Przygotuj się na:

MARATON WARSZAWSKI

W sobotę i niedzielę, 26 i 27 września, odbędzie się 42. Orlen Maraton Warszawski. Trasa tegorocznej edycji biegu będzie prowadziła 5-kilometrową pętlą, między innymi Krakowskim Przedmieściem, Miodową i Bonifraterską. Organizacja biegu wiąże się ze zmianami w ruchu i kursowaniu komunikacji miejskiej.

Chowano tu poległych, służył jako szpital polowy. Park z fortem zabytkiem

TVN Warszawa | Żoliborz

Autor:
mp/ran
Źródło:
tvnwarszawa.pl
MWKZPark Żeromskiego w rejestrze zabytków

W czasie II wojny światowej służył jako miejsce pochówku poległych, a w okresie Powstania Warszawskiego działał tu szpital polowy "Żywiciela". Park imienia Stefana Żeromskiego został wpisany do rejestru zabytków.

Park znajduje się przy przy placu Wilsona. Jak zwraca uwagę mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków prof. Jakub Lewicki, zajmuje on teren, który pierwotnie stanowił część przedpola Warszawskiej Cytadeli.

- W tym miejscu w latach 1849-1851 wzniesiono Fort Sokolnickiego (dawniej Siergieja), rozbudowany następnie w latach 1864-1874. Pierwotny układ ziemny fortyfikacji uległ częściowemu przekształceniu w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W 1925 roku z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Żoliborza, przy poparciu władz rządowych i komunalnych, część terenów pofortecznych została przeznaczona na park dzielnicowy, na potrzeby którego wykorzystano część umocnień ziemnych i fos fortu - relacjonuje Lewicki i przypomina, że oficjalne otwarcie parku oraz uroczyste sadzenie 300 klonów nastąpiło w czerwcu 1932 roku.

Park Żeromskiego w rejestrze zabytkówMWKZ

"Dziewczyna z dzbanem"

Jak zwraca uwagę konserwator, usytuowanie parku przy placu Wilsona optycznie zamknęło jego kompozycję.

- Wytyczono aleje spacerowe, trawniki, place gier ruchowych dla dzieci, korty tenisowe. Część obszaru zadrzewiono, różnice terenu zaakcentowano poprzez wprowadzenie schodów. W 1933 roku przy wale fortecznym z inicjatywy mieszkańców Żoliborza posadowiono kamień upamiętniający 15-lecie odzyskania niepodległości przez Rzeczpospolitą Polską - wymienia Lewicki i dodaje dwa inne ważne punkty parku: to ustawiona przed głównym wejściem rzeźba autorstwa Henryka Kuny "Dziewczyna z dzbanem", potocznie nazywana "Aliną" oraz mieszczący się w południowo-wschodniej części parku wodopój z kamienną misą, który obecnie jest nieczynny.

Park Żeromskiego w rejestrze zabytkówMWKZ

Miejsce pochówku poległych i szpital polowy

Konserwator przypomina, że w czasie II wojny światowej park służył jako miejsce pochówku poległych, w 1943 roku został zamknięty dla ludności polskiej. - W czasie Powstania Warszawskiego budynki poforteczne pełniły funkcję szpitala polowego oddziałów Mieczysława Niedzielskiego pseudonim Żywiciel. W tym czasie uszkodzeniu uległo część zagospodarowania parku. Pomimo działań wojennych zachowała się jego zasadnicza kompozycja, wał forteczny z budowlami ziemnymi oraz baszta, która użytkowana była przez archiwum wojskowe - wylicza.

Park Żeromskiego w rejestrze zabytkówMWKZ

"Cenny przykład adaptacji"

Zdaniem konserwatora, Park Żeromskiego stanowi "cenny przykład adaptacji terenów pofortecznych na funkcje społeczne".

- Po 1918 roku większość dawnych fortyfikacji i koszar zachowało przeznaczenie wojskowe lub ulegało parcelacji na potrzeby mieszkaniowe. W przypadku Parku Żeromskiego udało się stworzyć spójną kompozycję parkową, uwzględniającą potrzeby mieszkańców dzielnicy, a jednocześnie doskonale uzupełniającą koncepcję urbanistyczną realizowaną między innymi przez Warszawską Spółdzielnię Mieszkaniową. - zwraca uwagę Lewicki.

Zaznacza też, że wartość artystyczna tego miejsca wynika nie tylko z kompozycji, ale też ze spójnego połączenia elementów pofortecznych i zieleni komponowanej. - Uzupełnieniem zagospodarowania parku są elementy małej architektury, w tym szczególnie rzeźba "Dziewczyna z dzbanem", kamienna misa wodopoju, a także głazy pamiątkowe - podkreśla konserwator.

Park Żeromskiego w rejestrze zabytkówMWKZ

"Humanizacja" terenów pofortecznych

Lewicki wyróżnia też ważne wydarzenia historyczne związane z parkiem.

- Bliskie sąsiedztwo Cytadeli Warszawskiej miało znaczenie symboliczne, tym bardziej cenna okazała się koncepcja swego rodzaju "humanizacji" terenów pofortecznych, dokonana w dwudziestoleciu międzywojennym przez Stanisława Zadora-Życińskiego i Leona Danielewicza. Teren dawnego fortu i jego przedpola został przekształcony na park, stanowiący ważne uzupełnienie dla wznoszonej wówczas zabudowy mieszkaniowej na terenie Żoliborza - przypomina konserwator i wyjaśnia, że ten społeczny wymiar parku uzyskano między innymi dzięki zaprojektowaniu przestrzeni rekreacyjnych dla dzieci oraz dorosłych.

Park Żeromskiego w rejestrze zabytkówMWKZ

Autor:mp/ran

Źródło: tvnwarszawa.pl

Źródło zdjęcia głównego: MWKZ