Polska w pułapce średniego dochodu. Potrzebne innowacje

 
Według najnowszego raportu Innovation Union Scoreboard Polska osiąga wskaźnik innowacyjności na poziomie 0,279 i w UE wyprzedza tylko Rumunię (0,237), Łotwę (0,221) i Bułgarię (0,188)Materiały inwestora

Polska zaczyna mieć problem z tzw. pułapką średniego dochodu (ang. middle-income-trap), czyli niezdolnością rywalizowania z liderami rozwoju. Nasza przewaga konkurencyjna związana z tanią siłą roboczą i oferowaniem wysokiego zwrotu z inwestycji związanego z wysokim popytem na kapitał maleje. Najwyższa pora skończyć więc z importem innowacji. Bez choć niewielkiego cywilizacyjnego skoku pozostaniemy bowiem krajem gospodarczej drugiej ligi. Jak tego dokonać?

Aby nie wpaść w pułapkę średniego dochodu, niezbędne są zmiany w organizacji gospodarki, które sprzyjałyby osiąganiu przewag konkurencyjnych w technologii, jakie dają innowacje. - To rola państwa, które jest organizatorem sposobu produkcji - wskazuje Adam Czyżewski, główny ekonomista PKN Orlen.

Rządzący Polską politycy o znaczeniu wpływu szeroko pojętej innowacyjności bardzo wiele mówią. Zdaje się jednak, że mylnie identyfikują jej istotę. Polityka budżetowa w ich wykonaniu obraca się bowiem wokół jednego - pozyskiwania i wydawania unijnych funduszy.

Polska 20. gospodarką świata?

- W najbliższych latach Polska ma stać się jednym z dwudziestu najbogatszych państw świata - powiedziała pod koniec lutego premier Ewa Kopacz, podczas inauguracji nowej unijnej perspektywy budżetowej na lata 2014-20.

Polska dostała w niej 120 mld euro, czyli około 500 mld złotych. 40 mld zł ma zaś zostać wydane na innowacyjne badania naukowe, których wyniki zostaną następnie wykorzystane w polskiej gospodarce.

- Musimy wykorzystać szansę. Szansę oparcia polskiej gospodarki na innowacyjności - podkreśliła premier. Do poprawy pozostaje jednak bardzo wiele. Według najnowszego raportu Europejskiego Rankingu Innowacyjności (Innovation Union Scoreboard) mierzącego i porównującego poziom innowacyjności w państwach członkowskich, Polska określana jest jako moderate innovator (umiarkowany innowator) i wyprzedza jedynie Rumunię, Łotwę i Bułgarię.

Europejski Ranking Innowacyjności 2014
Europejski Ranking Innowacyjności 2014 (Innovation Union Scoreboard)Europejski Ranking Innowacyjności 2014pi.gov.pl

W ramach realizacji projektu tzw. Umowy Partnerstwa Europejskiego wchodzi bowiem w grę astronomiczna, jak na nasze warunki kwota 82,5 mld euro. Wraz ze środkami pochodzącymi z budżetu pieniądze te mają dać - jak wynika z szacunków - inwestycje na poziomie 5 proc. PKB rocznie i tym samym przyczynić się do dynamicznego rozwoju w najbliższych latach.

Niestety, środki pochodzące z Brukseli nie będą płynąć do nas wiecznie. Jak wiadomo, strumień wkrótce się odwróci.

"Money isn't everything"

Pytanie skierowane do polityków powinno zatem brzmieć, jak wykorzystać zewnętrzny kapitał do budowania fundamentów rozwoju gospodarki, która byłaby zdolna do stałej i niewymuszonej poprawy konkurencyjności, czyli naturalnego motoru wzrostu.

Samo wzięcie przez państwo na siebie większego ryzyka związanego z B+R (badania i rozwój) poprzez nakłady na innowacje, z dotowanego przez pieniądze płynące z Brukseli budżetu, które zgodnie z założeniami rządu mają się zwiększyć z obecnych ok. 0,7-0,9 proc. do 2 proc. PKB rocznie - tj. średniej dla Europy Zachodniej - nic wielkiego nie da.

- Poza samym wsparciem finansowym istotne jest, aby zbudować cały system wsparcia innowacji. Same pieniądze nie sprawią, że polskie firmy zaczną być bardziej innowacyjne, raczej będzie pchało je to do dalszej absorpcji technologii i konkurowania ceną, a nie jakością. Kluczowe jest, by formować kompetentne Instytucje Otoczenia Biznesu - Jednostki Badawczo-Rozwojowe, Centra Transferu Technologii, itd. - twierdzi Jerzy Toborowicz, konsultant Banku Światowego ds. innowacji i wiceprezes inicjatywy Młodzi Reformują Polskę.

I tak, wysokie wydatki na rozwój mogą zaciemniać prawdziwy obraz nieefektywności innowacji. Po pierwsze, wydatki na tzw. rozwój - co wykazali w swoich badaniach pt. "Money isn’t everything" eksperci firmy konsultingowej Booz Allen Hamilton - nie pozostają w korelacji z innowacjami zakończonymi sukcesem.

Po drugie, wartościowe jest to, co powstaje w trudzie i, o co trzeba się starać. - Nie w wyniku poprawnego wypełnienia formularza według jakiejś spłycającej wszystko scoringowej procedury, lecz wtedy kiedy trzeba udowodnić przed prywatnym inwestorem, że w konkretny projekt warto zaryzykować - wskazuje Ludwik Sobolewski, były prezes GPW.

Rynkowa filtracja

- Wtedy uruchamia się mechanizm rynkowej filtracji i selekcji, i wtedy rośnie odsetek projektów sensownych, które dostają pieniądze, a potem przynoszą zwrot, a maleje tych, które polegają na paleniu pieniędzy bez żadnego efektu i sensu, za to pod modnym hasłem poszukiwania innowacji - dodaje.

Odnośnie interesującej nas tu innowacyjności jako czynnika wzrostu (tworzącego przewagę konkurencyjną), rząd co prawda zakłada, że za niespełna dziesięć lat połowa środków przeznaczanych na działalność B+R będzie pochodzić z budżetu państwa, a reszta od firm.

Obecnie obowiązujący system zachęt sprawia bowiem, że ponad 2/3 nakładów pochodzi z budżetu, a jedynie niespełna jedna trzecia ze środków własnych przedsiębiorstwa. W UE proporcja ta jest odwrotna - ponad 55 proc. środków przeznaczanych na badania i rozwój pochodzi od przedsiębiorców.

Efektywna ulga podatkowa

- Osiągnięcie takiego wyniku nie będzie niestety możliwe bez zmiany finansowania działalności badawczo-rozwojowej, które nadal promuje import innowacji i opiera się na unijnych dotacjach. Tymczasem kraje z naszego regionu wprowadzają rozwiązania zachęcające do prowadzenia prac B+R w kraju, co wyraźnie sprzyja rozwojowi innowacyjnej gospodarki i promuje wzrost zatrudnienia w sektorze naukowo-badawczym. [Widzą to także] Rada UE i KE, które kolejny raz wskazują w rekomendacjach dla Polski "potrzebę przedsięwzięcia dodatkowych środków w celu stworzenia otoczenia biznesu sprzyjającego innowacjom, w tym (…) poprzez (…) dalszy rozwój (…) zachęt podatkowych" - czytamy raporcie firmy Deloitte o innowacyjności w Polsce.

Projekt ustawy utrzymany w podobnym duchu zaproponował Bronisław Komorowski, który chce, by przedsiębiorcy - niezależnie od wyniku działalności badawczo-rozwojowej - mogli odliczać do 120 proc. nakładów poniesionych na badania i rozwój (w przypadku dużych firm) bądź 150 proc. (małe i średnie).

- Kluczowe jest zachęcanie małych i średnich firm do inwestowania w innowacje. Przedsiębiorstwom z sektora MŚP trudno podjąć duże ryzyko, które jest nierozłącznie związane z innowacjami, więc import maszyn z zagranicy i obniżenie sobie kosztów jest dla nich najwygodniejszym rozwiązaniem. Wprowadzanie ulg na finansowanie innowacji, przy jasnych przepisach dotyczących księgowania kosztów badań i rozwoju, jest jednym z kroków w dobrym kierunku - dodaje Jerzy Toborowicz. Warto przy tym zaznaczyć, że znakomita większość inwestycji nad Wisłą realizowana jest przez sektor prywatny (ok. 80 proc.).

Ulgi pomagają zaś firmom podejmować decyzje o zwiększaniu wydatków na innowacyjność bez zbędnej biurokracji oraz planować taką działalność długoterminowo. Ma to tym większe znaczenie, że - jak wynika z kolei z badań Deloitte - w perspektywie 5-letniej (licząc od roku 2014) zwiększenie nakładów na badania i rozwój planuje 61 proc. polskich przedsiębiorstw.

Świat technologii: innowacja po polsku
Świat technologii: innowacja po polskuTVN24 Biznes i Świat

Autor: Michał Wołangiewicz / Źródło: TVN24 Biznes i Świat, Instytut Misesa, Forbes

Źródło zdjęcia głównego: Materiały inwestora

Pozostałe wiadomości

Kolejny wakacyjny wyjazd może być jeszcze droższy - i nie chodzi tylko o inflację. Na całym świecie coraz więcej miejsc wprowadza nowe opłaty klimatyczne, doliczane do noclegów, biletów promowych czy wejściówek do parków narodowych i obszarów chronionych - zauważa BBC.

Nawet 20 euro dziennie. Kolejne wakacje mogą być jeszcze droższe

Nawet 20 euro dziennie. Kolejne wakacje mogą być jeszcze droższe

Źródło:
BBC

Na najbliższym posiedzeniu rząd zajmie się projektem zakładającym umożliwienie siedemnastolatkom ubiegania się o prawo jazdy kategorii B na okres próbny. Do projektu wpisano też obowiązek noszenia kasku podczas jazdy między innymi rowerem i hulajnogą elektryczną przez dzieci do lat 16.

Kaski i rewolucja w prawie jazdy. Rząd szykuje zmiany

Kaski i rewolucja w prawie jazdy. Rząd szykuje zmiany

Źródło:
PAP

Zamieszanie w jednym z największych australijskich banków. Pracownicy ANZ otrzymali automatyczne wiadomości z informacją o konieczności zwrotu służbowych laptopów, zanim ktokolwiek oficjalnie poinformował ich o zwolnieniu.

Zaskakujący mail w wielkim banku. "Panika"

Zaskakujący mail w wielkim banku. "Panika"

Źródło:
BBC

Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok pierwszej instancji i oddalił pozew grupowy blisko 200 klientów Amber Gold. W 2022 roku sąd pierwszej instancji zasądził byłym klientom firmy ponad 20 milionów złotych.

Pozew klientów Amber Gold. Jest decyzja sądu apelacyjnego

Pozew klientów Amber Gold. Jest decyzja sądu apelacyjnego

Źródło:
PAP

Prezydent Karol Nawrocki podpisał projekt ustawy o utworzeniu Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych, który ma dysponować budżetem w wysokości pięciu miliardów złotych rocznie. - Prezydent chętnie obiecuje duże pieniądze, nie wskazując, kosztem jakich aktywności naszego państwa ma się to odbyć - ocenił wiceminister nauki profesor Marek Gzik. - Diabeł tkwi w szczegółach - dodał prezes Polskiej Akademii Nauk profesor Marek Konarzewski.

Nowy projekt prezydenta. "Mamy wątpliwości"

Nowy projekt prezydenta. "Mamy wątpliwości"

Źródło:
PAP

Kilka banków zaplanowało na najbliższe dni prace serwisowe. Oznacza to utrudnienia dla klientów. Mogą pojawić się problemy z realizacją przelewów czy w korzystaniu z Blika.

Utrudnienia dla klientów. Banki ostrzegają

Utrudnienia dla klientów. Banki ostrzegają

Źródło:
tvn24.pl

Piątkowe losowanie Eurojackpot nie przyniosło głównej wygranej. Kumulacja rośnie do 260 milionów złotych. W Polsce padły dwie wygrane trzeciego stopnia o wartości 935 tysięcy złotych. Kolejne losowanie już we wtorek.

Duże wygrane w Eurojackpot w Polsce

Duże wygrane w Eurojackpot w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Litr benzyny Pb95 kosztuje obecnie 45 groszy mniej niż przed rokiem, olej napędowy w skali roku potaniał o 36 groszy, a autogazu o 18 groszy - poinformowali w piątek analitycy Refleksu. Ich zdaniem początek września powinien przynieść stabilizację cen paliw.

Paliwa tańsze niż przed rokiem

Paliwa tańsze niż przed rokiem

Źródło:
PAP

Gubernator Rezerwy Federalnej Lisa Cook pozwała prezydenta Donalda Trumpa za próbę usunięcia jej ze stanowiska. Jak zauważa BBC, może to doprowadzić do batalii prawnej z konsekwencjami dla amerykańskiego banku centralnego i jego autonomii.

Pozew przeciw Trumpowi. "Nielegalna próba usunięcia ze stanowiska"

Pozew przeciw Trumpowi. "Nielegalna próba usunięcia ze stanowiska"

Źródło:
BBC

Wydłużenie mechanizmu ceny maksymalnej za energię elektryczną na poziomie 500 złotych za megawatogodzinę dla gospodarstw domowych do końca tego roku - to zakłada projekt opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji. W planie jest też wprowadzenie bonu ciepłowniczego.

Jest projekt w sprawie cen prądu

Jest projekt w sprawie cen prądu

Źródło:
PAP

Sprzedaż Tesli w Europie ponownie spadła - w lipcu o ponad 40 procent - podał portal stacji CNN. Dodał też, że chińska marka BYD odnotowała wzrost sprzedaży o ponad 200 procent.

Elon Musk i Tesla mają problem. "Jedna z najgorzej sprzedających się marek"

Elon Musk i Tesla mają problem. "Jedna z najgorzej sprzedających się marek"

Źródło:
CNN

Główny Inspektorat Sanitarny wydał ostrzeżenie dotyczące kremowych ciastek. GIS wskazała, że dystrybutor podjął decyzję o wycofaniu trzech partii produktu z powodu braku informacji o alergenie na opakowaniu.

Ciastka wycofane z obrotu

Ciastka wycofane z obrotu

Źródło:
tvn24.pl

Przez prawie 90 lat służby celne USA nie pobierały opłat od przesyłek o wartości do 800 dolarów. Teraz to się zmieniło. Zgodnie z nowymi przepisami opłaty będą zależne od ceł nałożonych na towary importowane z danego kraju. Wiele państw, w tym Polska, wstrzymało przyjmowanie przesyłek do USA.

Donald Trump zrywa z prawie 90-letnią tradycją

Donald Trump zrywa z prawie 90-letnią tradycją

Źródło:
PAP

Ceny towarów i usług konsumpcyjnych według szybkiego szacunku w sierpniu wzrosły o 2,8 procent rok do roku - podał Główny Urząd Statystyczny. GUS dodał, że w porównaniu do poprzedniego miesiąca inflacja była 0,1 procent na minusie.

Nowe dane o inflacji

Nowe dane o inflacji

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Rząd przyjął projekt budżetu na przyszły rok. Premier Donald Tusk powiedział, że będzie "przełomowy" z rekordowymi wydatkami na bezpieczeństwo i ochronę zdrowia. Oto najważniejsze liczby budżetu na 2026 rok.

Najważniejsze liczby budżetu na 2026 rok

Najważniejsze liczby budżetu na 2026 rok

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Producent samochodów sportowych Lotus przekazał, że zwolni 550 pracowników w Wielkiej Brytanii. To kolejny cios dla brytyjskiego przemysłu motoryzacyjnego - podał "Guardian".

Znana marka zapowiada zwolnienia. Na bruk trafi ponad 40 procent pracowników

Znana marka zapowiada zwolnienia. Na bruk trafi ponad 40 procent pracowników

Źródło:
"Guardian"

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że trzeba przesłać wniosek o wyprawkę szkolną Dobry Start do 31 sierpnia, by mieć gwarancję wypłaty świadczenia do końca września. Od 1 lipca do ZUS wpłynęło 2,8 miliona wniosków o 300 plus na ponad cztery miliony uczniów.

Dodatkowe pieniądze dla rodziców. ZUS przypomina o ważnym terminie

Dodatkowe pieniądze dla rodziców. ZUS przypomina o ważnym terminie

Źródło:
PAP

W czwartkowym losowaniu Lotto i Lotto Plus nikt nie wytypował prawidłowo wszystkich sześciu liczb. Oznacza to, że kumulacja rośnie do 19 milionów złotych. Oto wyniki Lotto i Lotto Plus z 28 sierpnia 2025 roku.

Wielka kumulacja w Lotto

Wielka kumulacja w Lotto

Źródło:
tvn24.pl

Kreml chce przejąć złoża uranu w Nigrze - informuje paryski magazyn "Jeune Afrique". W zamian Moskwa obiecuje rządzącej krajem juncie wojskowej budowę elektrowni jądrowej.

Jedno z największych złóż uranu na świecie. Chce je przejąć Rosja

Jedno z największych złóż uranu na świecie. Chce je przejąć Rosja

Źródło:
PAP

Prezydent Francji Emmanuel Macron uważa, że Unia Europejska powinna rozważyć odwet wobec amerykańskiego sektora cyfrowego - podał portal Politico. Wcześniej prezydent Donald Trump zagroził cłami i ograniczeniem dostępu do technologii z USA tym krajom, które stosują podatki bądź regulacje cyfrowe.

Macron: Europa nie powinna wykluczać tego

Macron: Europa nie powinna wykluczać tego

Źródło:
PAP

Repsol zwiększył w pierwszych sześciu miesiącach 2025 roku zakupy amerykańskiego gazu o prawie połowę. Hiszpańska firma paliwowa próbuje w ten sposób zdobyć względy prezydenta USA Donalda Trumpa i odblokować działalność w Wenezueli - napisał dziennik "El Mundo".

Kupują więcej od USA, by przypodobać się Trumpowi

Kupują więcej od USA, by przypodobać się Trumpowi

Źródło:
PAP

Ożywienie gospodarcze w Stanach Zjednoczonych w drugim kwartale było silniejsze niż wcześniej szacowano. Wszystko dzięki konsumentom, którzy zwiększyli wydatki przez niepokoje związane z wojną handlową prezydenta Donalda Trumpa - podał portal stacji CNN.

Zaskoczenie w USA. "Gwałtowne odbicie"

Zaskoczenie w USA. "Gwałtowne odbicie"

Źródło:
CNN

Rząd przyjął projekt budżetu na 2026 rok. - Żyjąc w realiach tak dużego deficytu, nie mamy specjalnie marginesu na niepowodzenia, które nie zawsze od nas zależą - stwierdził w TVN24 doktor Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB. Łukasz Wilkowicz z "Dziennika Gazety Prawnej" dodał, że "bardziej martwi długi termin" i to, że "punkt odniesienia, od którego ten deficyt miałby się obniżać, jest stale przesuwany".

Budżet 2026. "To jest coś, co powinno nas najbardziej martwić"

Budżet 2026. "To jest coś, co powinno nas najbardziej martwić"

Źródło:
tvn24.pl

Rząd przyjął projekt budżetu na 2026 rok - przekazała ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Minister finansów Andrzej Domański poinformował, że deficyt budżetowy w przyszłym roku wyniesie ponad 270 miliardów złotych.

Rząd przyjął projekt budżetu na 2026 rok

Rząd przyjął projekt budżetu na 2026 rok

Źródło:
PAP

Jest rekordowy pod wieloma względami - tak o projekcie budżetu na 2026 rok mówił premier Donald Tusk. - Koniec z drożyzną - podkreślił szef rządu.

Tusk: to nie jest nasze ostatnie słowo

Tusk: to nie jest nasze ostatnie słowo

Źródło:
PAP

Resort pracy przygotował projekt, który zakłada wypłatę zasiłku chorobowego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych już od pierwszego dnia choroby pracownika. Propozycja będzie rozpatrywana teraz podczas posiedzenia Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów.

Zmiany w zasiłku chorobowym. Jest projekt

Zmiany w zasiłku chorobowym. Jest projekt

Źródło:
PAP

Z okazji początku roku szkolnego niektórzy z rodziców mogą otrzymać dodatkowe przelewy w łącznej wysokości nawet ponad 500 złotych. Chodzi o szereg świadczeń wspierających wychowanie dzieci. Wyjaśniamy, kto i ile może dostać.

Dodatkowe pieniądze na początek roku szkolnego. Jak dostać świadczenia?

Dodatkowe pieniądze na początek roku szkolnego. Jak dostać świadczenia?

Źródło:
tvn24.pl

We Włocławku powstanie pierwsza w Europie mała elektrownia jądrowa BWRX-300. To jedno z uzgodnień porozumienia między Orlenem a Synthos Green Energy - podał Orlen.

Tu powstanie "pierwsza w Europie mała elektrownia jądrowa". Jest porozumienie

Tu powstanie "pierwsza w Europie mała elektrownia jądrowa". Jest porozumienie

Źródło:
PAP