W przypadku zakładania firmy w Czechach konieczne jest uzyskanie uprawnienia lub zezwolenia od czeskich urzędów. Jak wynika z opracowania Polska Agencja Inwestycji i Handlu, ze względu na formę nabywania uprawnień można wyodrębnić się dwa rodzaje działalności gospodarczej: zgłaszane (których prawo do wykonywania powstaje na podstawie zgłoszenia i wpisu do ewidencji) i koncesjonowane (gdzie prawo do wykonywania powstaje dopiero po udzieleniu koncesji).
Ponadto, podobnie jak w Polsce, należy spełniać podstawowe warunki dopuszczenia do prowadzenia działalności gospodarczej, a więc być pełnoletnim, mieć pełną zdolność do czynności prawnych, być niekaranym oraz przedstawić zaświadczenie, że nie ma się zaległości podatkowych czy składkowych.
Jak założyć firmę w Czechach
Osoby fizyczne muszą przede wszystkim uzyskać wpis do ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie ds. Działalności Gospodarczej (Živnostenský úřad) lub w tzw. Centralnym Punkcie Rejestracyjnym (Centrální registrační místo – CRM), zaś osoby prawne dodatkowo zarejestrować się w jednym z elektronicznych publicznych rejestrów działalności gospodarczej (https://or.justice.cz/ias/ui/rejstrik).
W Czechach dostępne formy działalności gospodarczej są bardzo podobne do polskich, a do najpopularniejszych należą:
● jednoosobowa działalność gospodarcza,
● spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (společnost s ručením omezeným – s.r.o.)
● spółka akcyjna (akciová společnost – a.s.).
Po zarejestrowaniu firmy otrzyma ona czeski odpowiednik numeru REGON – czyli numer IČO, oraz czeski odpowiednik numeru identyfikacji podatkowej NIP – DIČ.
Zakładając jednoosobową działalność gospodarczą, należy liczyć się z tzw. opłatą miejską w wysokości 1000 koron (niecałe 200 zł). Z kolei w przypadku zakładania w Czechach spółki trzeba będzie ponieść koszt spisania aktu notarialnego – w tym przypadku wysokość opłaty jest zależna od wysokości kapitału zakładowego.
Działalność gospodarczą w Czechach można rozpocząć z chwilą wydania decyzji przez urząd lub – jeżeli wymagane było uzyskanie koncesji – z dniem uprawomocnienia się decyzji o jej przyznaniu. Na koniec nie można również zapomnieć o obowiązku zgłoszenia swojej działalności do czeskiego urzędu skarbowego.
Podatki w Czechach dla firm
Jeśli chodzi o obowiązujące w Czechach podatki, to sprawa wygląda następująco:
– podatek dochodowy od osób fizycznych wynosi 15 proc. oraz 23 proc. od dochodów powyżej ok. 300 tys. zł, a więc jest niższy niż w Polsce (17 proc. oraz 32 proc. od dochodów powyżej 85 528 zł lub 120 tys. zł po wprowadzeniu Polskiego Ładu).
– podatek dochodowy od osób prawnych wynosi 19 proc., a więc tyle samo co w Polsce.
– podatek od dochodów z dywidendy wynosi 15 proc., a nie jak w Polsce 19 proc.
– podatek VAT: podstawowa stawka podatku VAT w Czechach to 21 proc., zaś obniżona 15 lub 10 proc. (w Polsce odpowiednio 23, 8 i 5 proc.).
Ponadto Czesi nie mają akcyzy na samochody osobowe, ich zakup bywa więc zauważalnie tańszy niż w Polsce.
Składki na ubezpieczenia w Czechach
Obowiązujące w Czechach składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne naliczane są od wynagrodzenia brutto. Składki społeczne wynoszą 24,8 proc. dla pracodawcy i 6,5 proc. dla zatrudnionego, zaś składka zdrowotna 9 proc. po stronie pracodawcy i 4,5 proc. po stronie zatrudnionego.
Z kolei składki dla samozatrudnionych wynoszą 29,2 proc. na ubezpieczenie społeczne i 13,5 proc. na ubezpieczenie zdrowotne. Jak jednak zauważa Polski Instytut Ekonomiczny, w większości przypadków opłacają oni składki jedynie od połowy podstawy opodatkowania, a więc ich efektywne stawki wynoszą odpowiednio 14,6 oraz 6,75 proc.
Dla porównania w Polsce składki społeczne wynoszą 20,48 proc. dla pracodawcy i 13,71 proc. po stronie zatrudnionego, zaś składka zdrowotna wynosi 9 proc. i płacona jest w całości przez zatrudnionego. Dla samozatrudnionych składka na ubezpieczenie społeczne wynosi 998,37 zł, zaś zdrowotna 381,81 zł.
Jak płacić mniejsze podatki w Czechach
Największe różnice widoczne są jednak w bardziej szczegółowych przepisach podatkowych. Przede wszystkim w Czechach istnieje możliwość zryczałtowanego odjęcia kosztów prowadzenia działalności. W ten sposób dochód podlegający opodatkowaniu można pomniejszyć nawet o 40 do 80 proc. (maksymalnie ok. 15 tys. zł), uznając je za koszty uzyskania przychodu, nawet jeśli nie będą one udokumentowane. W rezultacie podatek dochodowy naliczany może być od kwoty znacznie niższej niż w Polsce.
Kwota wolna od podatku wynosi w Czechach 185,6 tys. koron, czyli ok. 33 tys. zł. W Czechach istnieje również szereg ulg: ulga na dzieci, ulga studencka, ulga na niepracującego małżonka, ulga związana z dokształcaniem. Z podatku zwolnione są ponadto działania proekologiczne, a wydatki przeznaczone na badania i rozwój można w całości odliczyć od podatku.
Firma w Czechach – czy się opłaca?
Opłacalność prowadzenia działalności w Czechach zależna jest od wielu zmiennych, takich jak wybrana branża, wysokość kosztów uzyskania przychodu czy wartość rocznych obrotów. Każdy przedsiębiorca musi indywidualnie dokonać rachunku zysków i strat. Na rynku działa wiele firm doradczych, które mogą pomóc zarówno w ocenie opłacalności rejestrowania działalności w Czechach, jak i w wybraniu najkorzystniejszej formy opodatkowania.
Należy przy tym pamiętać, że prowadzenie firmy w danym kraju nie może być fikcyjne – firma musi naprawdę działać w Czechach, aby mogła być tam zarejestrowana. W przypadku osób samozatrudnionych podatek dochodowy rozliczany jest bowiem tam, gdzie przebywają one dłużej niż 183 dni w roku, czyli według ich tzw. rezydencji podatkowej. Jeśli chodzi o spółki, kluczowa w tym zakresie jest ich faktyczna siedziba, ustalana na podstawie rzeczywistej działalności. W przypadkach budzących wątpliwości fakty te są weryfikowane przez urzędy skarbowe, a gdy zostaną wykryte nieprawidłowości, należy liczyć się z koniecznością dopłaty należnego podatku, a także możliwą karą finansową.
Poniżej przygotowane przez Polski Instytut Ekonomiczny porównanie zasad opodatkowania i oskładkowania jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce i Czechach. Zdaniem ekspertów Instytutu opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce. Przy czym wiele zależy od tego, jaka jest specyfika danej działalności gospodarczej – branża, w której działa firma, poziom przychodów/dochodów oraz relacja między przychodami a kosztami.