Ubezwłasnowolnienie – na czym polega? Kiedy i kogo można ubezwłasnowolnić?

Źródło:
tvn24.pl
Psychiatra: chorzy psychicznie nie popełniają przestępstw częściej niż ludzie zdrowi
Psychiatra: chorzy psychicznie nie popełniają przestępstw częściej niż ludzie zdrowitvn24
wideo 2/4
Psychiatra: chorzy psychicznie nie popełniają przestępstw częściej niż ludzie zdrowitvn24

Ubezwłasnowolnienie dotyczy osób, które nie są w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Zależnie od przyczyn tej sytuacji, sąd może zadecydować o ich ubezwłasnowolnieniu i ustanowieniu ich prawnych przedstawicieli. Czym dokładnie jest ubezwłasnowolnienie i w jakich przypadkach jest ono ustanawiane?

● Ubezwłasnowolnienie to częściowe lub całkowite pozbawienie kogoś zdolności do czynności prawnych. ● Ubezwłasnowolnienie ustanawia się w interesie osoby, której ono dotyczy. ● Powodem ubezwłasnowolnienia jest stwierdzenie niezdolności danej osoby do decydowania o sobie i swoim majątku.

W Polsce każdy po osiągnięciu 13. roku życia nabywa częściową, a po osiągnięciu 18. roku życia pełną zdolność do czynności prawnych. Pełna zdolność do czynności prawnych oznacza, że osoba taka może samodzielnie decydować o swoim postępowaniu i powodować nim skutki prawne.

Mając pełną zdolność do czynności prawnych można samodzielnie nabywać prawa, zaciągać zobowiązania czy składać oświadczenia woli. W praktyce oznacza to możliwość np. kupna samochodu, wzięcia kredytu, czy decydowania o swoim zdrowiu i leczeniu.

Ubezwłasnowolnienie

Zdarza się jednak, że z różnych powodów dana osoba nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. W takich sytuacjach zastosowanie znajduje ubezwłasnowolnienie - częściowe lub całkowite pozbawienie osoby fizycznej zdolności do czynności prawnych. Oznacza ono, że daną osobę w celu ochrony jej interesów pozbawia się możliwości samodzielnego decydowania o sobie i swoim majątku.

W polskim porządku prawnym wyróżnia się:

● ubezwłasnowolnienie całkowite – całkowite pozbawienie zdolności do czynności prawnych, ● ubezwłasnowolnienie częściowe –  ograniczenie zdolności do czynności prawnych.

Ubezwłasnowolnienie całkowite oznacza, że nawet jeżeli taka osoba dokona czynności prawnej, czynność ta będzie nieważna. Całkowicie ubezwłasnowolniony może skutecznie dokonywać jedynie "drobnych bieżących spraw życia codziennego", jeżeli nie będą one powodować jego rażącego pokrzywdzenia, np. zrobić podstawowe zakupy spożywcze czy pójść do fryzjera.

Ubezwłasnowolnienie częściowe oznacza natomiast, że dana osoba może nie tylko decydować o drobnych, codziennych sprawach, ale też w ograniczonym stopniu dysponować swoim majątkiem, np. osiąganym zarobkiem. Jeżeli jednak osoba ubezwłasnowolniona częściowo chce zaciągnąć zobowiązanie lub rozporządzać swoimi prawami, dla ważności takiej czynności musi uzyskać zgodę swojego przedstawiciela ustawowego.

ZOBACZ TEŻ: Osoba fizyczna – kim jest w świetle prawa i czym się różni od osoby prawnej

Przesłanki ubezwłasnowolnienia

Kiedy znajduje zastosowanie ubezwłasnowolnienie? Ubezwłasnowolniona całkowicie może zostać osoba, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.

Jeżeli dana osoba z tych samych powodów potrzebuje pomocy w decydowaniu o sobie i swoim majątku, jej stan nie uzasadnia jednak całkowitego ubezwłasnowolnienia, może ona zostać ubezwłasnowolniona częściowo. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się wobec niej opiekuna prawnego, zaś w przypadku ubezwłasnowolnionej częściowo - kuratora (przedstawiciela ustawowego).

Należy podkreślić, że alkoholizm, narkomania czy choroba psychiczna nie są same w sobie powodem do ubezwłasnowolnienia. Przesłanką jest dopiero niezdolność do decydowania o swojej osobie i majątku. W związku z tym o ubezwłasnowolnieniu zawsze decyduje sąd, po wcześniejszym dokonaniu oceny poczytalności danej osoby.

Ponadto ograniczać lub odbierać można jedynie prawa, które dana osoba posiada. Oznacza to, że o ubezwłasnowolnieniu całkowitym można decydować tylko w odniesieniu do osób, które ukończyły 13. rok życia, zaś ubezwłasnowolnieniu częściowym - osób które ukończyły 18. rok życia.

ZOBACZ TEŻ: Opiekun prawny – kim jest, kto i kiedy go ustanawia? Jakie ma obowiązki?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie

Ubezwłasnowolnienie osoby odbywa się zawsze na wniosek. Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć:

● małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, ● krewny w linii prostej, czyli zstępny (dziecko, wnuk itd.) lub wstępny (rodzic, babcia, dziadek itd.) oraz rodzeństwo, ● przedstawiciel ustawowy, ● prokurator, ● Rzecznik Praw Obywatelskich, ● Rzecznik Praw Dziecka.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie składa się do sądu okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której on dotyczy. Jeśli zaś brak jest miejsca zamieszkania – sądu miejsca pobytu. Wniosek należy uzasadnić, najczęściej zasadnym jest również dołączenie np. dokumentacji medycznej, czy fotografii lub nagrań obrazujących obecną sytuację osoby, której dotyczy wniosek. Jeżeli podstawą wniosku jest alkoholizm lub narkomania, sąd będzie wymagał przedstawienia także zaświadczenia z poradni leczenia danego uzależnienia.

Postępowanie o ubezwłasnowolnienie

Bez względu na to, kto złożył wniosek o ubezwłasnowolnienie, postępowanie sądowe toczy się z udziałem prokuratora. Po wszczęciu postępowania należy wysłuchać osoby, której dotyczy wniosek, a przesłuchanie powinno odbyć się w obecności psychologa oraz biegłego lekarza psychiatry lub neurologa.

Jeżeli wniosek o ubezwłasnowolnienie dotyczy osoby pełnoletniej dla ochrony jej praw lub mienia sąd może w toku postępowania ustanowić ponadto tzw. doradcę tymczasowego. Osoba ta musi być także zbadana przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a także przez psychologa.

Ubezwłasnowolnienie alkoholika

Alkoholizm nie jest sam w sobie powodem ubezwłasnowolnienia. Dopiero, jeżeli z uwagi na uzależnienie osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem lub potrzebna jest jej pomoc do prowadzenia spraw, można powołać się na tę okoliczność w uzasadnieniu wniosku o ubezwłasnowolnienie. 

Od ubezwłasnowolnienia osoby z powodu uzależnienia od alkoholu należy odróżnić nałożenie na nią obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Obowiązek taki nakładany jest w oparciu o ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z jej przepisami osoby uzależnione od alkoholu, które w związku z uzależnieniem powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny, można zobowiązać do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. Orzeka o tym sąd na wniosek gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych lub prokuratora.

Ubezwłasnowolnienie osoby chorej psychicznie

Podobnie, jak w przypadku uzależnienia od alkoholu, tak w przypadku choroby psychicznej samo jej stwierdzenie nie może być podstawą do ubezwłasnowolnienia. Podstawą taką jest dopiero sytuacja, w której osoba z powodu choroby psychicznej nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem lub potrzebna jest jej pomoc do prowadzenia spraw.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślono, że orzeczenie ubezwłasnowolnienia zależy od stopnia nasilenia i rodzaju choroby psychicznej, a także od indywidualnej sytuacji i objawów u danej osoby. Ubezwłasnowolnienie zawsze orzekane jest przy tym w interesie i dla dobra tej osoby.

Koszty postępowania o ubezwłasnowolnienie

Złożenie wniosku o ubezwłasnowolnienie nie jest bezpłatne. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wymagana opłata wynosi 100 zł. Należy także pamiętać, że sąd w toku postępowania powoła biegłego, którego koszty pokrywa wnioskodawca. Często w postępowaniach o ubezwłasnowolnienie wnioskodawcy korzystają również z pomocy adwokata, co stanowi wówczas dodatkowe koszty.

ZOBACZ TEŻ: Britney Spears świętuje koniec ubezwłasnowolnienia

Autorka/Autor:red.//mm

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: TVN24

Pozostałe wiadomości

Microsoft w poniedziałek zaprezentował nową kategorię komputerów osobistych, które zostały wyposażone w funkcje sztucznej inteligencji. Jak zauważa Reuters firma chce wykorzystać potencjał nowej technologii w całej swojej działalności i konkurować z Apple i Alphabetem, spółką-matką Google'a.

Microsoft zaprezentował nowe komputery. Z AI na pokładzie

Microsoft zaprezentował nowe komputery. Z AI na pokładzie

Źródło:
Reuters

Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie otrzymał dokumenty do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla lotniska Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK). Zanim zostanie wydana decyzja, konieczne jest sprawdzenie dokumentów, czy wszystkie braki zostały już uzupełnione - przekazał urząd w komunikacie.

"Do sprawdzenia jest 2339 działek". CPK stara się o decyzję lokalizacyjną

"Do sprawdzenia jest 2339 działek". CPK stara się o decyzję lokalizacyjną

Źródło:
tvn24.pl, PAP

O prawo do dodatkowego urlopu rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie i tych, które musiały być hospitalizowane po porodzie walczyli od dawna. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powstał projekt, który zakłada wydłużenie urlopu macierzyńskiego, dla obydwojga rodziców, na prostych zasadach - ma zostać zaprezentowany w piątek 24 maja.

Wydłużone urlopy dla rodziców wcześniaków. Ministra: w piątek projekt ustawy

Wydłużone urlopy dla rodziców wcześniaków. Ministra: w piątek projekt ustawy

Aktualizacja:
Źródło:
Business Insider

Prezes Trakcji Arkadiusz Arciszewski nie jest aktualnie zatrzymany, jak również nie został tymczasowo aresztowany, ani oskarżony - przekazała spółka. W komunikacie dodano, że Trakcja nie posiada dalszych informacji o przebiegu czynności procesowych. Spółka działa w sektorze budownictwa infrastruktury kolejowej, tramwajowej i drogowej.

Zatrzymanie prezesa spółki kolejowej Trakcja. Najnowsze informacje

Zatrzymanie prezesa spółki kolejowej Trakcja. Najnowsze informacje

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, tvn24.pl

Cyberprzestępcy mają na celowniku klientów Biedronki i wysyłają fałszywe wiadomości, że dyskont rozdaje szczoteczki. To oszustwo - ostrzega firma CyberRescue.

"Biedronka rozdaje szczoteczki? To kolejne oszustwo"

"Biedronka rozdaje szczoteczki? To kolejne oszustwo"

Źródło:
tvn24.pl

Wnuczka Elvisa Presleya składa pozew o wstrzymanie sprzedaży historycznego domu piosenkarza w Memphis - Graceland - podał portal stacji CNN. Wyjaśnił, że wnuczka "Króla" zarzuca oszustwo i jej zdaniem rzekoma firma stojąca za sprzedażą nie istnieje i nie ma praw do nieruchomości.

Wnuczka Elvisa walczy o słynną posiadłość Graceland i zarzuca oszustwo

Wnuczka Elvisa walczy o słynną posiadłość Graceland i zarzuca oszustwo

Źródło:
CNN

Najpóźniej we wrześniu ma ruszyć zbieranie wniosków na zakup przydomowego wiatraka. Będzie można dostać do 30 tysięcy złotych dotacji. Nie wszędzie wieje tak samo, więc nie wszędzie będzie się to tak samo opłacać. Ci co mają już turbiny, liczą zyski. Materiał Łukasza Wieczorka z programu "Polska i Świat" w TVN24.

Spore pieniądze i wielkie nadzieje na energię z wiatru

Spore pieniądze i wielkie nadzieje na energię z wiatru

Źródło:
TVN24

W swojej najnowszej odsłonie chatbot ChatGPT dostał głos kobiety nazwany "Sky". Dostał i po tygodniu go stracił z powodu kontrowersji i uderzającego podobieństwa do głosu Scarlett Johansson. Sam Altman, prezes OpenAI firmy odpowiedzialnej za chatbota, broni się, że to przypadek i wykorzystano głos innej profesjonalnej aktorki. Jednak oświadczenie przedstawione przez Johansson stawia sprawę w innym świetle.

Scarlett Johansson "zszokowana i zła", po tym, jak usłyszała głos ChatGPT OpenAI. Brzmiał jak ona

Scarlett Johansson "zszokowana i zła", po tym, jak usłyszała głos ChatGPT OpenAI. Brzmiał jak ona

Źródło:
Reuters

W pierwszym kwartale 2024 roku było aż o 22 procent mniej sklepowych przestępstw kradzieży niż rok wcześniej - pisze "Rzeczpospolita". Dodaje, że wykroczeń tego typu było o 5 procent mniej rok do roku. Najwięcej wykroczeń tego typu przypada na sklepy duże, w I kwartale tego typu zdarzeń było niemal pięć razy więcej niż w mniejszych sklepach.

Duży spadek liczby kradzieży w sklepach

Duży spadek liczby kradzieży w sklepach

Źródło:
PAP

Ivan Boesky nie żyje. Zmarł w wieku 87 lat - podał Reuters, powołując się na dziennik "New York Times". Boesky był finansistą, któremu przypisywane jest powstanie mantry "chciwość jest dobra", a który następnie trafił do więzienia w związku z jednym z największych skandali Wall Street w latach 80. 

Ukuł "chciwość jest dobra". Ivan Boesky nie żyje

Ukuł "chciwość jest dobra". Ivan Boesky nie żyje

Źródło:
Reuters

Osiemnaście truskawek Kotoka, Awayukis i Pearl White za 3 tysiące złotych czy ananasy Rubyglow za 400 dolarów, to ceny owoców luksusowych, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem - donosi CNN. Rekord jednak osiągnęła cena dwóch melonów gatunku Yubari King. Nabywca zapłacił za nie na licytacji blisko 176 tysięcy złotych.

Kategoria premium wśród owoców. Za niektóre trzeba słono zapłacić

Kategoria premium wśród owoców. Za niektóre trzeba słono zapłacić

Źródło:
PAP

Niemcy, Czechy, Szwecja czy Norwegia to cztery kraje, do których Polacy najczęściej wyjeżdżają na sezonowe prace - wynika z raportu Personnel Service. Stawki oferowane dla pracowników sezonowych są zróżnicowane, jednak zwykle kilkukrotnie przewyższają te oferowane w Polsce - oceniają eksperci.

Praca sezonowa za granicą. Te cztery kraje wiodą prym

Praca sezonowa za granicą. Te cztery kraje wiodą prym

Źródło:
PAP

Jeden z najważniejszych dla obywateli systemów informatycznych, czyli Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców, od 10 lat pozostaje w budowie. Z kilkuletniej kontroli Najwyższej Izby Kontroli wynika, że system wymaga modernizacji, bo wciąż korzystanie z niego jest czasochłonne, a informacje w nim zawarte są nie zawsze aktualne. Do tego, jak podaje NIK w raporcie, środki z Funduszu CEPiK były wydawane na różnego rodzaju zadania, ale nie te dotyczące jego samego.

Ważny system pod lupą NIK. "Kosztowny i od 10 lat w budowie"

Ważny system pod lupą NIK. "Kosztowny i od 10 lat w budowie"

Źródło:
PAP, nik.gov.pl

Linie lotnicze Ryanair odnotowały silny wzrost rocznych zysków po podniesieniu cen biletów o ponad jedną piątą - podał portal stacji BBC. Dodał, że przewoźnik zasugerował, iż wzrost cen będzie się zmniejszał, a ceny w szczycie tego lata będą tylko "nieznacznie wyższe" niż w 2023 roku.

Zyski linii Ryanair rosną po podniesieniu cen o 20 procent

Zyski linii Ryanair rosną po podniesieniu cen o 20 procent

Źródło:
BBC

Rząd zajmie się na wtorkowym posiedzeniu nowymi przepisami, mającymi ułatwić wytaczanie pozwów zbiorowych firmom, które dopuszczają się nieuczciwych praktyk względem konsumentów. Rozwiązanie to ma funkcjonować równolegle z tym obecnie działającym. Postępowania będą mogły wszczynać, poza prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, również upoważnione do tego podmioty.

Konsumenci zyskają nową broń przeciwko nieuczciwym firmom

Konsumenci zyskają nową broń przeciwko nieuczciwym firmom

Źródło:
PAP

Zagęszczony sok jabłkowy z Ukrainy został zatrzymany na granicy i zakazano wprowadzenia go do obrotu na terenie Polski - taką decyzję podjął Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Lublinie. Jako powód wskazano "zawyżone parametry".

Sok jabłkowy z Ukrainy zatrzymany na granicy. "Zawyżone parametry"

Sok jabłkowy z Ukrainy zatrzymany na granicy. "Zawyżone parametry"

Źródło:
tvn24.pl

Rozliczenia składki zdrowotnej za 2023 rok można dokonać tylko do 20 maja - przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Formalności dopełnić muszą przede wszystkim przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym, skalą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym. Jak jednak zwraca uwagę rzecznik ZUS Paweł Żebrowski, taki obowiązek mają także niektóre osoby nieprowadzące obecnie firmy.

Ostatni dzień na ważne rozliczenie

Ostatni dzień na ważne rozliczenie

Źródło:
PAP

Minister Finansów wydał ostateczną decyzję w sprawie nałożenia kary administracyjnej w wysokości 2,95 miliona złotych na spółkę STS za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Znany bukmacher ukarany milionową karą

Znany bukmacher ukarany milionową karą

Źródło:
PAP

W piątkowym losowaniu Eurojackpot padła w Polsce wygrana trzeciego stopnia w wysokości ponad 1,5 miliona złotych. Wiemy, gdzie zawarto szczęśliwy zakład.

Duża wygrana Eurojackpot w Polsce. Wiemy, gdzie padła

Duża wygrana Eurojackpot w Polsce. Wiemy, gdzie padła

Źródło:
tvn24.pl

Rada nadzorcza Electromobility Poland powołała Piotra Regulskiego na nowego prezesa spółki. To od jego decyzji będzie zależała przyszłość polskiego samochodu elektrycznego produkowanego pod marką Izera.

Piotr Regulski nowym prezesem Electromobility Poland

Piotr Regulski nowym prezesem Electromobility Poland

Źródło:
PAP

W ostatnim czasie procesy rekrutacyjne na niektóre stanowiska wydłużyły się nawet o kilka tygodni. Niekorzystne zmiany widać szczególnie w sektorze IT, na czele z programistami, którzy do niedawna przebierali w ofertach pracy - pisze w poniedziałek "Rzeczpospolita"

Chcesz zmienić pracę? W tym roku rekrutacja wygląda inaczej

Chcesz zmienić pracę? W tym roku rekrutacja wygląda inaczej

Źródło:
PAP, "Rzeczpospolita"

150 złotych - tyle w formie vouchera otrzymają klienci sieci sklepów Biedronka, którzy zdaniem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta zostali wprowadzeni w błąd. Chodzi o akcję promocyjną "Magia rabatów". Według regulatora część konsumentów nie wiedziała, że promocja obejmuje tylko niektóre i niepełne kategorie produktów. Mamy komentarz sieci handlowej w tej sprawie.

150 złotych dla klientów Biedronki. Jest decyzja

150 złotych dla klientów Biedronki. Jest decyzja

Źródło:
PAP