Potrafią przetrwać stężenia nadchloranów wyższe niż na Marsie. Sinice o takich właściwościach odkryli Polacy

Źródło:
PAP
Perseverance nagrał zaćmienie Słońca na Marsie - nagranie z kwietnia 2022
Perseverance nagrał zaćmienie Słońca na Marsie - nagranie z kwietnia 2022NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS/SSI
wideo 2/11
Misja Mars 2020

Polscy naukowcy wyizolowali kilka szczepów sinic, które potrafią przetrwać w stężeniach nadchloranów porównywalnych, a nawet wyższych, niż te notowane na Marsie. Dotychczas związki te uważano za jedną z głównych przeszkód dla przetrwania życia w regolicie pokrywającym Czerwoną Planetę.

Sinice (Cyanobacteria) to bakterie zdolne do procesu fotosyntezy, występują w ekstremalnych ekosystemach, na przykład źródłach termicznych, popiołach wulkanicznych czy na pustyniach. Zawdzięczają to między innymi dużej oporności na wahania stopnia kwasowości (pH), skrajne temperatury, promieniowanie UV, zasolenie czy suszę. Z tego powodu sinice od dawna pozostają w kręgu organizmów potencjalnie przydatnych do badań astrobiologicznych.

Sinice potrafiły przetrwać przez wiele miesięcy w warunkach próżni kosmicznej, na niskiej orbicie ziemskiej. Według badaczy byłyby też przydatne w planach załogowych misji na Marsa i zakładaniu pierwszych stałych baz na tej planecie.

"Sinice są relatywnie łatwe w hodowli. Produkują niezbędny dla większości organizmów, również ludzi, tlen na drodze fotosyntezy, a wybrane gatunki są do tego zdolne także przy bardzo słabym naświetleniu. Poza tym, niektóre sinice potrafią przyswajać azot atmosferyczny. Zwiększają w ten sposób żyzność środowiska, w którym żyją, z korzyścią dla innych organizmów. Poza tym sinice można wykorzystywać jako nawóz. Niektóre są też jadalne, mogą więc służyć jako źródło pożywienia. Dużo uwagi poświęca się również pozyskiwaniu biopaliw z hodowli sinic" - napisał w komunikacie doktor habilitowany Piotr Rzymski z Zakładu Medycyny Środowiskowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

MarsShutterstock

Nadchlorany na Marsie

Przeszkodą w wykorzystaniu różnych organizmów na Marsie, nawet tych zdolnych tolerować wiele z jego mało przyjaznych warunków, są nadchlorany.

"To wysoce reaktywne, świetnie rozpuszczające się w wodzie, sole i estry kwasu nadchlorowego. Pomiary wykonane przez łazik Curiosity wykazały, że ich przeciętnie stężenie w regolicie marsjańskim wynosi około 0,6 procenta. Dla porównania, na Ziemi najwyższe notowane stężenia w glebie nie przekraczają 0,00025 procenta. Wiele bakterii narażonych na wysokie stężenia nadchloranów ginie w ciągu kilku sekund. Chcąc myśleć o jakimkolwiek zastosowaniu sinic na Marsie trzeba było więc sprawdzić, czy są one w ogóle w stanie znieść obecność tych związków chemicznych" - wyjaśniał, cytowany w komunikacie, doktor habilitowany Łukasz Kaczmarek z Zakładu Taksonomii i Ekologii Zwierząt UAM.

W tym celu poznańscy naukowcy przeprowadzili wiele eksperymentów na sinicach, które hodowano w różnych stężeniach nadchloranów. - Wykorzystaliśmy 17 szczepów sinic, wyizolowanych z kilku typów środowisk to jest wód słodkich, jaskiń, pustyń, kamieni, solanek, błota termalnego - tłumaczył dr Kaczmarek.

Jak poinformowali badacze, choć obecność nadchloranów w środowisku powodowała przynajmniej częściowe ograniczenie wzrostu każdego z badanych szczepów sinic, to pięć z nich zachowało zdolność namnażania się, pomimo stężeń nadchloranów sięgających jednego procenta. Kolejne dwa zachowywały zdolność wzrostu w stężeniu do 0,5 procenta.

- W najlepszym wypadku spodziewaliśmy się przeżycia w najniższym badanym stężeniu, czyli 0,25 procenta. To było niesamowite zobaczyć zazielenione butelki z sinicami po dwóch tygodniach eksperymentu. Sinice badam od 10 lat i, jakkolwiek dziwnie to zabrzmi, byłem z nich dumny, że tak dobrze sobie poradziły - mówił dr Rzymski.

MarsPAP

"Oporne na nadchlorany szczepy sinic na Ziemi"

Naukowcy stwierdzili przy tym, że obecność nadchloranów w środowisku prowadzi do stresu oksydacyjnego u sinic. W efekcie dochodzi do niekorzystnego zjawiska peroksydacji lipidów, procesu uszkadzającego integralność błon komórkowych. Jak wskazano w komunikacie, sinice o wysokim stopniu tolerancji wobec nadchloranów cechowały się mniejszym stopniem utlenienia lipidów. Świadczy to o sprawnie działających mechanizmach ochronnych przed wolnymi rodnikami.

- Oporne na nadchlorany szczepy sinic na Ziemi związane są z solankami, powierzchniami kamieni i innymi siedliskami narażonymi na promieniowanie słoneczne i suszę. Takie warunki sprzyjają zjawisku stresu oksydacyjnego. Nic więc dziwnego, że potrafiły sobie z nim radzić. Stwierdziliśmy też, że w ich komórkach zmieniał się stosunek barwników, na korzyść karotenoidów. A już wcześniej udowodniono, że wysoki poziom tych pigmentów zabezpiecza sinice przed działaniem czynników powodujących stres oksydacyjny - podkreślił dr Rzymski.

Wyniki przeprowadzonych badań opublikowano na łamach czasopisma "Astrobiology". Naukowcy będą dalej je kontynuować. Chcą teraz sprawdzić, czy niektóre z sinic posiadają enzymy unieszkodliwiające nadchlorany. Będą również testować oporność na ich działanie różnych innych organizmów ekstremofilnych.

- Sinice to producenci. W planach mamy zbadanie też konsumentów, czyli drobnych bezkręgowców mogących żerować bezpośrednio na sinicach lub na innych organizmach żywiących się pierwotnie sinicami właśnie. Dzięki temu będziemy w stanie potencjalnie stworzyć funkcjonujący mikro-ekosystem zdolny przetrwać na Czerwonej Planecie. Do tego jednak potrzebne są dalsze badania, nie tylko nad nowymi grupami organizmów, ale także uwzględniające inne niekorzystne czynniki siedliskowe występujące na Marsie - podsumował dr Kaczmarek.

Misje na MarsaPAP/Reuters/Adam Ziemienowicz, Maciej Zieliński

Autorka/Autor:anw/dd

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

W sobotę nad Polską przechodziły silne, frontowe burze. Szczególnie niebezpieczna sytuacja panowała we wschodniej i południowej części kraju, gdzie strażacy zabezpieczali uszkodzone dachy i drzewa leżące na liniach energetycznych. Kilka osób odniosło niegroźne obrażenia.

Ponad dwa tysiące interwencji po sobotnich burzach. Przywracanie zasilania wciąż trwa

Ponad dwa tysiące interwencji po sobotnich burzach. Przywracanie zasilania wciąż trwa

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, tvn24.pl

Ulewy nawiedziły południową Szwajcarię. W sobotę w kantonie Gryzonia trwały poszukiwania trzech osób porwanych przez osuwisko. W sąsiednim Valais jedna miejscowość została odcięta od świata, inne wsie nie mają dostępu do prądu i wody.

Zniszczona autostrada, brak prądu i wody. Służby szukają trójki zaginionych

Zniszczona autostrada, brak prądu i wody. Służby szukają trójki zaginionych

Źródło:
PAP, srf.ch

IMGW wydał prognozę zagrożeń. W kolejnych dniach czeka nas odpoczynek od gwałtownych zjawisk atmosferycznych. Po spokojnych chwilach spodziewany jest jednak powrót upałów.

Na horyzoncie powrót upałów

Na horyzoncie powrót upałów

Źródło:
IMGW

Morze dookoła Balearów staje się coraz cieplejsze. Naukowcy wyliczyli, że w ciągu ostatnich czterech dekad temperatura wód powierzchniowych w regionie archipelagu wzrosła o 1,6 stopnia Celsjusza. Jest to powiązane z podnoszącym się poziomem mórz, który nie pozostanie bez wpływu na kultowe plaże Majorki czy Ibizy.

Kultowym plażom zagraża niebezpieczeństwo

Kultowym plażom zagraża niebezpieczeństwo

Źródło:
PAP, La Voz de Ibiza, Tourism Review

W historii Jowisza prawdopodobnie istniało kilka Wielkich Czerwonych Plam. Najnowsze badania wykazały, że burza, którą możemy obserwować obecnie, nie jest tą odnotowaną w XVII wieku. Badaczom udało się także określić jej prawdopodobny wiek i genezę.

Naukowcy rozwiązali tajemnicę największej burzy Układu Słonecznego

Naukowcy rozwiązali tajemnicę największej burzy Układu Słonecznego

Źródło:
PAP, NASA

W nadchodzących dniach stery w pogodzie przejmie wyż Bie znad Atlantyku. Sprawi, że z każdym dniem będzie robić się w Polsce coraz cieplej. W czwartek temperatura wzrośnie miejscami nawet do 31 stopni Celsjusza.

Pogoda na 5 dni. Wyż Bie przejmie stery w pogodzie, znów zrobi się upalnie

Pogoda na 5 dni. Wyż Bie przejmie stery w pogodzie, znów zrobi się upalnie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na dziś. W niedzielę 23.06 tylko miejscami popada przelotny deszcz. Termometry pokażą od 18 do 25 stopni Celsjusza. Biomet będzie zróżnicowany.

Pogoda na dziś - niedziela 23.06. Lokalnie pokropi, do 25 stopni

Pogoda na dziś - niedziela 23.06. Lokalnie pokropi, do 25 stopni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Setki strażaków walczą z 70 pożarami lasów w różnych częściach Grecji, w tym na wyspach Andros i Salamina. Walkę z ogniem utrudnia silny wiatr. W piątek wystrzelone z jachtu fajerwerki wywołały pożar na wyspie Hydra.

Wystrzelone z jachtu fajerwerki wywołały pożar na wyspie

Wystrzelone z jachtu fajerwerki wywołały pożar na wyspie

Aktualizacja:
Źródło:
ekathimerini.com, Reuters, BBC

Ośmioletni pekińczyk Wild Thang zdobył tytuł najbrzydszego psa na świecie. Konkurs, który od 53 lat odbywa się w kalifornijskim mieście Petaluma, ma na celu "świętowanie niedoskonałości, które sprawiają, że wszystkie psy są wyjątkowe i niepowtarzalne" - podkreślają organizatorzy.

Oto najbrzydszy pies świata

Oto najbrzydszy pies świata

Źródło:
Reuters, PAP

Śnieżna lawina przysypała samochód w centralnej części Chile. Na pomoc uwięzionemu kierowcy ruszyli policjanci, którzy zlokalizowali pojazd dzięki sygnałowi z jego komórki. Część kraju zmaga się natomiast z powodziami.

Lawina śnieżna zasypała samochód. Kierowcę uratował telefon

Lawina śnieżna zasypała samochód. Kierowcę uratował telefon

Źródło:
Reuters, Atlas Agencia, meteored.cl

Indie zmagają się z falami upałów. Temperatura na północy kraju wzrosła prawie do 50 stopni Celsjusza. Jest tak gorąco, że z drzew spadają martwe nietoperze.

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Źródło:
Reuters

Jaka pogoda czeka nas w lipcu? Czy upały dadzą się we znaki? Z prognozy długoterminowej na ten miesiąc opracowanej przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wynika, że temperatura na południu, zachodzie i w centrum kraju ma być powyżej normy.

Jaka pogoda na lipiec? W tych regionach może być cieplej niż zwykle

Jaka pogoda na lipiec? W tych regionach może być cieplej niż zwykle

Źródło:
PAP

Fala upałów nęka Włochy, Grecję, Cypr, Rumunię, Serbię, Chorwację i Turcję. Temperatura w wielu miejscach przekracza 40 stopni Celsjusza. Władze państw bałkańskich wezwały swoich obywateli do unikania wychodzenia z domów w związku z wyjątkowo wysokimi temperaturami, których kulminacja przypadnie na piątek.

Czerwone alerty, apele o niewychodzenie z domów. Minos nad Europą

Czerwone alerty, apele o niewychodzenie z domów. Minos nad Europą

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Deszcz zalewa południowo-wschodnie Chiny. Najtrudniejsza sytuacja panuje w prowincjach Guangdong i Anhui, gdzie doszło do gwałtownych powodzi i osunięć ziemi. Na nagraniu uchwycono moment, w którym zawalił się dom naruszony przez lawinę błotną.

Dom runął na ich oczach. Nagranie

Dom runął na ich oczach. Nagranie

Źródło:
Reuters

W czwartek powitaliśmy astronomiczne lato. Jego początek wyznacza przesilenie letnie, najwcześniejsze od 228 lat. Za nami najdłuższy dzień i najkrótsza noc w roku.

Zaczęło się astronomiczne lato. Tak witano je w Stonehenge

Zaczęło się astronomiczne lato. Tak witano je w Stonehenge

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, gum.gov.pl, PAP

Burza tropikalna Alberto przeszła nad południowym Teksasem i północnym Meksykiem. Żywioł spowodował podtopienia i powodzie. Jak przekazały meksykańskie służby ratunkowe, na skutek żywiołu zginęły cztery osoby, w tym troje nieletnich.

Alberto uderzył w ląd. Zginęły cztery osoby, w tym troje dzieci

Alberto uderzył w ląd. Zginęły cztery osoby, w tym troje dzieci

Źródło:
Reuters, CBS News, PAP

Dwa lwy zostały zastrzelone w Zambii po tym, gdy podeszły zbyt blisko ludzkich siedzib. Zwierzęta uciekły z pobliskiego parku narodowego i w ciągu ostatnich dwóch tygodni zabiły 16 krów. Obecność dzikich kotów wywołała panikę wśród mieszkańców i skłoniła lokalne władze do zamknięcia kilku szkół.

Lwy zaatakowały wóz z pacjentami, zostały zastrzelone 

Lwy zaatakowały wóz z pacjentami, zostały zastrzelone 

Źródło:
BBC, Lusaka Times

Utrzymujące się upały sprzyjają pożarom lasów i zarośli w Grecji. W środę w całym kraju, w tym w okolicach Aten, strażacy gasili ogień w ponad 60 miejscach. W czwartek z powodu kolejnych pożarów wydano nakazy ewakuacji dla dwóch miejscowości na wschodnim wybrzeżu Peloponezu.

"Nowy pożar co 10 minut"

"Nowy pożar co 10 minut"

Źródło:
Reuters, ekathimerini.com, tvnmeteo.pl

Rysie iberyjskie nie są już zagrożone wyginięciem. Od wielu lat w Hiszpanii i Portugalii prowadzone są działania na rzecz reintrodukcji tego rzadkiego, dzikiego kota. Na początku XX wieku dzika populacja zwierzęcia liczyła zaledwie 62 dorosłe osobniki, a teraz wzrosła do ponad 2000.

Na początku wieku był na skraju wymarcia. Teraz przestał być zagrożony

Na początku wieku był na skraju wymarcia. Teraz przestał być zagrożony

Źródło:
PAP, IUCN

Środa przyniosła w części kraju gwałtowną aurę. To, jak było niebezpiecznie, widać na nagraniu uchwyconym w Raciborzu (woj. śląskie). Przez miasto przeszła superkomórka burzowa.

Leje, wieje, sypie gradem. Nawałnica na nagraniu

Leje, wieje, sypie gradem. Nawałnica na nagraniu

Źródło:
tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

Ponad 100 osób zmarło, a 40 tysięcy ucierpiało z powodu udaru cieplnego od 1 marca do 18 czerwca - podało indyjskie Ministerstwo Zdrowia. W jednym ze szpitali w Delhi powstał pierwszy w kraju oddział zajmujący się wyłącznie pacjentami z udarem cieplnym.

Zmarło ponad sto osób. W szpitalu powstał specjalny oddział

Zmarło ponad sto osób. W szpitalu powstał specjalny oddział

Źródło:
Reuters, PAP

W stanie Nowy Meksyk w niszczycielskich pożarach lasów i zarośli zginęły co najmniej dwie osoby, a żywioł zniszczył prawie półtora tysiąca budynków, w tym wiele domów. Konieczna była ewakuacja wszystkich siedmiu tysięcy mieszkańców miejscowości Ruidoso w hrabstwie Lincoln.

"Nie próbujcie zabierać rzeczy ani chronić domu. Wyjeżdżajcie natychmiast"

"Nie próbujcie zabierać rzeczy ani chronić domu. Wyjeżdżajcie natychmiast"

Źródło:
PAP, Reuters, CNN

Ponad 900 uczestników hadżdżu, czyli corocznej pielgrzymki muzułmanów do Mekki w Arabii Saudyjskiej, zmarło w wyniku upałów - podała agencja informacyjna AFP. Najwięcej ofiar jest wśród obywateli Egiptu.

Idą, bo to obowiązek wiernych. Zmarły już setki

Idą, bo to obowiązek wiernych. Zmarły już setki

Źródło:
PAP

Burze przetoczyły się w środę nad Polską. Silny wiatr zrywał dachy z domów, łamał drzewa. Towarzyszący nawałnicom ulewny deszcz spowodował, że doszło do zalań i podtopień. Straż pożarna przeprowadziła w całym kraju 2440 interwencji. 

Grad wielkości piłek tenisowych. Prawie 2500 interwencji strażaków

Grad wielkości piłek tenisowych. Prawie 2500 interwencji strażaków

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, TVN24, tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

50-letnia kobieta zginęła w czasie burzy w Czeskim Cieszynie, gdy upadło na nią drzewo - poinformowała straż pożarna kraju morawsko-śląskiego. Strażacy w tym regionie wyjeżdżali do interwencji prawie 600 razy.

Śmierć podczas burzy w Czechach

Śmierć podczas burzy w Czechach

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Miniona noc była rekordowa pod względem temperatury w tym roku. Miejscami termometry pokazały aż 21,2 stopnia Celsjusza. - Za nami pierwsza noc tropikalna - przekazała w środę Ilona Śmigrodzka, synoptyk Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW).

Za nami pierwsza taka noc w tym roku

Za nami pierwsza taka noc w tym roku

Źródło:
IMGW, PAP, tvnmeteo.pl

Chmury mammatus z charakterystycznymi wypustkami, przypominającymi krowie wymiona, pojawiły się we wtorek w województwie lubuskim. Udało się je uchwycić na nagraniu Reporterowi 24.

"Krowie wymiona" zawisły nad Ziemią Lubuską

"Krowie wymiona" zawisły nad Ziemią Lubuską

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Występowanie przenoszących dengę komarów tygrysich stwierdzono już w 13 państwach UE, w tym w kilku popularnych destynacjach wakacyjnych. Zaobserwowano je m.in. w Chorwacji, Grecji, Włoszech czy Hiszpanii. Co należy o nich wiedzieć? Jak chronić się przed roznoszoną przez nie chorobą? Wyjaśniamy.  

Przenoszą dengę, są już w 13 krajach Europy. Jak się chronić przed komarem tygrysim? 

Przenoszą dengę, są już w 13 krajach Europy. Jak się chronić przed komarem tygrysim? 

Źródło:
BBC, Euronews, tvn24.pl

Trąba powietrzna pojawiła się w miejscowości Carlepont położonej na północy Francji. Strażacy przekazali, że w wyniku żywiołu 34 domy zostały uszkodzone.

Uszkodzone domy, zerwane linie energetyczne. "To było wstrząsające"

Uszkodzone domy, zerwane linie energetyczne. "To było wstrząsające"

Źródło:
Reuters, bfmtv.com,france3-regions.francetvinfo.fr

Pięć lat temu pewna galaktyka zaczęła świecić jaśniej niż kiedykolwiek i nie przestała. Teraz naukowcy mają prawdopodobne wyjaśnienie tego zjawiska. Ich zdaniem po razy pierwszy udało się zaobserwować aktywację czarnej dziury w czasie rzeczywistym.

"Być może obserwujemy aktywację masywnej czarnej dziury w czasie rzeczywistym"

"Być może obserwujemy aktywację masywnej czarnej dziury w czasie rzeczywistym"

Źródło:
ESO