Najnowsze badania Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz Politechniki Federalnej w Zurychu pokazują, że w latach 2000-2020 zmiany klimatu wydłużały dobę o 1,33 milisekundy na stulecie, a tempo tego procesu jest dziś większe niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich 3,6 miliona lat. Choć to zmiana niemal niezauważalna dla człowieka, z punktu widzenia geofizyki jest wyjątkowo szybka.
Ziemia obraca się wolniej
Na tempo obrotu Ziemi, które sprawia, że długość doby to niedoskonałe 24 godziny, wpływają m.in. oddziaływanie grawitacyjne Księżyca oraz procesy zachodzące wewnątrz i na zewnątrz Błękitnej Planety. Teraz do tej listy dołącza zmiana klimatu.
- W naszych wcześniejszych badaniach pokazaliśmy, że przyspieszone topnienie lądolodów i lodowców górskich w XXI wieku podnosi poziom mórz, co spowalnia obrót Ziemi i w efekcie wydłuża dzień - wskazuje Mostafa Kiani Shahvandi z Uniwersytetu Wiedeńskiego, autor badania.
Gdy znajdujące się na obszarach polarnych lądolody i lodowce górskie za sprawą globalnego ocieplenia topnieją, ogromne ilości wody spływają do oceanów. Naukowcy porównują to zjawisko do ruchu łyżwiarki figurowej: gdy trzyma ręce blisko ciała, obraca się szybciej, a kiedy je rozkłada - jej obrót zwalnia. Podobnie działa nasza planeta: gdy masa wody przesuwa się dalej od przechodzącej przez bieguny północny i południowy osi ziemskiej, nasza planeta zaczyna obracać się nieco wolniej.
Bezprecedensowe tempo zmian
Aby sprawdzić, czy podobne tempo zmian występowało w przeszłości, badacze sięgnęli do skamieniałości mikroskopijnych organizmów morskich, tzw. otwornic bentosowych. Skład chemiczny ich muszli pozwala odtworzyć dawne poziomy mórz. Na tej podstawie naukowcy mogli oszacować, jak w przeszłości zmieniała się długość dnia. Badacze wykorzystali do analizy również zaawansowane modele matematyczne i algorytmy sztucznej inteligencji, które uwzględniają niepewność danych paleoklimatycznych.
Wniosek, do jakiego udało się dojść, jest jednoznaczny: obecne tempo wydłużania się doby jest wyjątkowe w historii klimatu Ziemi. W ciągu ostatnich 3,6 miliona lat zdarzało się, że było zbliżone, ale nadal nie dorównywało współczesnemu. Zdaniem naukowców to efekt działalności człowieka, prowadzącej do gwałtownego ocieplania się klimatu.
Choć różnice liczone w milisekundach wydają się niewielkie, mogą mieć realne konsekwencje. Dokładna wiedza o prędkości obrotu Ziemi jest kluczowa dla wielu technologii - od systemów nawigacji satelitarnej po planowanie misji kosmicznych. Naukowcy ostrzegają, że jeśli globalne ocieplenie będzie dalej postępować, do końca XXI wieku wpływ zmian klimatu na długość dnia może stać się większy niż oddziaływanie Księżyca, które przez tysiące lat było głównym czynnikiem wpływającym na rotację naszej planety.
Autorka/Autor: Julia Zalewska-Biziuk
Źródło: Phys.org
Źródło zdjęcia głównego: Adobe Stock