zawiera mieszankę pirotechniczną, w której skład wchodzi paliwo - głównie węgiel i siarka, utleniacz - saletra, nadchlorany, a także barwiące pyły lub sole metali, na przykład azotany.

Po zapłonie, pod wpływem wysokiej temperatury, elektrony w atomach metali ulegają wzbudzeniu. Gdy powracają do stanu podstawowego, emitują nadmiar energii w postaci światła o określonym kolorze. Stront i lit dają barwę czerwoną, bar - zieloną, miedź - niebieską, wapń - pomarańczową, a sód - żółtą, przy czym mieszanie tych związków pozwala uzyskać barwy pośrednie, jak fioletowy (miedź + stront). Kolor srebrzystobiały pozwalają osiągnąć pyły metali, na przykład magnezu, aluminium czy tytanu. W skład fajerwerków mogą wchodzić także rzadko używane, rakotwórcze związki iskrzącego antymonu, dającego szczególnie efektowną zieleń talu oraz świecącego na niebiesko arsenu.

Wybuchy fajerwerków uwalniają do atmosfery wiele szkodliwych związków, takich jak pyły zawieszone (PM10, PM2.5) oraz gazy: dwutlenek siarki, tlenek i dwutlenek węgla czy tlenki azotu. Podczas pokazów stężenie niektórych zanieczyszczeń w powietrzu, na przykład baru, może wzrosnąć kilkaset razy. W czasie święta Diwali w Indiach ilość pyłu zawieszonego w powietrzu rośnie kilkadziesiąt razy. Podobne efekty zarejestrowano także w sylwestrowym Londynie.

Zanieczyszczenia to nie jedyny problem

Wystrzeliwanie fajerwerków ma także inne negatywne skutki. Może wywoływać pożary, a pozostałości petard - tysiące ton plastikowych i papierowych elementów po noworocznych zabawach - zaśmiecają teren i stanowią zagrożenie dla zwierząt, które mogą je połknąć. Odpady te zawierają toksyczne związki, takie jak szkodliwe dla tarczycy nadchlorany i toksyczne metale ciężkie (ołów, miedź), które trafiają do gleby i wód gruntowych. Plastikowe elementy fajerwerków zwiększają ilość mikroplastiku w środowisku, co wykazały na przykład badania londyńskiej Tamizy po Sylwestrze - w ciągu 24 godzin poziom mikroplastiku wzrósł tam o 1000 procent.

Tylko w USA odpala się rocznie około 200 tysięcy ton wyrobów pirotechnicznych. Samo Święto Diwali w Indiach to około 50 tysięcy ton fajerwerków.