Afera Panama Papers

4 kwietnia 2016
sueddeutsche.dePanama Papers. "John Doe" przerwał milczenie

Miliardy dolarów ukrywane w rajach podatkowych, miliony stron dokumentów i setki nazwisk z pierwszych stron gazet. Przedstawiamy wszystko, co powinieneś wiedzieć o aferze Panama Papers.

1. Co się wydarzyło?

W niedzielę 3 kwietnia Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych (ICIJ - The International Consortium of Investigative Journalists) we współpracy ze 108 redakcjami z całego świata (m.in. "The Guardian", "Sueddeutsche Zeitung", "Gazeta Wyborcza") ujawniło informacje pochodzące z potężnego wycieku tajnych danych z kancelarii Mossack Fonseca z siedzibą w Panamie.

Dziennikarskie dochodzenie w tej sprawie trwało blisko rok. Ujawnione informacje dotyczą tysięcy klientów kancelarii, która specjalizowała się w tworzeniu spółek w rajach podatkowych. Dane sięgają roku 1976. Na liście są nazwiska głów państw, urzędników, sportowców i biznesmenów z całego świata.

2. Czym jest Mossack Fonseca?

To panamska kancelaria prawna, która specjalizuje się głównie w finansowych usługach offshore. Prościej rzecz ujmując, pomaga ona lokować zamożnym klientom pieniądze w innych krajach - zwłaszcza tych określanych mianem rajów podatkowych. Tworzy zagraniczne spółki, zakłada konta bankowe, załatwia wszelkie formalności.

MF ma biura na całym świecie i działa na zasadzie franczyzy. Zatrudnia ok. 600 pracowników w 42 krajach. Mossack Fonseca funkcjonuje m.in. w Szwajcarii, na Cyprze oraz Brytyjskich Wyspach Dziewiczych. Kancelaria działając na rynku od blisko 40 lat, obsłużyła ponad 300 tys. firm.

3. Co dokładnie wypłynęło?

Dane, które wyciekły z wewnętrznej bazy danych kancelarii Mossack Fonseca to ponad 11,5 mln plików o łącznej objętości 2,6 TB. To znacznie więcej, niż informacje ujawnione przez WikiLeaks w 2010 roku czy przez Edwarda Snowdena w 2013 roku.

"Sueddeutsche Zeitung" zaznacza, że źródło, które przyczyniło się do odtajnienia danych chce pozostać anonimowe, prosi o ochronę, ale nie oczekuje żadnego finansowego wynagrodzenia.

ICIJ oświadczyło, że pliki zawierają informacje o ponad 214 tys. korporacjach offshore, przy czym 140 z nich ma powiązania z politykami, urzędnikami państwowymi, bądź ich rodzinami. Pojawiają się tam nazwiska 12 osób, które stoją dziś na czele państw.

4. Kto jest na liście?

Jak podaje BBC, z wyciekiem powiązanych jest łącznie 72 osób, które pełnią, bądź pełniły w przeszłości najważniejsze funkcje w państwie. Wśród nich pojawia się m.in. prezydent Rosji Władimir Putin, który na zagranicznych kontach ma przechowywać ponad 2 mld dol. oraz islandzki premier Sigmundur Davîo Gunnlaugsson, od którego wymaga się dymisji, po tym, jak ujawniono, że otworzył on firmę paliwową, a pieniądze ukrył na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych.

Inne znaczące nazwiska należą do Saudyjskiego króla Salmana, członków rodziny Davida Camerona, chińskiego premiera Li Penga oraz syryjskiego prezydenta Baszara el-Asada. Pojawiają się także nazwiska celebrytów i sportowców - m.in. Lionela Messiego. Pośród ujawnionych danych znajdują się również wątki polskie.

Kluczowe fakty o Panama Papers

5. Czy ktokolwiek złamał prawo?

Niekoniecznie. Trzymanie pieniędzy na tzw. kontach offshore może być całkowicie legalne, a praktyka stosowana jest często w celu ochrony funduszy przed przestępcami gospodarczymi. Niczym nagannym nie musi być też zakładania spółek w innych krajach, nawet tych ze znacznie bardziej korzystnymi systemami podatkowymi. Oznacza to, że osoby pojawiające się w dokumentach Mossack Fonsecka nie mogą być z automatu uznane za oszustów.

Z drugiej jednak strony, często takie działania są metodą na pranie brudnych pieniędzy, unikania opodatkowania lub ukrywanie funduszy przez skorumpowanych polityków czy ludzi biznesu.

6. Co dalej?

Z pewnością pojawią się kolejne informacje pochodzące z dokumentów Mossack Fonsecka. Świadczą o tym komentarze dziennikarzy śledczych zaangażowanych w prace nad analizą danych. Stefan Ploechinger z "Sueddeutsche Zeitung" napisał na swoim koncie na Twitterze: "Poczekajcie tylko na to, co będzie dalej".

Za śledztwem dziennikarskim pójść mogą też działania organów ścigania w poszczególnych krajach.

7. Co na to wszystko Mossack Fonseca?

Kancelaria oświadcza, że nie będzie odnosić się do konkretnych przypadków wykroczenia, powołując się na zasady poufności i dobro klientów. Broni jednak swoich działań, zaznaczając, że jest przeciwna praniu brudnych pieniędzy. Ubolewa nad nieuprawnionym wykorzystywaniu usług kancelarii, podkreślając jednak, że nie może ponosić odpowiedzialności za uchybienia i nieuczciwość pośredników - banków, księgowych czy innych kancelarii prawnych.

Źródło zdjęcia głównego: sueddeutsche.de

Rozpoczęte w Brazylii w marcu 2014 r. dochodzenia dotyczące wielkich afer korupcyjnych wokół Petrobrasu doprowadziły do aresztowania w Panamie właścicieli panamskiej kancelarii adwokackiej Mossack Fonseca związanej ze słynnym w ub. roku skandalem Panama Papers.

Dania stała się pierwszym krajem na świecie, który wystąpił o dostęp do wszystkich danych dotyczących sześciuset jej obywateli zamieszanych w aferę Panama Papers. Rząd w Kopenhadze zapłaci anonimowemu informatorowi - prawdopodobnie temu, który poinformował o skandalu media - nawet milion funtów.

Parlament panamski uchwalił we wtorek ustawę umożliwiającą nałożenie restrykcji celnych, fiskalnych i migracyjnych na państwa lub organizacje międzynarodowe, które będą nazywały Panamę rajem podatkowym. Ustawa opracowana z inicjatywy rządu prezydenta Juana Carlosa Vareli została przyjęta jednomyślnie; aby weszła w życie musi ją jeszcze podpisać prezydent.

Informatyk genewskiego biura kojarzonej z aferą Panama Papers kancelarii prawniczej został kilka dni temu aresztowany w związku z podejrzeniem usunięcia znacznej ilości danych - poinformował w środę szwajcarski dziennik "Le Temps", powołując się na źródło bliskie tej sprawy.

Emma Watson, aktorka znana z serii filmów o Harrym Potterze korzystała z usług spółki offshore, aby kupić wartą miliony funtów nieruchomość - wynika z Panama Papers.

Z bazy danych "Panama Papers" udostępnionej przez Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych wynika, że z 200 tys. firm w rajach podatkowych 11 tys. jest związanych z kilkoma tysiącami Rosjan, w tym z otoczenia prezydenta Władimira Putina - informują we wtorek media.

Rodzina prezydenta Islandii Olafura Ragnara Grimssona pojawia się w aferze Panama Papers. Grimsson mówi, że o niczym nie wiedział i wbrew wcześniejszym deklaracjom chce się ubiegać o kolejną kadencję - informuje we wtorek agencja dpa, powołując się na niemiecki dziennik "Sueddeutsche Zeitung" i islandzki tabloid "The Reykjavik Grapevine".

Redaktor naczelna holdingu RBK, który zamieszczał publikacje o rosyjskich wątkach Panama Papers, bierze urlop w związku ze stypendium na Uniwersytecie Stanforda w USA. Jak powiadomił w środę holding, projektami redakcyjnymi będą kierować inni redaktorzy.

Komisja Europejska przedstawiła we wtorek projekt dyrektywy, która przewiduje, że duże międzynarodowe firmy działające w UE będę musiały ujawniać informacje na temat podatku płaconego w każdym państwie unijnym oraz w tzw. rajach podatkowych.