Losowanie, "dla każdego coś małego" albo listy życzeń. Jak Polacy kupują prezenty?

Źródło:
tvn24.pl
Poznań, Nowe Zoo: Zwierzęta otrzymały już świąteczne prezenty
Poznań, Nowe Zoo: Zwierzęta otrzymały już świąteczne prezentyTVN 24
wideo 2/2
Poznań, Nowe Zoo: Zwierzęta otrzymały już świąteczne prezentyTVN 24

- Planując zakupy świąteczne, deklarujemy, że najważniejsze są dla nas dwa aspekty wybierania prezentów: dopasowanie się do obdarowanego i cena - mówi Anna Gołębicka, ekonomistka. Pomysłów na to, jak ułatwić sobie sprawę, jest wiele. W ruch idą tabelki, listy życzeń czy losowania.

Dla mamy - książka ulubionej autorki. Zestaw kremów dla kuzynki, a dla teściów - piżamy. I koniecznie coś dla dzieci, ale czym one się teraz interesują? Czy Świnka Peppa, która w zeszłym roku była hitem, ciągle jeszcze ucieszy malucha, a może jest już coś nowego? Przed świętami odpowiadamy na wiele takich pytań, podejmujemy wiele - przemyślanych lub spontanicznych - decyzji zakupowych, i wreszcie - wydajemy sporo pieniędzy. A może można inaczej?

Zapytałam o świąteczne strategie dotyczące obdarowywania prezentami i okazało się, że ile rodzin, tyle sposobów. Tradycjonaliści kupują upominki dla każdego, pragmatycy decydują się na losowanie (wtedy kupuje się prezent tylko dla jednej osoby), inni obdarowują tylko dzieci. Są też bardziej skomplikowane systemy, np. proporcjonalne wyliczanie kosztów prezentów.

Świąteczny szał zakupówElementy kompozycji stworzone przy pomocy SI

Losowanie

Najwięcej osób opowiedziało mi o losowaniu. Większość w entuzjastycznym tonie. - W naszej rodzinie każdy kupuje jeden prezent dla wylosowanej osoby - mówi mi Dorota.

Podobnie jest u Łukasza, który nie przepadał za zakupami świątecznymi. Najtrudniej było dopasować prezent do osoby: - Mam liczną rodzinę, wymyślenie dobrego prezentu dla każdej z osób zajmowało mi około trzech tygodni intensywnych poszukiwań - opowiada. - Psuło mi to radość ze świąt. A od kiedy wprowadziliśmy ten system, to przygotowywanie prezentów jest łatwe. Mam tylko jedną osobę, na której mogę się skupić i wymyślić coś fajnego. Jedynym problemem jest znalezienie prezentów dla dzieci, bo one nie biorą udziału w losowaniu.

- Planując zakupy świąteczne, deklarujemy, że najważniejsze są dla nas dwa aspekty wybierania prezentów: dopasowanie się do obdarowanego i cena - komentuje Anna Gołębicka, ekonomistka związana z Centrum im. Adama Smitha. Losowanie wiele w tej materii ułatwia.

- Tak jest taniej i łatwiej - mówi Agata. - Oszczędność czasu i pieniędzy, ponadto dzięki tej metodzie nie dostaje się mnóstwa niepotrzebnych pierdół. 

W krajach anglosaskich losowanie osoby, której wręczy się prezent, jest częścią tradycji nazwanej "Secret Santa" - w wolnym tłumaczeniu to "Tajemniczy Święty Mikołaj". Zadaniem osoby obdarowanej jest zgadnąć na podstawie otrzymanego prezentu, kto był owym Tajemniczym Mikołajem. "To świąteczny klasyk, w którym zgadywanie jest tak samo ważną częścią zabawy, jak otrzymanie prezentu" - czytamy na jednej ze stron opisującej okołobożonarodzeniowe tradycje.

Zakupy proporcjonalne

Świąteczny czas może być też źródłem wielu frustracji. Problemem może być nie tylko wymyślenie tego, co kupić poszczególnym członkom rodziny. Niektórzy zwracają uwagę też na aspekt finansowy. Według badania przeprowadzonego pod koniec ubiegłego roku przez firmę PayPro Polacy najczęściej przeznaczają na prezenty od 251 do 500 zł (taką odpowiedź wskazało 30 proc. badanych). Wyższe kwoty też nie należą do rzadkości - 13 proc. respondentów planowało wydać ponad tysiąc złotych.

To, ile pieniędzy przeznaczać na prezenty, stało się źródłem konfliktu w rodzinie Marty. - Mieliśmy wojnę o prezenty - stwierdza.

Marta jest singielką, ma dwie starsze siostry, które mają mężów i dzieci. Zbuntowała się, gdy okazało się, że na rodzinę każdej z nich przy okazji świąt wydaje po kilkaset złotych. - Wygląda to tak, że kupuję prezent siostrze, jej mężowi, każdemu z dzieci. Jeśli każdemu kupię coś za stówę, wychodzi mi 600 zł. Sporo. A to tylko jedna siostra, tak samo jest z drugą - opowiada. - Ja dostawałam po jednym, zbiorczym prezencie od rodziny jednej i drugiej siostry. Bo przecież szwagier i dzieci nie kupowali mi osobnego - opowiada.

Oczywiście nie chodzi o to, by prezenty się "zwracały", ale ta dysproporcja zaczęła jej doskwierać, szczególnie że sytuacja powtarzała się przy okazji urodzin czy innych rodzinnych uroczystości. Wydawała coraz więcej. - W tym roku mamy nowy system, ale jeszcze nie wiem, czy dobry - zaznacza. Teraz wydatki mają być obliczane proporcjonalnie, tak by w sumie każda rodzina wydała podobną kwotę. To znaczy, że Marta od rodziny siostry dostanie prezent za 180 zł, a każda z sześciu osób od Marty dostanie upominek za 30 zł.

Z układu wycofali się tylko rodzice. Nie chcą obliczać, ile powinni przeznaczyć na poszczególne osoby. Ale też stać ich na to, żeby zaszaleć. - Rodzice każdemu kupują coś za 300 złotych - stwierdza Marta.

Prezenty dla potrzebujących

Polacy się bogacą, więc prezentów pod choinką jest coraz więcej. - Dane mówią nam o rosnącej klasie średniej. Eurostat szacuje, że to już 68 proc. Polaków - zwraca uwagę Anna Gołębicka. - Większość Polaków deklaruje, że lubi robić świąteczne prezenty i sprawia im to przyjemność. Ci, którzy mają pieniądze, szukają optymalizacji, żeby po świętach nie zostać z kolejnymi rzeczami, z którymi nie wiadomo, co później robić - mówi.

Ale można też przekierować siły i pieniądze gdzie indziej.

Milena pochodzi ze wschodniej Polski. W jej rodzinie prezentów co roku było sporo i to nie tylko przy okazji świąt. Zawsze znalazła się okazja, żeby wręczyć sobie jakiś upominek. Aż przy okazji Bożego Narodzenia spojrzeli świeżym okiem na spiętrzone pod choinką paczki, które zajmowały mnóstwo miejsca. - Na pierwszy rzut oka wyglądało to uroczo - opowiada. - Ale jednak poczuliśmy jakiś przesyt.

Wspólnie, rodzinnie doszli do wniosku, że prezentów jest za dużo. Wtedy głos zabrała babcia. Miała pewien pomysł. - Powiedziała, że od tej pory stawiamy na małe upominki, za to pakujemy rzeczy dla tych, którzy naprawdę potrzebują prezentów. I od tego czasu robimy paczki dla mieszkańców zaprzyjaźnionej noclegowni - relacjonuje Milena. Do środka pakują rzeczy, które na pewno się przydadzą. - Zwykle są to skarpetki albo czapki i szaliki. No i obowiązkowo coś słodkiego. Straszną mamy wszyscy z tego radochę i jest to jedna z moich ulubionych świątecznych tradycji.

Jest jeszcze aspekt ekologiczny kupowania wielu prezentów, które niekoniecznie są potrzebne obdarowywanym. Niektórzy konsumenci są gotowi z tego powodu ograniczyć zakupy. - To jest trend silny szczególnie u młodych oraz wśród mieszkańców dużych miast, ale nie jest masowy - uważa Anna Gołębicka.

Być może to coś, do czego dopiero będziemy się przekonywać. Jak jest w innych krajach? W niektórych wątek ekologiczny jest brany szczególnie poważnie. Według badań spora grupa Brytyjczyków planuje wydać część swojego budżetu na prezenty z drugiej ręki.

A może po prostu kupić prezent dla siebie?

Stosunkowo nowym trendem jest self-gifting, czyli kupowanie prezentu dla samego czy samej siebie. Według badań firmy Deloitte w 2023 roku planowała to zrobić ponad połowa Amerykanów. W tym roku w związku ze wzrostem cen takich osób jest mniej, ale nadal zamiar obdarowania siebie ma nawet 32 proc. badanych.

Zwolennicy takiego rozwiązania są też w Polsce. - Kupowałam akurat prezent dla partnera i przez przypadek znalazłam coś dla siebie. Pomyślałam: "Czemu nie?".

Ale nie wyszła ze sklepu z upominkiem dla siebie, tylko przygotowała go tak, jakby kupowała go dla kogoś bliskiego. Prezent zamówiła, starannie zapakowała, a na koniec położyła pod choinką wśród innych paczek. - Miałam potem radość przy odpakowywaniu, więc stwierdziłam, że mogę sobie zrobić z tego swoją tradycję - relacjonuje Lena. 

Od tej pory zawsze sobie coś kupuje. To raczej coś drobnego, np. książka, którą chciała przeczytać. - I to zawsze są trafione prezenty - śmieje się. Czy to była dla niej główna motywacja? Twierdzi, że nie. - Teściowie zawsze kupują prezenty bez sensu, a partner w punkt. Ale zdecydowała chęć zrobienia dla siebie czegoś miłego. 

Co najczęściej kupujemy bliskim

Prezenty do przeżycia

W rodzinie Eli każdy przygotowuje swoją listę marzeń: dziesięć propozycji prezentowych zróżnicowanych pod względem ceny. Jest element zaskoczenia (bo nie wiadomo, co ostatecznie znajdzie się pod choinką), ale też pewność, że nie dostanie się kolejnej pary skarpet. Z kolei Martyna co roku robi kalendarze z rodzinnymi zdjęciami: - Są trochę obciachowe, ale i tak każdy się wzrusza.

Zdarzają się też rodziny, w których święta nie są miłym czasem. - Nie szykuję prezentów dla nikogo, bo takie mamy świetne relacje - mówi Jarek. - Kupuję coś tylko dla żony.

Jednak nawet tym, którzy świąt nie lubią, trudno tak zupełnie odciąć się od grudniowej gorączki zakupowej. Jak mówi Anna Gołębicka, świąteczne obdarowywanie się prezentami to tak silna tradycja, że deklaracje: "W przyszłym roku żadnych prezentów" rzadko utrzymują się do świąt. - Prezenty są, tylko pytanie jakie. Święta mogą być dobrym pretekstem do przegadania tego, jak wyobrażamy sobie upominki - stwierdza.

Coraz częściej decydujemy się na prezenty niematerialne: to może być wycieczka, bilet na koncert czy po prostu spacer. Według badań firmy Deloitte ma to także związek z wzrostem cen. – Konsumenci, dotknięci presją cenową, ostrożniej planują budżet na prezenty, jednocześnie częściej inwestując w wydarzenia towarzyszące świętom, takie jak koncerty, wizyty w restauracjach czy rozrywka domowa. Choć w tym roku nie przeprowadziliśmy osobnych badań w Polsce, obserwujemy w tej części Europy podobne trendy, gdzie konsumenci również coraz częściej wybierają doświadczenia i świadomie optymalizują swoje zakupy w obliczu wzrostu cen – mówi Bartosz Bobczyński, partner, lider Consumer Industry w Europie Centralnej, Deloitte.

 - To takie prezenty do przeżycia - komentuje Ela. Bo, jak się okazuje, najlepszym prezentem może być po prostu wspólnie spędzony czas.

Autorka/Autor:Natalia Szostak, grafiki i wizualizacje: Katarzyna Korzeniowska

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Elementy kompozycji stworzone przy pomocy SI

Pozostałe wiadomości

Według wstępnej oceny nowe amerykańskie cła mogą zmniejszyć polski PKB o 0,4 procent, czyli w ostrożnym uproszczeniu straty przekroczą 10 miliardów złotych - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Źródło:
tvn24.pl, PAP

- Większość członków Rady Polityki Pieniężnej zmieniła swoje nastawienie w polityce pieniężnej - przekazał w trakcie konferencji prasowej prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński.

Glapiński o stopach procentowych: zmieniło się nastawienie RPP

Glapiński o stopach procentowych: zmieniło się nastawienie RPP

Źródło:
tvn24.pl

W 900 duńskich sklepach spożywczych pojawią się oznaczenia na produktach z USA, które zdrożały z powodu wojny handlowej zapoczątkowanej przez prezydenta Donalda Trumpa - zapowiedział koncern Coop Danmark.

Handlowy potentat reaguje. "Będziemy etykietować amerykańskie towary"

Handlowy potentat reaguje. "Będziemy etykietować amerykańskie towary"

Źródło:
PAP

- Chociaż w Polsce nie produkuje się samochodów przeznaczonych na rynek amerykański, wartość komponentów wytwarzanych w Polsce i montowanych w tych pojazdach szacuje się na około 350 milionów euro rocznie - poinformował prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego (PZPM) Jakub Faryś. Zwrócił uwagę, że Polska może pośrednio odczuć skutki ceł. Premier Donald Tusk zapowiedział w mediach społecznościowych spotkanie z przedstawicielami branży.

Ciemne chmury nad branżą. Jest zapowiedź Tuska

Ciemne chmury nad branżą. Jest zapowiedź Tuska

Aktualizacja:
Źródło:
PAP

Ogłoszone przez Trumpa cła są "bombą" wymierzoną w światowy system handlowy, która może doprowadzić do recesji w USA i światowego spowolnienia - powiedział Gary Hufbauer, były urzędnik Departamentu Skarbu i ekspert Peterson Institute for International Economics. Dodał, że w jego ocenie podejście prezydenta USA nie ma sensu.

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

Źródło:
PAP

Donald Trump ogłosił w środę nowe taryfy na produkty importowane do USA. Nazwał to "dniem wyzwolenia" i stwierdził, że jego działania przywrócą równowagę między Stanami a innymi krajami. Jednak, jak zauważa CBS News, zmęczeni inflacją Amerykanie będą niedługo musieli sięgnąć jeszcze głębiej do portfeli. Wiele produktów bowiem zdrożeje.

Te produkty podrożeją przez cła

Te produkty podrożeją przez cła

Źródło:
CBS News

Ponad 68 tysięcy osób weźmie udział w konkursie o 569 miejsc pracy w Agencji Celnej we Włoszech. W 11 lokalizacjach w całym kraju odbyły się już wstępne egzaminy. Rekordowa liczba kandydatów ubiega się o stanowiska asystentów do spraw pobierania opłat.

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Źródło:
PAP

Prezydent USA Donald Trump podpisał rozporządzenie wprowadzające cła na towary importowane do USA ze 180 państw. Stawki są zróżnicowane i zaczynają się od 10 procent. Oto wszystko, co musisz wiedzieć.

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Źródło:
tvn24.pl

Prezydent Donald Trump ogłosił w środę wprowadzenie ceł na towary sprowadzane do USA. Stawki są zróżnicowane, na przykład na Chiny nałożono 34 procentowe dodatkowe cła, a na Unię Europejską 20-procentowe. Zaskakuje, że na liście jest dotknięta wojną Ukraina, która została objęta 10-procentowym cłem, a nie ma na niej Rosji. Jak Biały Dom to tłumaczy?

Dodatkowe cła na Ukrainę, ale nie na Rosję. Jak tłumaczy to Biały Dom

Dodatkowe cła na Ukrainę, ale nie na Rosję. Jak tłumaczy to Biały Dom

Źródło:
tvn24.pl/Newsweek

- Francja jest przygotowana na nadchodzącą wojnę handlową - oznajmiła rzeczniczka rządu Sophie Primas, odnosząc się do decyzji Stanów Zjednoczonych o nałożeniu 20-procentowych ceł na produkty z Unii Europejskiej. Primas zapowiedziała, że w kwietniu Francja podejmie działania we współpracy z UE.

"Trump myśli, że jest panem świata"

"Trump myśli, że jest panem świata"

Źródło:
PAP

W życie weszły amerykańskie 25-procentowe cła na na importowane samochody i lekkie ciężarówki. Częściowo wyłączone zostały auta z Meksyku i Kanady. Dodatkowy podatek od importu części samochodowych i komputerów ma zostać wdrożony 3 maja.

Amerykańskie cła na samochody weszły w życie

Amerykańskie cła na samochody weszły w życie

Źródło:
PAP

Rada Polityki Pieniężnej zostawiła stopy procentowe na niezmienionym poziomie - poinformował bank centralny. Ostatnia obniżka stóp procentowych miała miejsce w październiku 2023 roku. 

Jest decyzja w sprawie stóp procentowych

Jest decyzja w sprawie stóp procentowych

Źródło:
tvn24.pl

Stopy procentowe w kwietniu pozostały na dotychczasowym poziomie. Jarosław Sadowski z firmy Rankomat zwraca jednak uwagę, że dość dobre dane na temat inflacji w marcu sprawiły, że przewidywany moment obniżki coraz bardziej się przybliża, co wpływa na WIBOR. Ekspert wyliczył, ile może wynieść rata w kolejnych miesiącach.

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

Źródło:
tvn24.pl

Posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym w Polsce, proponujący wprowadzenie całorocznego czasu letniego. Zdaniem autorów likwidacja zmiany czasu wpłynęłaby pozytywnie na zdrowie Polaków.

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Źródło:
PAP

Chiński gigant Xiaomi zapowiedział współpracę z policją w dochodzeniu dotyczącym tragicznego wypadku z udziałem samochodu SU7, wyposażonego w system autonomicznej jazdy - przekazał dziennik "South China Morning Post". W zdarzeniu, do którego doszło w sobotę, życie straciły trzy osoby.

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Źródło:
PAP

Biały Dom szacuje koszty, jakie Stany Zjednoczone poniosłyby w związku z zarządzaniem Grenlandią, gdyby to terytorium, obecnie zależne od Danii, znalazło się pod amerykańską kontrolą – podał w środę "Washington Post".

USA liczą koszty. "Zapłacimy więcej"

USA liczą koszty. "Zapłacimy więcej"

Źródło:
PAP

Portal Moscow Times poinformował w środę, że łączny majątek 146 rosyjskich miliarderów przewyższa oszczędności zgromadzone przez wszystkich pozostałych mieszkańców kraju. Dane pochodzą z dorocznej listy miliarderów magazynu 'Forbes'."

146 osób ma więcej niż reszta obywateli

146 osób ma więcej niż reszta obywateli

Źródło:
PAP

Prezes Zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej Krzysztof Trofiniak złożył rezygnację z zajmowanego stanowiska - podała spółka w komunikacie. Zarząd PGZ działa obecnie w czteroosobowym składzie.

Prezes polskiego giganta rezygnuje

Prezes polskiego giganta rezygnuje

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Najem krótkoterminowy za pośrednictwem wyspecjalizowanych platform mocno zyskuje na popularności w Unii Europejskiej. Według danych Eurostatu w 2024 roku odnotowano jego wzrost o 18,8 procent w porównaniu do roku 2023. W trzecim kwartale najpopularniejsze pod tym względem były trzy regiony, znajdujące się w Chorwacji, Hiszpanii i Francji.

Fala rozlewa się na całą Europę. Duży wzrost

Fala rozlewa się na całą Europę. Duży wzrost

Źródło:
tvn24.pl

Przebywająca w stolicy Ukrainy Kijowie niemiecka minister spraw zagranicznych Annalena Baerbock wykluczyła możliwość wznowienia projektu gazociągu Nord Stream 2, który miałby dostarczać Europie rosyjski gaz. Moskwa zasugerowała ostatnio wznowienie projektu.

Niemiecka ministra zabrała głos w sprawie Nord Stream 2

Niemiecka ministra zabrała głos w sprawie Nord Stream 2

Źródło:
PAP

Na południowej granicy kraju w związku z zagrożeniem pryszczycą wprowadzone zostały rygorystyczne kontrole weterynaryjne - przekazał w środę w Sejmie minister rolnictwa Czesław Siekierski. Na dziesięciu przejściach granicznych służby weterynaryjne prowadzą dyżury, rozstawiono bramki i maty dezynfekcyjne.

"Rygorystyczne kontrole" na granicach

"Rygorystyczne kontrole" na granicach

Źródło:
PAP

Eksploatacja reaktora jądrowego Maria została wstrzymana na czas od 1 kwietnia do 8 maja - poinformowało tvn24.pl Narodowe Centrum Badań Jądrowych. Z końcem marca wygasło zezwolenie Państwowej Agencji Atomistyki umożliwiające działalność tego obiektu.

Jedyny taki reaktor w Polsce. Przestał działać

Jedyny taki reaktor w Polsce. Przestał działać

Źródło:
tvn24.pl

Skarga Ryanaira w sprawie pomocy publicznej przyznanej polskiemu LOT-owi została oddalona przez Sąd Unii Europejskiej. Pieniądze miały zrekompensować polskiemu przewoźnikowi straty poniesione w związku z pandemią COVID-19.

Ryanair przegrywa w sądzie

Ryanair przegrywa w sądzie

Źródło:
PAP

Zamknięta część popularnych szlaków na Maderze i tak jest odwiedzana przez turystów, w tym Polaków - wynika z informacji portugalskich mediów. Przeskakują przez ogrodzenie, łamiąc w ten sposób zakazy. Narażają się jednocześnie na duże koszty, jeśli będą musieli skorzystać z pomocy.

Polacy ryzykują zdrowiem i życiem. Grożą im duże kary

Polacy ryzykują zdrowiem i życiem. Grożą im duże kary

Źródło:
PAP

Ceny jaj z powodu ptasiej grypy mogą wzrosnąć - przyznał wiceminister rolnictwa Stefan Krajewski. Przypomniał, że problem z dostępnością jaj ma kilka państw, na przykład Stany Zjednoczone, które zwróciły się już o pomoc do kilku krajów - również do Polski.

Ceny tego produktu mogą wzrosnąć. "Sytuacja jest dynamiczna"

Ceny tego produktu mogą wzrosnąć. "Sytuacja jest dynamiczna"

Źródło:
PAP, tvn24.pl

- Amerykanie masowo grają na giełdzie, a wielu się zadłuża, by kupować akcje. Polityka administracji USA może jednak doprowadzić do zapaści na Wall Street. Zachowania Trumpa są nieobliczalne, a rynki kapitałowe są bardzo czułe na takie decyzje - powiedział rektor i profesor SGH Piotr Wachowiak.

"To jest randka w ciemno, a taka randka rzadko się udaje"

"To jest randka w ciemno, a taka randka rzadko się udaje"

Źródło:
PAP