Najnowsze

Na zdjęciach widać czerwoną plamę. Ogromne jezioro powoli znika

Najnowsze


Afrykańskie jezioro Czad w ciągu ostatniego półwiecza straciło większość wody. Na zdjęciach satelitarnych widać ogromną zmianę, jaka zaszła w środowisku.

Zagłębie Czad położone jest na obszarze Sahelu, czyli w półsuchym środowisku oddzielającym Saharę od wilgotnych sawann równikowej Afryki. Zbiornik ten graniczy z pasmami górskimi i zajmuje obszar 1350 kilometrów kwadratowych.

Woda znika za szybko

W latach sześćdziesiątych było to ogromne jezioro, obecnie zajmuje mniej niż jedną dziesiątą pierwotnej powierzchni.

Naukowcy są zmartwieni tym stanem rzeczy, bo znikająca w dramatycznie szybkim tempie woda z jeziora jest źródłem życia dla ponad 30 milionów ludzi. Zbiornik jest też istotny pod względem gospodarczym. Okoliczna ludność nawadnia dzięki niemu swoje pola, jest rezerwuarem ryb. Z wody korzystają też migrujące zwierzęta.

Jezioro Chad (NASA Earth Observatory map by Joshua Stevens, using ASTER Global Digital Elevation Model (GDM2) terrain data).NASA Earth Observatory map by Joshua Stevens, using ASTER Global Digital Elevation Model (GDM2) terrain data.

Rzeki sprawują władzę

Poziom wody w jeziorze w dużej mierze jest kontrolowany przez dopływy rzek, w szczególności Chari - która wpływa do niego z południa. Istotna jest również rzeka sezonowa Komodugu-Yobe zlokalizowana na północnym zachodzie. Woda dociera do zbiornika poprzez mniejsze dopływy, które transportują okresowe opady deszczu.

Innym źródłem jest drenaż poprzez wody podziemne. Ilość wody w jeziorze jest ściśle związana z monsunem zachodnioafrykańskim, przez co system ten jest bardzo wrażliwy na skutki związane z suszą.

Większość opadów na obszarze Sahelu pojawia się w bardzo krótkim okresie - w porze deszczowej, która trwa od lipca do września. Natomiast sezon suchy trwa maksymalnie od listopada do marca. Lata, w których pojawiają się małe opady mogą zachwiać gospodarką wodną na tym obszarze.

Ekstremalne wahania poziomu wody w jeziorze Czad nie są niczym nowym. Jak wynika z badań paleoklimatycznych, od tysięcy lat jezioro przeżywało swoje okresy suszy, po czym odradzało się na nowo. Dużą zmianę głębokości jeziora, dostrzegł francuski odkrywca Jean Tilho, który w 1910 r. stwierdził, że część jeziora wyschła. Jednak to, co się diametralnie zmieniło od tamtego czasu to sposób, w jaki naukowcy badają zmiany zachodzące w jeziorze.

Zmiany powierzchni jeziora Chad (NASA JSC)NASA JSC

Co widzimy na zdjęciach?

Zdjęcia te pokazują rozrost oraz kurczenie się jeziora Czad na przestrzeni 52 lat. Zostały przechwycone przez satelitę Landsat 1 w 1973 r. W 2017 r. kolejne zobrazowania wykonał satelita nowszej generacji - Landsat 8. Do wykonywania zdjęć zostało wykorzystane promieniowanie w zakresie widzialnym i podczerwonym.

Właśnie ten drugi zakres pozwala lepiej odróżnić roślinność (która jest czerwona) od wody (odcień niebieskiego i szarego). Pozostałe fotografie zostały zrobione przez satelitę rozpoznawczego Corona w 1963 roku oraz przez astronautę na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w 2015 roku.

W 1973 roku jezioro znajdowało się w tak zwanej fazie neutralnej. W tym czasie kolor jeziora był dość jednolity po północnej stronie basenu południowego. Trzeba zwrócić uwagę na to, jak niewiele roślinności znajdowało się w tym czasie wokół jeziora. W latach siedemdziesiątych ciężkie susze nękały obszar afrykańskiego Sahelu, a poziom wody szybko obniżał się w północnej części basenu. Od tamtej pory woda wypływała z północnej części w zależności od okresu i pory roku. Jak poinformowali naukowcy, te dwie części nigdy nie połączyły się ponownie w jedno jezioro.

Skąd ta czerwień?

Zdjęcia zostały wykonane w kombinacji kolorów fałszywych, dlatego też roślinność zabarwiona jest na nietypowy czerwony kolor, a woda przyjmuje kolor błękitny, granatowy, miejscami nawet nawet turkusowy.

Na pierwszym zdjęciu jest niewiele czerwonego koloru, ponieważ został uchwycony okres suszy. Poniżej w tej roślinności jest o wiele więcej, co świadczy o tym, że zdjęcie zrobiono w przez deszczowej.

Zobacz hipnotyzującą wizualizację opracowaną przez naukowców NASA:

Jezioro Chad wysycha (NASA JSC)NASA JSC

Symulacja cyrkulacji powietrza i pyłów w atmosferze
Symulacja cyrkulacji powietrza i pyłów w atmosferzeNASA Goddard Space Flight Center

Autor: wd/aw / Źródło: NASA, źródło głównego zdjęcia: NASA JSC

Źródło zdjęcia głównego: NASA JSC

Pozostałe wiadomości