W świecie ssaków to większe osobniki zazwyczaj żyją najdłużej - wieloryby czy słonie znacznie przewyższają długością życia myszy czy świstaki. W obrębie jednego gatunku da się jednak zaobserwować odwrotną zależność. Tak dzieje się chociażby w przypadku psów domowych - mniejsze starzeją się wolniej niż te większe.
Naukowcy wciąż szukają odpowiedzi na pytanie, dlaczego wielkość osobników tego samego gatunku wpływa na ich długość życia. Najnowsze badania, przeprowadzone na Uniwersytecie Stanowym Arizony (ASU), sugerują, że za szybsze starzenie się dużych psów może odpowiadać epigenetyka.
>>> CZYTAJ TEŻ: Pies się zgubił. Sam zgłosił się na policję
"Skaczące geny" mogą sprawiać, że duże psy żyją krócej niż małe
Wszystko sprowadza się do psiego DNA i retrotranspozonów o nazwie LINE1 - w uproszczeniu można je nazwać "skaczącymi genami". To elementy DNA, które potrafią tworzyć swoje kopie i wstawiać je w inne miejsca genomu. LINE1 zazwyczaj są utrzymywane pod kontrolą przez metylację. Metylacja pomaga organizmowi wpływać na to, które fragmenty DNA są aktywne, a które pozostają wyciszone.
Badacze sugerują, że u większych psów tempo utraty metylacji LINE1 w skali roku staje się o 35 procent szybsze niż u mniejszych. Oznacza to, że wraz z wiekiem LINE1 mogą być u nich coraz słabiej wyciszane, a to może sprzyjać uszkodzeniom DNA związanym ze starzeniem się organizmu. Naukowcy doszli do takich wniosków po analizie 1640 metylomów (zbiorów danych dotyczących metylacji DNA) pochodzących od 894 psów, które wzięły udział w wieloletnim badaniu Dog Aging Project.
"Stwierdziliśmy, że psy o wieku epigenetycznym wyższym niż oczekiwano wykazywały podwyższone ryzyko śmiertelności, co dowodzi, że metylacja DNA odzwierciedla istotne z biologicznego punktu widzenia zróżnicowanie w procesie starzenia się" - napisali w wynikach badań opublikowanych w czasopiśmie "Science".
Jak wyjaśnił Blaise Mariner, autor badania, metylacja LINE1 to jeden z najważniejszych znaków molekularnych pokrywających się ze związkiem między wielkością a długością życia psów. - Sugeruje to, że szybsze starzenie się większych psów może wynikać, przynajmniej częściowo, z ograniczonej kontroli nad tymi "skaczącymi genami" - powiedział.
>>> CZYTAJ TEŻ: Indonezja. Uratowali osiem orangutanów. "Szansa na powrót do życia na wolności"
"Psy to niezwykły model"
Naukowcy wciąż muszą jednak ustalić, czy aktywność LINE1 jest przyczyną czy skutkiem starzenia. Mają nadzieję, że wyniki ich badań pomogą opracować metody przedłużenia życia dużych psów.
>>> CZYTAJ TEŻ: Szop wślizgnął się do kościoła. Nagranie
- Psy stanowią niezwykły model do zrozumienia procesu starzenia się, ponieważ wykazują ogromne zróżnicowanie długości życia w obrębie jednego gatunku - powiedział główny autor badania, profesor Noah Snyder-Mackler. Dodał, że LINE1 mogą odgrywać fundamentalną rolę w procesie starzenia się także u innych ssaków.
- Jeśli tak jest, ukierunkowanie działań na te elementy lub mechanizmy, które je regulują, mogłoby stanowić obiecującą ścieżkę dla przyszłych terapii mających na celu wydłużających życie w zdrowiu u ludzi - podsumował.