Jakie zagrożenia mogą kryć się w powietrzu w Twoim domu i jak z nimi walczyć?

fot. Shutterstock

Wyjaśnia dr hab. n. med. Wojciech Feleszko pediatra, immunolog oraz dr Aleksandra Rurarz.

Dom to miejsce odpoczynku, miejsce wspólnych cennych chwil z rodziną, bezpieczny azyl. Niestety często nie zadajemy sobie sprawy, że domowe powietrze może być równie lub nawet bardziej niebezpieczne, jak to na zewnątrz.

Jesteśmy coraz bardziej świadomi, jakie zagrożenia niesie ze sobą smog. Rzadko jednak podkreśla się, że zanieczyszczone powietrze atmosferyczne przekłada się także i na złą jakość powietrza w domach, mieszkaniach i biurach. Problem jest na tyle poważny, że doczekał się osobnego określenia - syndrom SBS, czyli po polsku Syndrom Chorego Budynku. Syndrom ten występuje w budynkach, gdzie jest zbyt słaba wentylacja czy zanieczyszczenia chemiczne. Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że syndrom ten dotyka ok. 30% budynków na świecie. W pomieszczeniach dotkniętych SBS odczuwamy szereg przykrych dolegliwości m. in.: bóle i zawroty głowy, uczucie przemęczenia, kłopoty z oddychaniem, wrażenie suchych błon śluzowych a nawet mdłości i omdlenia1.2

Dr hab. n. med. Wojciech Feleszko

Najbardziej narażone na skutki zanieczyszczeń w pomieszczeniach i syndrom chorych budynków są naturalnie dzieci, a zwłaszcza noworodki a także osoby starsze i z przewlekłymi chorobami układu oddechowego m.in. alergią, astmą.

Choć prawdopodobieństwo, że budynek, w którym mieszkamy jest dotknięty SBS jest bardzo duże, wiele z przyczyn zanieczyszczeń powietrza jesteśmy w stanie skutecznie ograniczać lub całkowicie eliminować. Co więc powoduje zanieczyszczenia powietrza w domach i jak z nimi walczyć?

Podstawowym, całkowicie zależnym od lokatorów zanieczyszczeniem powietrza jest dym tytoniowy. Najprostszym sposobem walki z dymem jest po prostu zaprzestanie palenia papierosów. Co istotne, najnowsze badania pokazują, że nawet po zgaszeniu papierosa i wywietrzeniu pomieszczenia, na ubraniach i ciele palacza pozostają szkodliwe substancje3. Żeby więc całkowicie wyeliminować ryzyko narażania innych domowników na negatywne skutki biernego palenia, nie wystarczy wychodzić na balkon czy przed dom, ale całkowicie porzucić nałóg.

Badania potwierdziły także negatywny wpływ dymu tytoniowego na przebieg ciąży i późniejszy rozwój noworodka. Zanieczyszczone powietrze w domu wpływa negatywnie na zdrowie jeszcze przed narodzeniem się dziecka.

Kolejny częsty problem, nad którym możemy zapanować to domowa pleśń. Mikotoksyny, które produkuje powodują ogólne zmęczenie, bóle żołądka i głowy, katar albo zapalenie zatok, a w skrajnych przypadkach przyczyniać się do zachorowań na raka.

Pleśń występuje zwykle w wilgotnych, rzadko wietrzonych pomieszczeniach. Duża ilość syntetycznych materiałów wykończeniowych, dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia pleśni. W miarę możliwości wybierajmy, więc do wykończenia mieszkań, naturalne „oddychające” materiały, dobrze impregnowane drewno czy terakoty. Jeśli na naszych ścianach zauważymy zacieki i ciemniejsze plamki – to znak, że może być konieczne osuszanie ścian. Na co dzień dbajmy o nasze codziennie porządnie je wietrząc, sprawdzając kratki wentylacyjne, porządnie czyszcząc najbardziej narażone na wilgoć pomieszczenia.

Kolejną grupą zanieczyszczeń, które często ignorujemy są zanieczyszczenia chemiczne wydzielane przez środki używane w czasie remontów – kleje budowlane czy farby malarskie.

Na tego rodzaju zanieczyszczenia najlepszym sposobem jest często… cierpliwość. Zanim zamieszkamy w odnowionym mieszaniu, warto jest je bardzo gruntownie przewietrzyć. Nie bez znaczenia jest również wybór farby. Ściany pomalowane farbą emulsyjną absorbują parę wodną przy dużej wilgotności powietrza, zapobiegając tworzeniu się pleśni i grzybów.

Podobną cierpliwością powinniśmy się wykazać, jeśli chcemy kupić meble z prasowanego drewna. Niestety ze względu na proces produkcji, wydzielają one toksyczny formaldehyd, który drażni drogi oddechowe. Jeśli więc zdecydujemy się na takie meble, należy je dobrze wywietrzyć przed wstawieniem do domu.

Jednym z najmniej znanych zanieczyszczeń występujących w domowym powietrzu jest radon. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) podaje, że radon to druga pod względem częstości (po paleniu papierosów) przyczyna raka płuc w USA. Radon znajdziemy w ziemi, z której wydostaje się na powierzchnię. Radon przenika do budynków przez dziury i pęknięcia, dlatego warto dbać o szczelną podłogę w piwnicy.

Philips

Częste wietrzenie mieszkań chroni nas skutecznie przed wilgocią czy zanieczyszczeniami chemicznym, coraz częściej jednak wiąże się z wpuszczaniem do domu „smogu”. Nie oznacza to, że mamy rezygnować z wietrzenia, choć na pewno warto rozsądnie wybierać pory wietrzenia – unikając otwierania okien w czasie największego ruchu komunikacyjnego lub smogu. Najlepszym sposobem radzenia sobie z zanieczyszczeniami powietrza jest filtrowanie ich za pomocą oczyszczaczy z odpowiednimi filtrami.

Najskuteczniejsze sprzęty pozwalają eliminować nawet 99% zanieczyszczeń o wielkości 0,02 mikrona; w tym cząsteczki PM2,5, kurz, roztocza, pyłki, pleśń czy sierść zwierząt, dzięki czemu mogą łagodzić objawy alergii poprzez ograniczenie czynnika uczulającego. Oczyszczacze powietrza mogą filtrować także bakterie, wirusy oraz lotne związki organiczne np. formaldehyd. Wybierając takie urządzenie należy zwrócić uwagę na jego filtry, powierzchnię pomieszczenia, do jakiej jest przeznaczony oraz wydajność filtracji. Nowoczesne oczyszczacze posiadają funkcje: pomiaru i wyświetlania poziomu cząsteczek PM2,5 w powietrzu, funkcję informowania o stanie jakości powietrza w domu poprzez wskaźniki świetlne, jak również tryby automatycznego oczyszczania, które dostosowują się do aktualnych warunków jakości powietrza w domu. Oczyszczacz musi działać w naturalny sposób bez zastosowania szkodliwych środków chemicznych, nie powinien także jonizować powietrza czy wytwarzać ozonu. Warto wybierać sprawdzone i bezpieczne oczyszczacze powietrza, np. takie, które rekomenduje Polskie Towarzystwo Alergologiczne.

Philips

Warto też sięgnąć po niektóre rosliny4. NASA opublikowało listę gatunków roślin, które według ich badań skutecznie usuwają zanieczyszczenia powietrza. Zaznaczają oni jednak, że efektywne oczyszczanie powietrza jest możliwe, gdy jest co najmniej 1 roślina na każde 10m2 pomieszczenia. Polecane gatunki roślin5: epipremnum złociste - pozbywa się benzenu usuwa toksyny; wężownica– produkuje tlen nawet w ciemnych pomieszczeniach i nocą, dracena wonna, bluszcz, palma Areka, nefrolepis wyniosły (paproć). Zanim podejmiemy decyzję o zakupie roślinki do domu, w którym mieszkają dzieci i zwierzęta, warto sprawdzić, czy nie jest toksyczna.

Tekst: Dr Aleksandra Rurarz, konsultacja merytoryczna dr Wojciech Feleszko

Bibliografia: 1. No, Indoor Air Facts. "4 (revised) Sick building syndrome." Environmental Protection (2011).

2. Walter E. Goldstein, Sick Building Syndrome and Related Illness: Prevention and Remediation of Mold Contamination, CRC Press, 19 sierpnia 2010

3. Winickoff JP, Friebely J, Tanski SE, et al. (January 2009). "Beliefs about the health effects of "thirdhand" smoke and home smoking bans". Pediatrics. 123 (1): e74–9

4. Wolverton, Bill C., Anne Johnson, and Keith Bounds. "Interior landscape plants for indoor air pollution abatement."

5. https://www.facebook.com/DoktorOla

Pozostałe wiadomości

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wydał ostrzeżenia przed silnym deszczem z burzami. Miejscami do niedzielnego poranka może spaść nawet do 60 litrów wody na metr kwadratowy - obowiązują alarmy nawet drugiego stopnia. W części Polski spodziewane są mgły.

Uwaga, niebezpieczna noc. Alarmy w części kraju

Uwaga, niebezpieczna noc. Alarmy w części kraju

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

W sobotę nad Polską znów pojawiły się burze. Na Podkarpaciu superkomórka przyniosła ulewny deszcz z opadami gradu. Zjawisko można zobaczyć na zdjęciach opublikowanych w mediach społecznościowych.

Superkomórka burzowa nad Podkarpaciem. Sypnęło gradem

Superkomórka burzowa nad Podkarpaciem. Sypnęło gradem

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na jutro. Nadchodząca noc zapowiada się z opadami deszczu w części kraju, a także z burzami, które mogą być gwałtowne. Niedziela 31.08, ostatni dzień wakacji, przyniesie odpoczynek od wyładowań niemal w całej Polsce. Upał już nam nie grozi.

Pogoda na jutro - niedziela, 31.08. Tej nocy będzie się działo

Pogoda na jutro - niedziela, 31.08. Tej nocy będzie się działo

Źródło:
tvnmeteo.pl

Wybrzeże na południu Chorwacji nawiedziła silna burza. Na schodach w Dubrowniku pojawiły się kaskady wody, a w mieście Metković zostało zalanych wiele budynków. Strażacy usuwają skutki żywiołu.

Burza na turystycznym wybrzeżu. Zalane domy i drogi

Burza na turystycznym wybrzeżu. Zalane domy i drogi

Źródło:
novilist.hr, index.hr, ENEX

Osuwisko zeszło na międzynarodową drogę E6, położoną w środkowej Norwegii. Ogromna masa ziemi i skał zepchnęła do fiordu samochód z pasażerami. Trwają poszukiwania zaginionej osoby.

Osuwisko porwało auto z pasażerami. Jedna osoba zaginęła

Osuwisko porwało auto z pasażerami. Jedna osoba zaginęła

Źródło:
PAP, NRK, swedenherald.com

Alert RCB. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało w sobotę alert RCB w związku z prognozowanymi intensywnymi opadami i burzami. Otrzymali go odbiorcy sieci komórkowych w kilku województwach.

Alert RCB. "Słuchaj poleceń służb"

Alert RCB. "Słuchaj poleceń służb"

Źródło:
RCB

Choć wakacje zbliżają się ku końcowi, lato nigdzie się nie wybiera. W kolejnych dniach temperatura maksymalna w Polsce przekroczy 20 stopni, by w niektórych miejscach znów dobić do 30 stopni. Nie opuszczą nas także opady i burze.

To nie koniec burz. Te dwa dni będą szczególnie groźne

To nie koniec burz. Te dwa dni będą szczególnie groźne

Źródło:
tvnmeteo.pl

W piątek w Polsce pojawiały się burze, które miejscami powodowały zniszczenia. Pod Gnieznem zaobserwowano lej kondensacyjny, który mógł dotknąć ziemi. Szkody wiatrowe pojawiły się w mieście. To, jak gwałtowna była pogoda, opisywali mieszkańcy w rozmowie z reporterką TVN24.

"To jest nie do opisania, co się tutaj działo"

"To jest nie do opisania, co się tutaj działo"

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Mieszkanka południowej Alaski w Stanach Zjednoczonych została poważnie ranna w wyniku ataku niedźwiedzia. Służby poszukują zwierzęcia i apelują do mieszkańców, by mieli się na baczności.

Wyszła pobiegać. Przed domem zaatakował ją niedźwiedź

Wyszła pobiegać. Przed domem zaatakował ją niedźwiedź

Źródło:
CNN, tvnmeteo.pl

Podczas wykopalisk na Orkadach, wyspach należących do Szkocji, studentka archeologii znalazła dziwną kamienną głowę. Artefakt rzuca więcej światła na historię osadnictwa wikingów na archipelagu.

Prowadzili wykopaliska. "Zobaczyliśmy twarz patrzącą na nas"

Prowadzili wykopaliska. "Zobaczyliśmy twarz patrzącą na nas"

Źródło:
Smithsonian Magazine

Śnieg pojawił się w niektórych rejonach południowo-wschodniej Australii. Jak przekazali meteorolodzy, miejscami spadło nawet 40 centymetrów białego puchu.

Spadł śnieg, dzieci lepiły bałwany

Spadł śnieg, dzieci lepiły bałwany

Źródło:
Reuters, abc.net.au

W sobotę nad Polską przemieszczać się będzie strefa opadów deszczu. Wędrować ma ona z zachodu na wschód. Jak przekazała synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek, miejscami opady mogą być intensywne.

Tak będzie wędrować strefa opadów. Gdzie spadnie deszcz

Tak będzie wędrować strefa opadów. Gdzie spadnie deszcz

Źródło:
tvnmeteo.pl

Władze Pakistanu negatywnie zareagowały na decyzję Indii o spuście wody z tam na rzece Dźhelam w kontrolowanej przez Delhi części Kaszmiru. W ostatnich dniach oba kraje zmagają się ze skutkami ulewnych deszczy, które doprowadziły do powodzi w rejonie pięciorzecza. W Pakistanie ewakuowano już ponad milion osób.

Indie spuszczają wodę, by chronić się przed powodzią. Pakistan: to pogłębia klęskę żywiołu

Indie spuszczają wodę, by chronić się przed powodzią. Pakistan: to pogłębia klęskę żywiołu

Źródło:
PAP

W jednym z miast na Florydzie mężczyzna został zaatakowany przez niedźwiedzia tuż przed własnym domem. Całe zajście nagrała kamera zamontowana w dzwonku do drzwi.

Zamknął drzwi domu i odwrócił się. Takiego widoku się nie spodziewał

Zamknął drzwi domu i odwrócił się. Takiego widoku się nie spodziewał

Źródło:
USA Today, WESH, tvnmeteo.pl

Z niedawno opublikowanego 35. raportu "State of the Climate" wynika, że zmiany klimatu postępują. W ubiegłym roku padły rekordy dotyczące między innymi emisji gazów cieplarnianych. Jak zauważają eksperci, są to bardzo niepokojące dane.

Znów pobiliśmy niechlubne rekordy

Znów pobiliśmy niechlubne rekordy

Źródło:
PAP, ESA

Mija 20 lat od uderzenia huraganu Katrina we wschodnie wybrzeże USA. Żywioł uznawany jest za jeden z najbardziej śmiercionośnych, jakie kiedykolwiek nawiedziły ten kraj. Po tylu latach zidentyfikowano jedną z bezimiennych ofiar.

Po 20 latach zidentyfikowali ofiarę historycznego huraganu

Po 20 latach zidentyfikowali ofiarę historycznego huraganu

Źródło:
The New York Times, BBC, The Weather Channel, The Independent, Reuters, PAP

Północ Włoch, w tym w Mediolan, nawiedziła w czwartek potężna burza. Zjawisku towarzyszyły intensywne opady deszczu, pojawiła się trąba powietrzna. W piątek wciąż obowiązywały alarmy, a w ramach ostrożności władze miasta zamknęły parki publiczne.

Przeszła silna burza, pojawiła się trąba powietrzna

Przeszła silna burza, pojawiła się trąba powietrzna

Źródło:
milanotoday.it, tg24.sky.it, notizie.it

Miniona noc była miejscami gorąca. W jednym z polskich miast termometry pokazały ponad 27 stopni Celsjusza.

Ponad 27 stopni. Za nami najcieplejsza noc tego roku

Ponad 27 stopni. Za nami najcieplejsza noc tego roku

Źródło:
tvnmeteo.pl

Dzisiaj na Delos nikt nie mieszka, ale ta grecka wyspa nie jest opustoszała. W okresie wakacyjnym niemal codziennie do jej brzegów przybijają statki wypełnione turystami, którzy chcą zobaczyć ważny kawałek historii Europy. Dla osób, które chcą wybrać się w to miejsce, badacze mają jedną radę: nie warto czekać. To najprawdopodobniej ostatnia szansa na podziwianie Delos w takim stanie, jaki widzimy na zdjęciach z wakacyjnych folderów.

Te miejsca zobacz jak najszybciej, bo zaraz ich nie będzie

Te miejsca zobacz jak najszybciej, bo zaraz ich nie będzie

Źródło:
TVN24+

W polskich lasach powoli pojawiają się grzyby. A co, jeśli znajdziemy w nich robaki? Doktor habilitowana Marta Wrzosek, mykolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, radzi, jak postępować.

Robaczywe grzyby. Co z nimi zrobić

Robaczywe grzyby. Co z nimi zrobić

Źródło:
PAP

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba dokonał pierwszych obserwacji międzygwiazdowej komety 3I/ATLAS. Okazuje się, że obiekt ma nietypową budowę. Naukowcy podejrzewają, że ma to związek z jego pochodzeniem.

Z tą kometą jest coś nie tak

Z tą kometą jest coś nie tak

Źródło:
livescience.com

Poziom wody w Wiśle jest rekordowo niski. W czwartek rano wodowskaz Warszawa-Bulwary pokazał sześć centymetrów. Co się stanie, jeśli ta wartość spadnie do zera? Czy rzeka wyschnie? Na te pytania odpowiada doktor Sebastian Szklarek, ekohydrolog.

Wodowskaz na Wiśle pokazał sześć centymetrów. Co, jeśli pokaże zero?

Wodowskaz na Wiśle pokazał sześć centymetrów. Co, jeśli pokaże zero?

Źródło:
PAP

Wiele regionów Polski zmaga się z suszą hydrologiczną. Czy niski poziom wód powierzchniowych i podziemnych może poskutkować problemami z wodą pitną? Opowiada hydrogeolożka Małgorzata Woźnicka.

Czy w Polsce może zabraknąć wody pitnej? Ekspertka odpowiada

Czy w Polsce może zabraknąć wody pitnej? Ekspertka odpowiada

Źródło:
PAP

Władze Pakistanu ewakuowały ponad milion osób ze wschodniej prowincji Pendżab przez ryzyko powodzi. W ostatnich dniach w kraju oraz sąsiadujących Indiach żywioł pochłonął życie co najmniej 34 osób.

Najgorsza powódź od czterech dekad. Ponad milion ewakuowanych

Najgorsza powódź od czterech dekad. Ponad milion ewakuowanych

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Reuters

30-letni Travis Kurtz, mieszkaniec Florydy, uważa, iż ma ogromne szczęście, że żyje. Mężczyzna został rażony piorunem. - Nigdy w całym moim życiu nie byłem tak przerażony, jak tego dnia - opowiadał.

"Jego ciało było tak gorące, że aż trudno w to uwierzyć"

"Jego ciało było tak gorące, że aż trudno w to uwierzyć"

Źródło:
CNN, CBS News

Zmian klimatu, wywoływane przez działalność człowieka, zagrażają morskim stworzeniom, w tym rekinom. Niewykluczone, że za ich sprawą jedna z ich supermocy osłabnie.

Rekiny bez zębów? Czarny scenariusz naukowców

Rekiny bez zębów? Czarny scenariusz naukowców

Źródło:
phys.org, frontiersin.org

Tajfun Kajiki spowodował rozległe zniszczenia w Wietnamie i Tajlandii. Zginęło co najmniej dziewięć osób, setki domów zostały zalane, a ponad półtora miliona mieszkańców pozostaje bez prądu.

Kajiki sieje spustoszenie. Wielu zabitych, ranni, zaginieni

Kajiki sieje spustoszenie. Wielu zabitych, ranni, zaginieni

Źródło:
Reuters

Włoskie alpejskie pogotowie alarmuje o znacznym wzroście liczby wypadków w górach latem. Ratownicy podkreślają, że wielu turystów udaje się na wycieczki bez przygotowania. Zdarza się, że amatorzy górskich spacerów idą tam w butach jak na plażę, a zamiast kurtek chroniących od wiatru zabierają... tablet.

"Wyruszają w góry z tabletem, ale bez kurtki wiatrówki"

"Wyruszają w góry z tabletem, ale bez kurtki wiatrówki"

Źródło:
PAP, ANSA

Ponad 30 osób zginęło w wyniku lawiny błotnej w północnych Indiach. W wyniku katastrofy tysiące mieszkańców zostało odciętych od podstawowych usług. Masy ziemi zniszczyły zniszczyły słynny szlak pielgrzymkowy w stanie Dżammu i Kaszmir.

Lawina błotna na szlaku pielgrzymkowym. Kilkadziesiąt ofiar

Lawina błotna na szlaku pielgrzymkowym. Kilkadziesiąt ofiar

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl