Rocznica stanu wojennego

13 grudnia 2007
26. rocznica stanu wojennego
www.13grudnia81.pl26. rocznica stanu wojennego

Ten dzień złamał nadzieje milionów ludzi na wolną Polskę i na wiele lat odsunął szansę na demokratyczne przemiany, skończyło się święto Solidarności - 13 grudnia 1981 r. Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego wprowadziła stan wojenny.

Wojsko na ulicach, tysiące internowanych, uwięzionych, pozbawionych pracy; dziesiątki zabitych przez służby bezpieczeństwa i milicyjne kule – tym faktom nikt nie zaprzecza. Trwa jednak spór czy stan wojenny był usprawiedliwiony, czy rzeczywiście ochronił Polskę przed interwencją wojsk Układu Warszawskiego.

Ostateczna decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego zapadła 12 grudnia 1981 roku. Do komend wojewódzkich milicji i dowództw jednostek wojskowych wysłano rozkazy, ruszyły akcje „Azalia” i „Jodła”. Już o północy rozpoczęła się akcja internowania działaczy „Solidarności”, opozycjonistów oraz niektórych przedstawicieli ekipy Gierka. Pierwszego dnia stanu wojennego internowano blisko 3,5 tysiąca osób.

Rano 13 grudnia przerażeni Polacy na ulicach miast zobaczyli czołgi i wojskowe patrole, w telewizji był tylko generał Jaruzelski, a na słupach ogłoszeniowych wisiały obwieszczenia, które informowały o rozlicznych ograniczeniach – m.in. zakazie strajków i zgromadzeń, zawieszeniu związków zawodowych i większości organizacji społecznych, militaryzacji szeregu dziedzin gospodarki narodowej, wprowadzeniu godziny milicyjnej i konieczności posiadania przepustek przy opuszczaniu miejsca stałego zamieszkania. W setkach przedsiębiorstw i instytucji władzę objęli wyznaczeni przez WRON komisarze wojskowi.

Solidarność odpowiedziała WRONIE natychmiast. Pierwsze strajki wybuchły już w niedzielę 13 grudnia. Nazajutrz strajkowało już kilkaset zakładów w całym kraju. Mimo że brakowało wielu uwięzionych związkowych liderów, opór systematycznie narastał, w wielu miastach odtwarzano rozbite struktury regionalne, organizowano siatki łączności, druk ulotek, gazetek itp. W Gdańsku utworzono Krajowy Komitet Strajkowy.

video-180361

I wtedy przyszła wiadomość o masakrze w kopalni „Wujek”, gdzie od kul zomowców zginęło dziewięciu górników. Po tej tragedii większość strajków wygasła lub spacyfikowano je jeszcze przed świętami. Najdłużej wytrwali górnicy strajkujący w kopalni „Piast”, ale i oni zakończyli swój protest 28 grudnia.

Stan wojenny zawieszono 31 grudnia 1982 r., a 22 lipca roku następnego, po 586 dniach został zniesiony.

17 kwietnia 2007 Instytut Pamięci Narodowej zakończył śledztwo przeciwko autorom stanu wojennego - Wojciechowi Jaruzelskiemu i Czesławowi Kiszczakowi (w sumie aktem oskarżenia objęto 9 osób) i skierował przeciwko nim akt oskarżenia.

Jaruzelski, jako stojący na czele utworzonej w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, został oficjalnie oskarżony o zbrodnię komunistyczną, polegającą na kierowaniu "związkiem przestępczym o charakterze zbrojnym, mającym na celu popełnianie przestępstw", a także o podżeganie członków ówczesnej Rady Państwa do przekroczenia ich uprawnień poprzez uchwalenie dekretów o stanie wojennym w czasie sesji Sejmu PRL - wbrew obowiązującej wówczas Konstytucji.

mtom

Źródło zdjęcia głównego: www.13grudnia81.pl

Czy Jerzy Urban żałuje tego, co robił w czasie stanu wojennego? Jak 13 grudnia 1981 r. Barbara Labuda łączyła opiekę nad dzieckiem i konieczność ostrzegania przyjaciół z "Solidarności" przed aresztowaniami? Co w stanie wojennym robiła Wanda Traczyk-Stawska? O to wszystko Konrad Piasecki pyta swoich rozmówców w nowym cyklu "1981. Rozmowy o stanie wojennym", dostępnym od niedzieli tylko w TVN24 GO.

Liczba osób, które w wyniku wprowadzenia stanu wojennego poniosły śmierć, nie jest znana. Nieznana pozostaje również liczba osób, które straciły w tym okresie zdrowie na skutek prześladowań.