Pomnik Dzierżyńskiego, transporter opancerzony. Eksponaty trafiają do Muzeum Historii Polski

Najnowsze

Autor:
dg/ran
Źródło:
PAP
Pierwsze eksponaty trafiają na wystawę stałą Muzeum Historii Polski

Do powstającej siedziby Muzeum Historii Polski na Cytadeli dostarczono pierwsze wielkogabarytowe eksponaty. A wśród nich obalony w 1989 roku pomnik Feliksa Dzierżyńskiego z placu Bankowego, transporter opancerzony widywany na ulicach podczas stanu wojennego, fragmenty ponad tysiącletniego dębu.

Eksponaty znajdą się na tworzonej właśnie wystawie stałej muzeum. Są to przedmioty o wielkich gabarytach, wymagające szczególnych procedur podczas montażu. Każdy z nich zostanie wyciągnięty przy pomocy dźwigów i innego ciężkiego sprzętu przez dach budynku i ulokowany na przestrzeni wystawy stałej muzeum.

- Umieszczenie obiektów wielkogabarytowych w murach powstającego gmachu to dla nas wielki moment. Zamyka się pierwszy etap prac nad konstrukcją budynku, a to jest pierwszy krok ku materializacji wystawy stałej, czyli serca Muzeum Historii Polski. Zaczynamy widzieć własnymi oczami to, co przez wiele lat planowaliśmy - powiedział dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro.

1000-letni dąb i lokomobila

Wśród eksponatów znalazły są relikty pnia ponad tysiącletniego czarnego dębu odnalezione w prywatnym stawie we wsi Wielkie Walichnowy na wschód od Pelplina (województwo pomorskie). "To najstarszy i najdelikatniejszy z eksponatów dostarczonych na budowę Muzeum Historii Polski. Dąb rósł w X wieku dlatego będzie pierwszym przedmiotem, na który natkną się zwiedzający i początkiem opowieści o ponadtysiącletniej historii Polski" - przekazało w komunikacie prasowym muzeum.

Innym przedmiotem, który znajdzie się na wystawie stałej Muzeum Historii Polski będzie "lokomobila parowa firmy Ransomes, Sims & Jefferies, jednego z największych brytyjskich producentów maszyn rolniczych i urządzeń inżynieryjnych, która została wyprodukowana w latach 1905-1906, prawdopodobnie w fabryce w Ipswich". MHP wskazało, że "tego typu urządzenia były powszechnie wykorzystywane na przełomie XIX i XX w. do napędzania maszyn rolniczych, czy urządzeń w małych fabrykach". Lokomobila znajdzie się w muzealnej galerii poświęconej opowieści o początkach uprzemysłowienia ziem polskich, powstawaniu nowego społeczeństwa i pouwłaszczeniowych migracjach ze wsi do miast.

Powrót Dzierżyńskiego

Kolejnym obiektem, który zostanie umieszczony w przestrzeni wystawy stałej MHP, są fragmenty pomnika Feliksa Dzierżyńskiego, twórcy bolszewickiego aparatu terroru, które będą na wystawie symbolizować upadek komunizmu. Autorem rzeźby był Zbigniew Dunajewski.

Pomnik odsłonięto 21 lipca 1951 roku na obecnym placu Bankowym (przemianowanym w dniu odsłonięcia na plac Dzierżyńskiego). Pomnik rozebrano w dniach 16-17 listopada 1989 r. W trakcie demontażu rzeźba uległa uszkodzeniu – betonowe segmenty, z których go złożono, oddzieliły się od siebie. Demontaż pomnika urósł do jednego z ważnych symboli przemian ustrojowych oraz upadku komunizmu w Polsce i odbywał się przy aplauzie mieszkańców stolicy. Monument niejednokrotnie był przedmiotem ataków, m.in. 10 lutego 1982 r. po oblaniu farbą został podpalony. Akcję przeprowadzili trzej uczniowie warszawskich szkół średnich. Wśród nich był Emil Barchański, który zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Młody opozycjonista uważany jest za najmłodszą ofiarę stanu wojennego.

Transporter opancerzony

Przedmiotem znajdującym się już na terenie powstającej wystawy jest transporter opancerzony SKOT (cz. Střední Kolový Obrněný Transportér – Średni Kołowy Opancerzony Transporter). Maszyna jest konstrukcją czechosłowacką. Większość wyprodukowanych SKOT-ów trafiła do Polski. Produkcja trwała od 1963 r., a zakończono ją w 1971 r.

Muzeum Historii Polski przypomina, że pojazd stał się jednym z symboli stanu wojennego za sprawą zdjęcia Chrisa Niedenthala, które przeszło do historii pod tytułem "Czas Apokalipsy". "Na fotografii widać opancerzonego SKOT-a na tle budynku nieistniejącego już dziś kina Moskwa przy ul. Puławskiej w Warszawie z reklamą słynnego filmu Francisa Forda Coppoli. SKOT-y m.in. znalazły zastosowanie w pierwszych tygodniach stanu wojennego; często służyły do organizowania posterunków wojskowych na skrzyżowaniach dróg" - dodano.

Egzemplarz w zbiorach Muzeum Historii Polski to model 2AP, wersja z wieżą przeciwlotniczą opracowaną w WAT i uzbrojoną w dwa karabiny maszynowe. Pojazd umieszczony w muzealnej sali będzie elementem dominującym, potęgującym wrażenie opresyjności systemu. Transporter opancerzony trafił do Muzeum Historii Polski dzięki współpracy z Polską Grupą Zbrojeniową i Wojskowymi Zakładami Motoryzacyjnymi w Poznaniu, które pozyskały pojazd i przeprowadziły jego renowację.

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego przez 30 lat leżał w krzakach, w magazynie drogowców:

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego trafił do muzeumZarząd Dróg Miejskich

Autor:dg/ran

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Albert Zawada/PAP