Nazarbajew odchodzi

20 marca 2019
kremlin.ruNursułtan Nazarbajewa rządził od 1991 roku

- Podjąłem decyzję o zakończeniu sprawowania urzędu prezydenta - oświadczył 19 marca 2019 roku w wystąpieniu telewizyjnym Nursułtan Nazarbajew, nieoczekiwanie w tej sposób ogłaszając odejście i oddanie sterów państwa po prawie trzech dekadach od chwili przejęcia rządów w Kazachstanie.

79-letni Nursułtan Nazarbajew sprawował urząd prezydenta niepodległego Kazachstanu od grudnia 1991 roku, a więc od momentu rozpadu ZSRR. W 1989 r. stał już na czele sowieckiej republiki.

- Podjąłem niełatwą decyzję o zakończeniu sprawowania urzędu prezydenta Republiki Kazachstanu - powiedział Nazarbajew w orędziu. - W tym roku mija 30 lat, od kiedy sprawuję najwyższy urząd naszego kraju. Byłem wielce zaszczycony przez mój wielki naród, który dał mi możliwość bycia pierwszym prezydentem niepodległego Kazachstanu - dodał.

W trakcie wystąpienia podpisał dokument, który przewiduje, że z dniem 20 marca ustępuje z urzędu szefa państwa. Nie podał przyczyn podjęcia tej decyzji.

Na stanowisku prezydenta zastąpił go przewodniczący Senatu Kasym-Żomart Tokajew, którego z kolei zastąpiła córka Nazarbajewa, Dariga.

- Obok mnie (Tokajew - red.) pracuje od pierwszych dni niepodległości Kazachstanu. Dobrze go znam. Jest to osoba uczciwa, odpowiedzialna i obowiązkowa. Popiera całkowicie politykę prowadzoną wewnątrz i na zewnętrz kraju" - oświadczył Nazarbajew. - Wierzę, że Tokajew to właśnie ta osoba, której możemy powierzyć rządzenie Kazachstanem - podsumował.

Ustępujący prezydent oświadczył, że pozostanie przewodniczącym krajowej Rady Bezpieczeństwa oraz szefem rządzącej Demokratycznej Partii Ludowej Nur Otan. - Przez wszystkie te lata ufaliście mi. Służba dla narodu była dla mnie szczęściem. Pochylam głowę i dziękuję. By dotrzymać przymierza z narodem, pracowałem bez wytchnienia. Będę (to) kontynuował jako szef Rady Bezpieczeństwa i partii Nur Otan - podkreślił.

Ustawa o Radzie Bezpieczeństwa daje Nazarbajewowi, jako pierwszemu prezydentowi kraju i "przywódcy narodu" (Ełbasy), prawo do dożywotniego sprawowania funkcji przewodniczącego RB.

"Przywódca narodu"

21 lutego Nazarbajew odwołał gabinet, stwierdzając, że nie podołał on zadaniu "podniesienia poziomu życia społeczeństwa". Równocześnie prezydent zapowiedział wsparcie dla biednych.

Nazarbajew rozpoczął przygotowania do odejścia na polityczną emeryturę w 2017 roku. Rozpoczął wtedy tworzenie poprawek do konstytucji, które ograniczyły rolę prezydenta na rzecz parlamentu. Jak pisała wówczas agencja Reutera, przywódca Kazachstanu chciał w ten sposób rozproszyć władzę, by po jego odejściu nie doszło do wojny o sukcesję, i by nie wyrósł jeden następca skupiający kluczowe role w jednych rękach.

Konstytucja Kazachstanu wskazuje, że jego prezydent - Nazarbajew właśnie - jest "przywódcą narodu" i jako taki pozostaje nietykalny. W ostatnich latach, mimo pozornego ograniczenia swej roli, wciąż odgrywał rolę najważniejszego arbitra w kwestiach rozwoju, polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Zmienił alfabet dekretem

W 2017 roku doprowadził do zmiany alfabetu, podpisując dekret o stopniowym przejściu z cyrylicy na alfabet łaciński. Reforma ma potrwać kilka lat i zdaniem wielu ekspertów jest wyrazem pewnego zbliżenia z Zachodem i "ukłonu" w jego stronę.

Kazachstan od lat stara się zachować balans między Rosją i USA, będąc ważnym partnerem dla NATO w Azji Środkowej.

W styczniu 2018 roku Nazarbajew odwiedził w Waszyngtonie Donalda Trumpa. Podziękował mu wtedy za to, że USA wspierają niepodległość i integralność terytorialną kraju. Poinformował też o zawarciu wielomiliardowych kontraktów z amerykańskimi firmami z branży technologicznej oraz o zakupie boeingów dla krajowych linii lotniczych.

Nazarbajew utrzymuje bliskie stosunki z prezydentem Rosji Władimirem Putinem. Jak zauważa Radio Swoboda, pod adresem Nazarbajewa padały zarzuty nadużywania władzy i wywierania nacisków na przeciwników. Według raportu organizacji Freedom House, obejmującego 197 krajów, Kazachstan zajmuje 175 miejsce pod względem wolności prasy.

Nazarbajew w czerwcu 1989 objął urząd pierwszego sekretarza KC Komunistycznej Partii Kazachstanu. Od kwietnia 1990 do grudnia 1991 był prezydentem Kazachskiej SRR. W pierwszych wyborach w Kazachstanie w 1991 roku zdobył 98,7 proc. głosów. Obecna kadencja prezydenta kończy się w kwietniu 2020 roku. W wyborach 2015 roku Nazarbajew zdobył 97,7 proc. głosów. W 2007 roku parlament zdecydował, że prezydent może ubiegać się o reelekcję dowolną ilość razy.

Zdaniem rosyjskiego eksperta ds. Azji Centralnej Arkadija Dubnowa wybory, które miały odbyć się w 2020 roku, mogą być zorganizowane wcześniej. - Nazarbajew odchodzi na przygotowane wcześniej stanowisko przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa. Jego uprawnienia będą wyższe od uprawnień prezydenta - powiedział rosyjskiej redakcji BBC Dubnow, wskazując, że według niego Nazarbajew "będzie takim Deng Xiaopingiem".

Deng Xiaoping sprawował w latach 1978-1989 niepodzielną władzę w Chinach, chociaż oficjalnie nie zajmował najwyższych stanowisk.

Źródło zdjęcia głównego: kremlin.ru

Nursułtan Nazarbajew, który w marcu tego roku ustąpił ze stanowiska po niemal 30 latach rządów, nadal będzie miał decydujący wpływ na życie polityczne kraju. Urzędujący prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew podpisał dekret w sprawie uzyskiwania zgody swego poprzednika przy mianowaniu większości ministrów.

Do niedawna jej ojciec był formalnym numerem 1 w Kazachstanie, a mimo odejścia z fotela prezydenta nadal zachowuje ogromne wpływy. Teraz Dariga Nazarbajewa, najstarsza córka Nursułtana Nazarbajewa, została ponownie formalnym numerem 2 w kraju - przewodniczącą Senatu, wyższej izby parlamentu.

Kasym-Żomart Tokajew, wybrany w niedzielę na prezydenta Kazachstanu, został w środę zaprzysiężony na ten urząd. Nowy szef państwa zapowiedział utrzymanie kursu poprzednika, rządzącego przez niemal 30 lat Nursułtana Nazarbajewa.

Niedzielne przedterminowe wybory prezydenckie w Kazachstanie wygrał ich faworyt, współpracownik byłego przywódcy Nursułtana Nazarbajewa, były przewodniczący Senatu i były premier. Kasym-Żomart Tokajew zdobył 70,76 procent głosów - poinformowała w poniedziałek Centralna Komisja Wyborcza.

Ogólnonarodowa Partia Socjaldemokratyczna uznająca siebie za jedyną opozycyjną partię w Kazachstanie, ogłosiła w piątek, że zbojkotuje czerwcowe wybory prezydenckie. To sprzeciw wobec "marionetkowych kandydatów" wysuniętych przez prorządowe partie - wskazano.

Kasym-Żomart Tokajew uzyskał poparcie swego poprzednika Nursułtana Nazarbajewa i kierowanej przez niego partii Nur Otan jako kandydat w przedterminowych wyborach prezydenckich w Kazachstanie. To praktycznie gwarantuje mu wygraną.

Policja w Kazachstanie zatrzymała w czwartek około 20 osób, które protestowały przeciw zmianie nazwy stolicy z Astany na Nursułtan. Nową nazwę ustanowiono na cześć Nursułtana Nazarbajewa, który we wtorek po blisko 30 latach rządów ustąpił ze stanowiska prezydenta.

Parlament Kazachstanu jednomyślnie przyjął w środę ustawę o zmianie nazwy stolicy kraju Astany na Nursułtan. Nową nazwę ustanowiono na cześć Nursułtana Nazarbajewa, który dzień wcześniej po blisko 30 latach rządów ustąpił ze stanowiska prezydenta.