Globalne ocieplenie przekształca ekosystemy na całym świecie. Dotyczy to także drzew miejskich, zwłaszcza w regionach, gdzie zmiany postępują najszybciej - na przykład w krajach basenu Morza Śródziemnego. Odgrywają kluczową rolę w regulacji klimatu w gorących, zabetonowanych miastach. Aby sprawdzić, jak rosnące temperatury będą wpływać na miejskie gatunki, badaczki z Uniwersytetu w Kordobie przeanalizowały tolerancję na wysoką temperaturę 17 popularnych w Hiszpanii gatunków drzew. Ich wyniki ukazały się na łamach czasopisma "Urban Forestry & Urban Greening".
Lokalne lepsze niż egzotyczne
Badaczki skupiły się na gatunkach zasadzonych na ulicach Kordoby. Charakteryzowały się one zróżnicowanym pochodzeniem, a co za tym idzie - różnymi preferencjami w kwestii warunków środowiskowych. Znalazły się wśród nich rośliny rodzime i egzotyczne, wiecznie zielone i zrzucające liście, a także wywodzące się z klimatów śródziemnomorskich, subtropikalnych lub umiarkowanych. Liście wybranych gatunków wystawiono na działanie różnych temperatur, a następnie przeanalizowano w laboratorium.
- Za pomocą pomiarów fluorescencji chlorofilu sprawdzałyśmy, w jakim stopniu spada wydajność aparatu fotosyntetycznego w liściach tych 17 gatunków. Pozwoliło to wyznaczyć progi temperaturowe, po przekroczeniu których efektywność fotosyntezy zaczyna spadać, co może ograniczać zdolność drzew do "chłodzenia otoczenia" - wyjaśniła Sonia Vega, główna autorka artykułu.
Gatunki pochodzące z klimatu śródziemnomorskiego lub umiarkowanego, wykazały większą odporność na upały niż gatunki egzotyczne pochodzenia subtropikalnego. Wiele popularnych w Hiszpanii roślin miejskich pochodzi właśnie z dalekich geograficznie regionów - wśród nich znajdziemy drzewo pomarańczowe, melię pospolitą czy surmię. W badaniu poradziły one sobie znacznie gorzej niż rodzime gatunki, na przykład oliwki i dęby ostrolistne.
Temperatura to nie wszystko
Wyższa tolerancja na gorąco była związana z cechami sprzyjającymi oszczędzaniu zasobów, w tym wody. Należały do nich: większa gęstość drewna, większa masa liści w przeliczeniu na jednostkę powierzchni oraz większa grubość liści - to cechy typowe dla gatunków śródziemnomorskich. To, czy drzewo jest wiecznie zielone, czy zrzuca liście na zimę, nie okazało się czynnikiem decydującym o poziomie tolerancji.
Badaczki podkreśliły, że na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że gatunki pochodzące z cieplejszych regionów dobrze poradzą sobie z warunkami termicznymi w Kordobie. Zdaniem autorek przy ocenie przydatności takich drzew trzeba jednak uwzględniać nie tylko temperaturę, lecz także wilgotność i dostępność wody. Czynniki te mogą ograniczać funkcjonowanie gatunków subtropikalnych w suchych warunkach południowej Hiszpanii.
Uzyskane wyniki dostarczają wskazówek, jak w obliczu rosnących temperatur wybierać gatunki drzew do nasadzeń. Uwzględnienie kryteriów środowiskowych w planowaniu przestrzennym miast może pomóc w tworzeniu bardziej odpornej zielonej infrastruktury, gotowej na wyzwanie, jakim są zmiany klimatu.