W tureckiej Antalyi trwa szczyt klimatyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych - COP31. Od 9 listopada przedstawiciele blisko 200 państw dyskutują o kwestiach klimatycznych. Zgodnie z harmonogramem konferencja miała zakończyć się 20 listopada, jednak jak przekazał dziennik "The Guardian", prawdopodobnie zostanie przedłużona.
Dziennik zwrócił uwagę na najnowszy projekt tekstu porozumienia, którego przyjęcie miało zwieńczyć COP31, a który opublikowano w czwartek po południu. Jest on wyraźnie krótszy od poprzednich: liczba punktów spadła z ponad 140 w wersji poniedziałkowej do 80.
Projekt spotkał się z ostrą krytyką. Usunięto z niego wszystkie odniesienia do paliw kopalnych, pozostawiono natomiast zapis dotyczący zwiększenia skali technologii usuwania dwutlenku węgla. Zamiast wezwania do "odejścia od paliw kopalnych" pojawił się ogólniejszy zapis o nieodwracalnej globalnej transformacji w kierunku niskich emisji gazów cieplarnianych i rozwoju odpornego na zmianę klimatu.
>>> CZYTAJ TEŻ: Dyskutują o klimacie. "Musimy posunąć sprawy do przodu"
Problem z porozumieniem
To pierwszy szczyt COP, podczas którego w projekcie decyzji końcowej wprost uznano, że próg 1,5 stopnia Celsjusza względem epoki przedprzemysłowej może zostać czasowo przekroczony. Szczególnie niepokoi to najbardziej narażone państwa, dla których nawet niewielki wzrost temperatury oznacza większe ryzyko poważnych skutków zmiany klimatu. Państwa wciąż jednak spierają się o to, jakie działania należy podjąć, aby skala i czas tego przekroczenia były jak najmniejsze.
Rozbieżności dotyczą także innych kluczowych zapisów dokumentu końcowego, dlatego osiągnięcie kompromisu pozostaje trudne. Konwencja klimatyczna ONZ działa na zasadzie konsensusu, więc wszystkie strony muszą wyrazić zgodę na postanowienia porozumienia. Jak zwraca uwagę "The Guardian", z zasady konsensusu korzystały w przeszłości państwa będące dużymi producentami paliw kopalnych, w tym Arabia Saudyjska i Rosja, blokując lub spowalniając negocjacje.
>>> CZYTAJ TEŻ: Kochało ją całe miasto, w czwartek odeszła. "Dziękujemy za wszystkie uśmiechy"
W czwartek zdecydowane stanowisko zajęła Panama. W piśmie do prezydencji COP zapowiedziała, że formalnie sprzeciwi się każdemu porozumieniu, które nie uwzględni jej postulatów. Dotyczyły one między innymi wprowadzenia limitu globalnego wydobycia lub produkcji ropy.
"Nie przyjechaliśmy tu, by błagać"
Z kierunkiem, w którym podążały negocjacje, nie zgadzały się także delegacje z Afryki. Ich przedstawiciele zarzucili w piątek bogatszym państwom, że nie wywiązują się ze zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego. Ich zdaniem osłabia to zaufanie między stronami i podważa wiarygodność negocjacji klimatycznych ONZ.
- Nie przyjechaliśmy tu, by błagać - powiedziała Zanetor Agyeman-Rawlings, przewodnicząca Afrykańskiej Grupy Negocjacyjnej na konferencji prasowej w ostatnim oficjalnym dniu COP31 w Antalyi. - Przybyliśmy tutaj, aby upomnieć się o to, co słusznie należy się naszym obywatelom. To oni ponoszą główny ciężar skutków działalności krajów rozwiniętych, a teraz oczekuje się od nich, że dodatkowo za nie zapłacą.
Wcześniej organizacje społeczeństwa obywatelskiego wskazały, że to Unia Europejska przewodzi grupie bogatych państw, które na szczycie hamują postępy w sprawie finansowania, sprawiedliwej transformacji i adaptacji. Według Agyeman-Rawlings dotychczasowe projekty zapisów w tych sprawach nie odpowiadają potrzebom mieszkańców Afryki.
>>> CZYTAJ TEŻ: Czekali tygodnie na otwarcie drogi. Po trzech godzinach znowu ją zamknięto
Jak wyliczył serwis Carbon Brief, ostatnim szczytem COP zakończonym zgodnie z harmonogramem była konferencja w Mediolanie w 2003 roku. Zeszłoroczne obrady przesunęły się o jeden dzień - zakończyły się 22 zamiast 21 listopada.