Świat

Yad Vashem krytykuje deklarację Morawieckiego i Netanjahu

Świat

Instytut Yad Vashem krytycznie o deklaracji Morawieckiego i Netanjahutvn24
wideo 2/20

Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Yad Vashem skrytykował w czwartek wspólną deklarację premierów Polski i Izraela. Jak podkreślono, zawarte w dokumencie stwierdzenia są niezgodne z obecną wiedzą historyczną

Mateusz Morawiecki i Benjamin Netanjahu podpisali deklarację 27 czerwca. PRZECZYTAJ, CO ZAWIERA

Wcześniej tego samego dnia Sejm uchwalił, Senat przyjął bez poprawek, a prezydent podpisał nowelę ustawy o Instytucie Pamięci Nowelizacji. Nowelizacja uchyla artykuły: 55a, który grozi karami grzywny i więzienia za przypisywanie polskiemu narodowi i państwu odpowiedzialności m.in. za zbrodnie III Rzeszy Niemieckiej i art. 55b, który głosi, że przepisy karne mają się stosować do obywatela polskiego oraz cudzoziemca - "niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia czynu".

"Problematyczne sformułowania"

W opublikowanym w czwartek oświadczeniu Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Yad Vashem podkreśla, że wspólna deklaracja szefów rządów "zawiera bardzo problematyczne sformułowania, które są niezgodne z obecną i obowiązującą wiedzą historyczną w tej dziedzinie".

Stwierdzenia te - według instytutu - wpisują się w narrację, "którą badania naukowe już dawno obaliły, a mianowicie, że polski rząd na uchodźstwie oraz jego podziemne siły zbrojne niestrudzenie dążyły - w okupowanej Polsce i nie tylko - do udaremnienia eksterminacji polskich Żydów".

Zgodnie z deklaracją Morawieckiego i Netanjahu rząd na uchodźstwie stworzył "mechanizm systemowej pomocy i wsparcia dla osób pochodzenia żydowskiego" i podejmował zdecydowane działania wobec Polaków, którzy denuncjowali Żydów. Yad Vashem zauważa, że "choć w deklaracji wspomina się o przypadkach Polaków dopuszczających się okrucieństw wobec Żydów, mowa także o 'licznych Polakach', którzy ryzykowali życiem, by Żydów ratować".

"Istniejące dokumenty i dziesięciolecia badań historycznych dają całkowicie odmienny obraz: polski rząd na uchodźstwie z siedzibą w Londynie oraz Delegatura (rządu na kraj) nie działały stanowczo w imieniu polskich obywateli pochodzenia żydowskiego w żadnym momencie trwania wojny. Duża część polskiego ruchu oporu występującego w licznych nurtach nie tylko nie zdołała Żydom pomóc, ale też nierzadko aktywnie uczestniczyła w ich prześladowaniu" - podkreśla Yad Vashem.

Instytut zauważa również różnicę w skali występowania pomocy Żydom oraz prześladowań.

"Trzy dekady historycznych badań również tu ukazują całkowicie odmienny obraz: pomoc Żydom ze strony Polaków była stosunkowo rzadka, a ataki, a nawet morderstwa Żydów były zjawiskiem powszechnym" - czytamy.

"Oburzająca insynuacja"

Yad Vashem w oświadczeniu podkreśla, że "imponujące" działania ratującej Żydów Żegoty, wspieranej przez polski rząd na uchodźstwie, "nie mogą być przekładane na polskie społeczeństwo jako całość" ani "generalnie przypisywane instytucjom polskiego ruchu oporu".

"(...) Analiza dokumentacji i badania wykazują, że nawet Polacy, którzy starali się pomagać udręczonym Żydom, bali się swoich polskich sąsiadów nie mniej niż niemieckich okupantów. Próba gloryfikacji pomocy udzielonej Żydom i zaprezentowanie jej jako powszechnego zjawiska, jak również próba pomniejszenia roli Polaków w prześladowaniach Żydów są nie tylko wbrew prawdzie historycznej, lecz również wbrew pamięci o heroizmie Sprawiedliwych wśród Narodów Świata" - napisano.

W oświadczeniu Instytutu skrytykowano również zawarte w dokumencie stwierdzenie, że "niektórzy ludzie - niezależnie od pochodzenia, wyznania czy światopoglądu - ujawnili swe najciemniejsze oblicze".

Zdaniem Yad Vashem w ten sposób "oddziela się tragedię, która spotkała Żydów od jej konkretnego kontekstu historycznego i realiów okupowanej w czasie wojny Polski".

Yad Vashem ocenia, że stanowi to "oburzającą insynuację, że Żydzi również ujawnili wówczas 'swe najciemniejsze oblicze'" oraz podkreśla, że ci, którzy to najciemniejsze oblicze ujawnili, "nie byli pozbawieni tożsamości".

"Byli Polakami i katolikami i kolaborowali z niemieckim okupantem, którego nienawidzili, prześladując polskich obywateli pochodzenia żydowskiego" - podkreślił Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu.

Yad Vashem sprzeciwia się również "zestawianiu zjawiska antysemityzmu z tak zwanym 'antypolonizmem'", o którym mowa w deklaracji szefów rządów. Zaznaczono, że choć powinno się położyć kres użyciu błędnego sformułowania "polskie obozy śmierci", "używanie takich terminów jak 'antypolonizm' jest całkowicie anachroniczne i nie ma nic wspólnego z antysemityzmem".

"Pozytywny krok", ale są też zastrzeżenia

W swoim czwartkowym oświadczeniu Yad Vashem odnosi się również do najnowszych zmian w polskiej ustawy o IPN, które Instytut nazwał "pozytywnym krokiem we właściwym kierunku".

W czwartkowym oświadczeniu podkreślono, że choć było to "bez wątpienia ważne", "wycofanie (artykułów - red.) usuwa jednak wyraźne wyłączenie, jakim objęto w sformułowaniach nowelizacji (ze stycznia) badania naukowe i przedsięwzięcia artystyczne".

"Inne zapisy (obowiązującej nowelizacji), które pozostały niezmienne, umożliwiają w ramach prawa cywilnego" ściganie za naruszenie dobrego imienia państwa polskiego i polskiego narodu - uważa Instytut. W deklaracji premierów zapewniono, że osoby z kręgów nauki czy edukacji nie będą podlegały odpowiedzialności prawnej, "jednak nie zostało to jasno wyrażone" w czerwcowej nowelizacji ustawy o IPN - twierdzi Yad Vashem.

"(...) Jakakolwiek próba ograniczenia akademickiego i publicznego dyskursu na temat kwestii historycznych do jednej niepodlegającej zmianom państwowej narracji za pomocą przepisów prawnych i kar jest niewłaściwa i stanowi wyraźne naruszenie (wolności - red.) badań naukowych" - podkreślono w oświadczeniu.

Wiceszef MSZ: wiążące stanowisko Netanjahu

Do opinii Yad Vashem odniósł się Bartosz Cichocki, wiceszef MSZ i przewodniczący zespołu do spraw dialogu prawno-historycznego z Izraelem.

- Dla nas wiążące jest stanowisko wyrażone przez premiera Izraela Benjamina Netanjahu. Dyskusja wokół wspólnej deklaracji obydwu premierów potwierdza konieczność dalszego zacieśnienia współpracy polskich, izraelskich i żydowskich historyków, nauczycieli, przewodników muzealnych na rzecz ochrony prawdy o drugiej wojnie światowej i Holokauście, w tym na forum zespołów dialogu powołanych przez premierów Polski i Izraela - mówił Cichocki.

Deklaracja premierów Morawieckiego i Netanjahu w tym tygodniu ukazała się lub ukaże w formie ogłoszenia w kilkunastu dziennikach w Europie, Stanach Zjednoczonych i Izraelu.

Autor: MJA//kg / Źródło: PAP

Raporty: